БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

✍ Кайсы эле нерсе болбосун анын кадырына жетсең,ийгилиги,жакшылыгы сөзсүз болот. Кече эле орозону чыдамсыздык менен  күтүп жаттык эле. Мына бүгүн көбү кетип азы калды ,орозо кармап, ибадаттар менен өткөргөн,ырайым жана береке мезгили болгон Рамазан айынын кадырлуу,кадырына жете турган ,күндөрдүн, түндөрдүн пазилеттүүсү,улуусу  ,рамазандын акыркы он күнү болгон «Миң айдан,дагы берекелүү»делген кадыр кечеси жакындап босогобузду каккылап келип калды!
Бул тууралу Аллах Таалам: «Акыйкатта,Биз кадыр түндө түшүрдүк. Кадыр түндүн эмне экенин билесиңерби? Кадыр түн -миң айдан да артыгыраак. (Ал түндө) Аллахтын буйругун аткаруу үчүн периштелер жана Рух жерге түшүшөт. Ал таң атканча тынчтык -амандык»(Кадыр сүрөсү; 1-5аяттар)

    Берекелүү айдын берекеси катылган кадыр кечесин күндөрдүн он күнөнөн издөө керек. Эгерде бизге бир кыйын жерде ,чөлдө,тоодо катылган байлык,же алтын бар ким он күн ичинде таап алса ошонуку деп жарыяласа. Эмне кылмаксыз күнү,түнү бардык жумушту таштап издеп жөнөмөксүз, жамгырына,карына,суугуна,ыссыгына карабай,анткени ал байлык бир келген мүмкүнчүлүк,пайдаланып байып ,абройлуу кемиксиз инсан болуп алыш үчүн.   Эми ушул кадыр кечесин ушундай байлык деп элестетиң,ал сизди бул дүйнө эле эмес акыретиңизге да камдап ала турган Бейиштин ачкычын сатып алам деп , бул чындык ин ша Аллах! Аллах Таалам кааласа эч нерсе эмес, Анын байлыгы кемибейт да,азайбайт да ошол күндөрүнөн насип этсин!

Бул түн аманчылык жана ишенимдин бардык тарапка жайылган,асмандын эшиктери ачылган,дуба жана тообалар кабыл болгон куттуу түн болуп эсептелет. Биз бул түнү өзүбүздү жакшы жолго баштоо,жашообузду туура жолго багыттоо мүмкүнчүлүгүнөн туура пайдаланып,убакытты өзүбүз үчүн,үй -бүлөөбүз үчүн жана бардык адамзат үчүн дуба кылуу менен өткөрүшүбүз өтө пайдалуу.

Куттуу хадис: «Кадыр түндү,анын ыйыктыгына,пазилетине ишенип,сообун жалгыз Аллахтан гана күтүп,ибадат менен өткөргөн кишинин (пенде акысынан башка) бардык күнөөлөрү кечирилет »(Бухари, Муслим)

Пазилеттүү амалдарды кылууга ашыгуу жана үммөтүн да ага кызыктыруу - пайгамбарыбыз Мухаммад (саллаллаху алейхи уа саллам)дын адаты эле. Алланын элчиси (саллаллаху алейхи уа саллам) бир амалды кылууга кызыктырса, өзү ошол нерседе үлгү болоор эле. Айша рахияллаху анха айтты: «Алланын элчиси (саллаллаху алейхи уа саллам) акыркы он күндө башка учурда болуп көрбөгөндөй ибадаттарга бекем болоор эле» (Муслим).

 Пайгамбар (саллаллаху алейхи уа саллам) бул түндөрдүн баарында Куран окуу, намаз окуу, зикир жана этикаф сыяктуу түрдүү ибадаттар менен алек болчу. Өзү гана алек болбостон кол астыдагыларды да ага буйруйт эле. Айша радияллаху анха риваят кылат: «Пайгамабар (саллаллаху алейхи уа саллам) акыркы он күндүк киргенде, ыштанын (ычкырын) бекем байлап, (т.а. аялдарына жакындабайт эле) түнүн уктабай өткөрчү жана үй-бүлөөсүн ойготот эле» (Бухарий жана Муслим)

Бүгүнкү күндө кээ бир адамдар Кадыр түнүн өткөрүү үчүн үйлөргө топтолуп, түрдүү тамактарды даярдап, дасторкон үстүндө түнү бою аркы-беркини кобурашып, каткырып күлүп  отурушат. Таң атканда өз ойлорунда биз кадыр түндө уктабадык, биздин күнөөлөрүбүз да кечирилди деп, үй-үйлөрүнө таркап кетишет. Алардын кадыр түнү менен пайгамбар (саллаллаху алейхи уа саллам)дын Кадыр түнү ортосунда асман менен  жердей айырма бар.

Айша (радияллааху анха) пайгамбардан (саллаллаху алейхи ва саллам) сурады:

-      «Эгер түндүн кадыр түнү экенин билип калсам, эмне деп дуа кылайын?»
-      Айтты: «Оо, Аллахым! Сен Кечиримдүүсүң! Кечиргенди жакшы көрөсүң. Мени(н күнөөлөрүмдү) кечир көр! – деп айткын». (Ахмад жана Тирмизий).

Бул улуу түндөрдүн баркын билип, жогоруда айтылган дуаны кайра-кайра кылууга ашыгалы. Ар бир адам убагын туура жана үнөмдүү пайдалануусу зарыл. Түндү тажабай өткөрүү үчүн түрдүү ибадаттар менен алек болгон жакшы. Мисалы: Алгач намаз окуу, чарчаганда, отуруп куран окуу, анан кол көтөрүп Жаратканга жалбарып дуа кылуу. Мына ушул тартипте кайра-кайра кайталаса да болот. Негизгиси убакытты пайдасыз өткөрбөө.

Кадыр түнүн айдын ушул түнү деп эч ким кескин айта албайт. Анткени, адамдар көбүрөөк ибадатта болуусу жана аны табууга тырышуулары үчүн Аллах Таала аны акыркы он күнгө жашырып койгон. Алланын элчиси (саллаллаху алейхи ва саллам) айтты: «Кадыр түнүн акыркы он күндүн так түндөрүнөн издегиле» (Бухарий).

Шейхул Ислам рахимахулло айтты: «Өткөн так күндөрдүн этибары менен болушу мүмкүн. Ал учурда кадыр түнү 21-,23-,25-,27- жана 29- түндөрдөн изделет. Калган так күндөрдүн этибары менен да болушу мүмкүн. Ал жөнүндө Алланын элчиси (саллаллаху алейхи уа саллам) мындай деген: «Аны калган тогузунчу түндөн, калган жетинчи түндөн, калган бешинчи түндөн издегиле» (Бухарий). Ушуга караганда эгер ай 30 күн болсо, ал түндөр жуп түндөрдөн болот. Тактап айтканда, 22- калган тогузунчу, 24- калган жетинчи мына ушундайча. Абу саид ал-Худрий радияллааху анху аны сахих хадисте минтип түшүндүргөн. Эгер ай 29 күн болсо, жогоруда айтканыбыздай болот. Тактап айтканда, өткөн күндөр этибары менен да, калган күндөр этибары менен да так түндөр ошол түнгө туура келет.

Демек, ыймандуу адам Кадыр түнүн акыркы он күндүн баарында издеши лаазым. Ага Алланын элчиси (саллаллаху алейхи уа саллам) төмөнкү хадисте ишарат кылган: «Аны акыркы он күндөн издегиле» (Бухарий)

Кадыр түнү акыркы жети түндө болуп калышы көбүрөөк ыктымал, ага Абдулла ибн Умар радияллааху анхуманын хадиси далалат кылат: «Пайгамбар (саллаллаху алейхи уа саллам)дын сахабаларынан бир канчасы түштөрүндө Кадыр түнүн акыркы жети түндө экендигин көрүшкөн. Пайгамбар (саллаллаху алейхи уа саллам) : «Мен силердин түшүңөрдүн акыркы жети түнгө туура келгенин көрдүм. Ким Кадыр түнүн издөөнү кааласа, акыркы жети түндө издесин» деген.

Имам Муслим риваят кылган хадисте: «Аны акыркы он күндөн издегиле, эгер силердин бирөөңөр алсыздык кылса же алсыз болсо, калган жети түндө (уйкуга) жеңилип калбасын».

Акыркы жети түндүн так түндөрүнүн ыктымалга жакыныраагы 27- түн. Ага Убай ибн Каъб радияллаху анхунун хадиси далил болот: «Аллага ант ичип айтамын, мен Аллахтын элчиси бизди турууга буюрган түн кайсы түн экенин билемин. Ал 27- түн» (Муслим). Андан сиз аны кантип билдиңиз? - деп сурашты. Ал: Алланын элчиси кабар берген белги менен, деди. «Кадыр түнүнүн таңында күн чыкканда анын нуру болбойт, көтөрүлгөнчө кудум дагарадай болуп турат» деген. Бул кабар сахих болсо да, мусулман адам жалкоолонбой Кадыр түнүн табуу үчүн катуу тарышышы лаазым. Жогоруда айтканыбыздай Пайгамбар (саллаллаху алейхи ва саллам) акыркы он күндүн түндөрүн ибадат менен өткөрүп, үй-бүлөөсүн да ойготоор эле. Али жана Фатима радияллаху анхумалардын эшиктерин каккылап, «Туруп намаз окубайсыңарбы!» дечү. Анан ыймандуулардын энелеринин [1] бөлмөлөрүнө бет алып: «Бөлмө ээлерин ойготкула, бул дүйнөдө канча-канча кийимдер бар, Кыямат күнү жылаңач калышат» дээр эле. (Бухарий)

 
: Аллах Таалам ыйык айдын улуусу  кадырлуу болгон коногу кадыр кечесинен,берекесинен,соопторунан үмүт кылган, бардык мусулман туугандардын, окуган куран,намаздарын,тарткан зикир,салаваттарын, сураган тилектерин,дубаларын кабыл кылсын Оомиийн!

Насиба Абдуллаева.
➖➖➖➖➖➖➖
‍‍‍Бактылуулук Формуласы ".

Ыйык Курандын он төрт сажда аяты бар. Мына ушул он төрт сажда аяттын бирин окуган же уккан мукаллаф адамга саждага баруу важиб. Бул сажда «Тилават саждасы» деп аталат. Куттуу хадистерде Азирети Мухаммад Пайгамбарыбыз сажда аятын окуган кезде жанындагы кутман сахабалары менен бирге саждага жыгылганы айтылат. Сажда аятынын башка тилдеги котормосун окуган же уккан адам да сажда жасашы зарыл. Анткени бул аяттардын мазмунунда Алла Таалага сажда кылууга берген буйрук камтылган.
Радиодон, кассета же дисктен, же теледен сажда аятын уккан адам да саждага жыгылышы керек. Анткени сажданын зарылчылыгын бул нерселер аркылуу да аңдоого болот.
Сажда аятын окубай, жөн гана көз менен кароо тилават саждасын талап кылбайт.
Тилават саждасын дароо өз учурунда орундатуу мустахап. Машинада бараткан адам тилават саждасын ишарат-ымаа менен кылса болот.
Сажда аяты намаз учурунда окулса, дароо рукуга, андан кийин саждага жыгылуу абзел. Бул учурда тилават саждасы үчүн өзүнчө саждага жыгылуунун кажети болбойт. Намаздын өзү Аллага моюн сунуу болгондуктан намаз учурунда окулган сажда аятынан улам өзүнчө саждага жыгылуу жамаатта баш аламандыкка жол ача тургандыктан өзүнчө саждага жыгылбоо дагы да жакшы.
Тилават саждасына жыгылуу үчүн даарат, кийим жана орундун тазалыгы, авраттын жабык болушу шарт. Алгач кыбыла тарапка бет алып тилават саждасына ниет кылуу керек. Андан соң колду көтөрбөй туруп: «Аллаху акбар» деп дароо саждага барып, үч жолу «Субхаана Роббийал-аълаа» деп айтылат. Андан кийин кайра «Аллаху акбар» деп кыямга тура баштаган адам сыяктуу тизесин бир гана көтөрүп каадага олтурат да, төмөндөгү сөздөрдү окуп дуба кылат: «Сажатту лирРахмани ва ааманту бир Рахмаани фагфирлии зунуубии яа Рахман. Гуфроонака Роббанаа ва илайкаль-масиир».
Тилават саждасы үчүн бутту бүгүү, саждадан кийин өйдө болуу, «Гуфроонака Роббанаа ва илайкаль-масиир» деп айтуу жана тилават саждасына баруу жана өйдө туруу учурунда алынган «Аллаху акбар» такбирлери мустахап иш катары каралат. Бул сажданын рукуну Жараткан Алла Тааланы даңктоо үчүн маңдайды жерге коюу.
Намаздын сыртында окулган сажда аятынан улам тилават саждасын каалаган убакта жасаса болот. Бирок себепсиз кечиктирүү макрух. Эгер жунуб адам сажда аятын укса, гусул кылган соң сажда кылат. Хайз, нифастуу аял укса, сажданы кийин аткарууга милдеттүү эмес.
 Сажда аяттарынын бирин намаз ичинде окуп рүкүгө кетсе, ошол рүкү сажда ордунда болот. Башка сажда кылуунун кереги жок. Эгер сажда аятын окуганда рүкү кылбай, рүкүгө чейин үч аятан көп аят окууга туура келсе, сажда аятын окуган соң, дароо такбир айтып саждага барышы керек. Бир сажда кылып такбир айтып кайра дагы кыямга кайтат. Кыямга кайткандан кийин рүкү кылганга чейинки окула турган аяттарды окуп, анан рүкү кылат.
 Намаз ичинде бир имам сажда аятын окугандан кийин рүкүгө барбаса, анда жамаат намаздан кийин ар бириси өздөрүнчө сажда кылышат. Эгер имам тилават саждасын аткарса, муктадилер менен масбуктар дагы имамды ээрчип сажда кылышат.
Бир орунда туруп, бир сажда аяты бир нече жолу кайталанып окулса, бардыгы үчүн бир гана сажда жасоо жеткиликтүү. Бирок бир сажда аяты бир канча жерде окулса, ошого ылайык тилават саждасы да кайталанат. Ал эми башка-башка сажда аяттары бир эле орундабы, же бир нече жерге алмашып окулабы, ар бир аят үчүн өзүнчө сажда жасоо керек. Ачык талаада же жолдо үч кадамдан ашык жүрсө, орун алмашканга тете. Бирок бир бөлмө, же мечиттин ичинде бир жагынан башка бир жагына өтсө, орун которгон болуп эсептелбейт.
Саждага даярдыгы жок болгон угуучулар бар жерде сажда аятын окуган адам үнүн бир аз басаңдатып, акырын үн менен окуганы жакшы. Бир сүрө окуп жатып, анда кезиккен сажда аятын окубай аттап өтүү макрух. Сажда аяты окулган кезде кээ бир себептерден улам дароо сажда кылууга мүмкүн болбой калса, окуган жана уккан адамдын:

«Самиъна ва атона гуфраанака раббана ва илайкал масиир» – деши мустахаб.

Ыйык Курандын 14 жеринде өткөн сажда аяттары төмөнкүлөр:

Аараф 206; Раад 15; Нахл 48; Исра 107; Мариям 58; Хаж 18; Фуркан 60; Намл 25; Сажда 15; Саад 24; Фуссилат 37; Нажм 62; Иншикак 21; Алак 19.

Даанышман заттар айтышат:

Өзүнө динин, ыйманын үйрөткөн эне-атасы андан ыраазы болмоюнча бир адам Аллаху тааланын сүйүктүү кулу боло албайт. Жакшылыкка жетүүсүнүн себеби – эне-атасынын дубасы. Дин улуктары: "Энесинин көңүлүн ооруткан адамга кылына турчу дуба кабыл болбойт. Эне-атанын дубасын албаган адам бизден дуба сурабасын”, - деп айтышкан.

Өзүнө динин, ыйманын үйрөткөн, Ахли сүннөт ишеними менен өстүргөн эне-атасын таарынткан, ыраазылыгын, дубаларын ала албаган адам өлгөнгө чейин башын саждадан көтөрбөсө да Тозоктон кутулуусу өтө кыйын.

Олуя заттан бири шакирттери менен бирге отурганда сырттан бир шакирти кирет, бир нерселерди айткандан кийин мындай дейт:

- Устаз, баланча киши дагы сизден дуба сурап жатат.

Ал зат мындайча жооп берет:

- Мен дуба кылсам Аллаху таала дубамды кабыл кылбайт.

Бардык шакирттери таң калышат, себеби, дуба сураган адам өтө көп жакшылык кылган достору эле. Анда мубарек зат сөзүн улантып мындай дейт:

- Эне-атасынын дубасын албайт. Алардын дубасын албаса Аллах андан ыраазы болбойт. Аллаху таала ыраазы болбогон адамга мен дуба кылсам эмне пайда! Менин ага кыла турган дубам кабыл болбойт. Пайгамбарыбыз "саллаллаху алейхи ва саллам”: "Эне-атасынын дубасын албаган адам Аллахтын ыраазылыгына жете албайт”, - деп айткан, бирок, мына бул бир тууганыңарга дуба кылсам кабыл болот, себеби, ага энесинин көп дуба кылгандыгын уктум. Ушунчалык ыраазы болгондуктан: "Уулум, сага күндүз кылган дубам мени канааттандырбай жатат, сага дуба кылуу үчүн атайын түнү турам. Йа, Рабби, мен бул уулуман ыраазымын, Сен да андан ыраазы бол! Анын кармаган ташын алтын кыл деп дуба кылуудамын”, - деп жаткан экен. Ошондуктан, ага дуба кылсам кабыл болот.

Дагы бир мубарек заттын шакирти устазына буларды айтат:

"Атамдын өлүмүнө 2-3 саат калганда анын дубасын алуу насип болду, мага дуба кылды, андан кийин кайтыш болду. Балким сизди таануума атамдын кылган дубасы себеп болгон чыгар. Ал убакта 13-14 жаштарында элем. Атамдын абалы өтө оор болчу, бирок, акыл-эси ордунда эле. Үйдө жаткан. Бир күнү апельсин жегиси келди. Дароо чыгып апельсин алып келдим. Тез аарчып, бир нече тилим оозуна салдым. Оозуна алып, эки-үч жолу суусун сорду, "болду балам, буларды ал" деп оозудагы калдыгын чыгарды. Мен болсо "уулум менден жийиркенди дебесин” деп оозунан чыгарган апельсиндин калдыгын четке алып салбастан оозума салдым. "Эмне кылганың” дегендей мени карады, "Аллах сенден ыраазы болсун”, - деди. Андан кийин сүйлөбөдү, кийин көз жумду.”

Устазы дагы: "Аллах сенден ыраазы болсун”, - деп көзүнөн жаш чыгат, жанындагы шакирттери да жашылданышат.