БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا
Өзүңөрдү өзүңөр өлтүрбөгүлө! Акыйкатта, Алла силерге Мээримдүү. Ниса 29

Чылым чегүү- бул сойкулук,адам өлтүрүү,баңги зат катары чөң күнөөлөрдүн катарына кирет.Тамеки тартуу медицина кызматкерлеринин айтуусу боюнча адамдардын өлүмүнө себеп болчу рак ооруларынын булагы болуп саналат.Жүрөк,өпкө,тамак- аш сиңирүү органдары,ооз,кекиртек,тиш жана башка органдарга зыян болуп эсептелет.
Биз үчүн дене,жан Алла тарабынан берилген чоң белек,ошондуктан өзүңө атайын зыян жеткирсең күнөөкөр болосуң.Эгер чылым себептүү рак болуп өлсө, өзүн өзү өлтүргөндөй күнөөгө батат.Чылым чеккенде адам Алланы унутат.

Тамекинин айланага,үй -бүлөгө,бала -чакага, үй -бүлө каржылоосуна келтирген зыяны!

✔Тамекинин 15% зыянын гана тарткан адам ичине жутат, ал эми калган 85% зыяны түтүн аркылуу сырттагы таза адамдарга кетет. Ошондуктан тамеки тарткан адамдардын балдары башкалардан 4-5 эсе көбүрөөк ооруйт.Тамеки тарткан адамдын көбүнчө үй-бүлө,бала-чакасы көбүрөөк зыян тартат. Тамекинин өзүндө төрт миңге жакын зыяндуу заттар бар болсо, анын беш жүзгө жакыны чыккан түтүнү аркылуу зыян жеткирет. Ошондуктан айрыкча жаш балдар жабыркайт,анткени алар чоңдорго караганда эки эсе ылдамыраак дем алат. Тамекинин түтүнү өйдө көтөрүлгөндүктөн, көрүү да начарлайт. Тамекинин зыяны дароо билинбейт,бирок акырындап отуруп, ал айыкпас дартка айланат. Балдардын да өлүмүнүн 40% ушул себептен болот. Тамеки тарткан адам өз балдарына жаман үлгү болуп, келечекте балдары да анын жолун жолдойт.Эгер бир адам күн сайын орточо эсеп менен отуз сомго тамеки тарта турган болсо, айына тогуз жүз сомдон коротот,ал эми бир жылда он миң сегиз жүз сомду ороп-ороп түтүнгө айлантат экен.Аттиң, ошол эле акчаны балдардын кийимине,тамагына ,илим-билим алуусуна(мектептеги жетишпеген китептерин алып берсе) сарптаса кандай жакшы болоор эле!!!

Тамекинин ден -соолукка,өмүргө,келечекке болгон зыяны!

✔Ар бир тарткан тамеки жүрөктүн согушуна доо кетирет. Мурунку убакта картайгандар гана жүрөк оорусуна чалдыккан болсо,азыркы убакта
35-40 жашка чейинки жүрөк ооруган адамдардын көбү тамеки тарткандар болуп эсептелет.
Жүрөктүн согуусу тездейт.
Жүрөк жана кан тамырлар; инфарк,инсульт оорусуна себеп болот.
Атеросклероз, кан басымынын жогорулашына алып келет.
Мээде кан уюп калуусуна алып келет.
Тамеки эң биринчи кезекте өпкөнүн рак оорусуна алып келет.Өпкөнүн рак оорусуна кабылгандардын 90 пайызын тамеки чеккендер түзөт.
Бир адам өпкөдөн рак болуп каза болгон адамдын операциясына катышканын айткан.Ал адамдын өпкөсүн бүт капкара ыйлаакча каптап калган.Аны сыйрыганда суу болуп агып,анын ичинде адам дем ала турган өпкөдөгү түтүкчөлөр бекилип калган.Өпкөнүн ошончолук жаман деңгеелге жетүүсүнө ал адамдын өмүр бою тамеки тартуусу себеп болгон. Жогорудагы сүрөттө тамеки тарткан адам менен тартпаган адамдын өпкөсүнүн айрымасы берилди.
Эске тутууну начарлатат.
Көз оорулары, карыганда сокурлукка себеп болот.

Тамекинин аялзаты,кош бойлуу аялдарга,балага болгон зыяны!

✔Эгер кош бойлуу аял тамеки тартса, курсактагы баланын жүрөк согушу тездейт,аракети кыймылы азайат.Кан аркылуу барган кислород азайып, баланын салмагы да азаят. Тамеки тартпаган аялдын баласынан 250-300 граммга чейин айырмаланат.Аборт жана өлүм коркунучун алып келиши мүмкүн.Ошондой эле бала убагына жетпей салмагы аз,иммунитети күчсүз жана кем акыл, майып, мунжу болуп төрөлүүсүнө тамеки түздөн түз таасир этет.Ал эми эмчек эмизген эне тамеки тартса, тамекинин курамындагы уулуу заттардын баары балага өтөт.Демек бул укум тукумдун,генефонддун бузулушуна алып келет. Акыры барып маңкурттукка алып барат. Ошол себептүү врачтар кош бойлуу жана сүт эмизген энелерди өзгөчө тамекиден оолак болуусун эскертишет. Тамекинин курамындагы кээ бир заттар сүттүн курамындагы майда тез ээригендиктен, эненин сүтүнө таасири чоң. Ошондуктан никотин канга караганда сүттө үч эсе көбүрөөк экендиги келет.далилденген.Демек эмчек эмген бала ар бир сүт эмгенде зыянды кошо эмет.

Алла Таала Куранда мындай дейт:
وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ
“Ысырапчылык кылбагыла! Албетте Алла Таала ысырапкорлорду жакшы көрбөйт.” (Аньаам 141)

Тамекинин коомубузга,элибизге келтирген зыяны!

✔Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун берген маалыматына таянсак, дүйнө жүзүндө тамекинин залалынан жылына 5 миллиондон ашык адам өлсө, ал эми кичинекей Кыргызстанда жылына 10 миңден ашык адам тамеки чегүүдөн пайда болгон жүрөк, инсульт,инфаркт,кан тамыр, рак жана башка оорулардын кесепетинен көз жумушат.
Кыргызстанда 291 миң үйбүлө же жалпы жонунан 1 млн. 333 миң адам жакыр жана эң жакыр деңгээлде жашашат. Жакырчылык менен аракечтик дайыма ээрчишип чогуу жүрөт. Социологиялык изилдөөлөр көрсөткөндөй, жакыр деген үй-бүлө жыл сайын арак менен тамекиге 17 миңден 25 миңге чейин (орто эсеп менен) акча каражатын сарпташат. Бул үй-бүлөлүк бюджеттен кеткен чыгымды 291 миңге көбөйтсөк, ошондо канча деген акчаны эч пайдасыз арам нерселерге жумшап жатканыбызды билебиз.

Урматтуу мусулман бир тууганым!!!

-Эгер сен тамекини адал деп эсептесең, анда эмне үчүн башка тамактарга окшоп бисмилла деп баштабайсың?

-Эгер сен тамекини адал деп эсептесең, анда эмне үчүн башка тамактарга окшоп бүткөндөн кийин алхамду лиллах деп айтпайсың?

- Эгер сен тамекини адал деп эсептесең, анда эмне үчүн тамекинин калдыгын бут кийимиң менен тебелеп саласың?

-Эгер сен тамекини адал деп эсептесең, эмне үчүн ата энеңдин жанында тартып отура бербейсиң.

-Эгер сен тамекини адал, пайдалуу деп эсептесең, эмне үчүн балдарыңа,аялыңа,кыздарыңа үйрөтпөйсүң? Тарткыла деп насаат айтпайсың? Тамеки тартуу эң чоң балее, апаат болуп эсептелет.

Момун мусулманга бул балееден кутулууда Кураан, сүннөт жетиштүү болот.Демек ИСЛАМ гана адамзатты жакшылыкка, бактылуулукка чакырат. Ушул маалыматтардан кийин тамекинин эмне үчүн арам экендиги сага түшүнүктүү болгондур бир тууганым!

Запись Эмне үчүн тамеки тартуу арам? впервые появилась Formula.KG.

Окумуштуулар адамды баңгизат сыяктуу өзүнө тарткан тамактардын тизмегин жарыялап чыгышты. Наркотик, алкоголь жана тамеки-булардын баардыгы адам баласынын жашоосуна канчалык зыян алып келери туурасында эчактан бери белгилүү. Бирок азыктардын катарында да сыртынан байкалбаганы менен зыяндуулары кездешет.

Бул азыктарды күн сайын алардын зыяндуулугу туурасында билбей эле жеп жүрөбүз. Окумуштуулар кээ бир азыктар адамдын мээсиндеги ырахат борборуна таасир берет деп келишет. Наркотик сыяктуу алар психиканы бузуп, организмге депрессия абалын дуушар кылышат.

Изилдөө натыйжасы көрсөткөндөй курамында көп өлчөмдө канты менен майы бар тамактарды көп жегендердин ошол азыкка болгон эңсөөсү жогору болот. Бул да наркотикке, тамекиге, алкоголго көз каранды болгондой болот деп изилдешти окумуштуулар.

Ошондуктан таттууну жана майлууну жакшы көргөндөр алардан баш тарта алышпайт. Эң зыяндуу тамактардын катарына биринчи шоколад, экинчи балмуздак, үчүнчү каллориясы көп бургер менен пицца бар. Бул азыктарды адам ачка болуусун жоюу үчүн эмес, ырахат алуу үчүн жешет. Бара-бара бул азыктарга көнүп, каалап калышат.

Ал эми таттуунун зыян экени алда качан далилденген. Ал түрдүү ооруларга чалдыктырып, ашыкча салмак кошууга түртөт.

“Заман”

Запись Балмуздак менен шоколаддын зыяны впервые появилась Formula.KG.

Чылымын чычайта тиштеп, өзүн замандын “эң стилдүү” айымы катары элестеткен кыздардын саны аз эмес. “Алар өзүнүн гана ден соолугуна балта чаппастан, генефондго да түздөн-түз таасирин тийгизүүдө”-деп өмүр сакчыларынын коңгуроо коңгуроо какканы кулак сыртынан кетип жаткан шекилдүү. Аталган маселеге бүгүн көңүл буруп, чара көрбөсөк эртең кеч болуп калаары айдан ачык.

Москвалык социологдордун изилдөөсү боюнча 100 айымдан: “сумкаңызда эң керектүү деп дайыма эмнени салып жүрөсүз” деген суроого 64ү “чылым” деп жооп узатышса, 13ү кээде гана жанына салып жүрөрүн айтышкан. Ал эми жашыргандары канча? Бул го Орусиядагы көрүнүш. Ал эми Кырызстандагы кыздардын тамекини буркураткан көрүнүшү шаар жергесинде гана эмес, алыскы айылдардан да учуратуу “жаңылык болбой калды.

4000ге жакын уулуу элементтер менен ууланып…

Чылым чегүүнүн кыздар үчүн кандай зыяны бар? Ушул суроого жооп издеп, нарколог Шайлообек Өмүралиевге кайрылдык. Нарколог кыз баланын чылым чегүүсү интеллектуалдык деңгээлинин төмөндүгүн гана билдирбестен, олуттуу генефонд маселесине жол ачаарын белгилейт. “Дүйнө жүзүндөгү 75 % инфарктын, инсульттун келип чыгуусун шарттайт. Ушундай жолдор менен жылына дүйнөдө 5 миллион, ал эми Кыргызстанда 10 миңге жакын киши бул дүйнө менен кош айтышып кете берет. Ошондой эле жыт, даам билүү сезими да жабыркайт. Ошондуктан тамак үстүндө деле тамекини буркуратып отургандар бар. Ал гана эмес адамдын денесине да жыты сиңип, сүйлөсө ооз көңдөйү сасып турат. Жакшынакай кыздарыбыздан жагымсыз жыттын чыгып туруусу жакшы нерсе эмес. Эң башкысы азыркы кыздар келечектеги наристелердин энеси болоорун унутпашы зарыл. Баланын дени сак төрөлүүсү үчүн эне шарт түзөт. Тамеки тартып жүргөн айымдардын баласы курсакта жатканда эле тамекинин курамына кирген 4000ге жакын уулуу элементтер менен ууланып калат. Ымыркай майып болуп төрөлүп калуусу толук ыктымал. Акыркы кездерде колу-буту жаныбарлардыкына окшош же куйруктуу балдардын төрөлүшүнө да чылымдын салымы бар,”-деди нарколог Шайлообек Өмүралиев.

Ал эми айымдар эмне дешет? Бул тууралуу төрт жылдан бери чылым чегип, андан кутула албай жүргөн Айнура аттуу айым менен маектештик. Каарманыбыз тамекиге кантип арбалганы жөнүндө төмөндөгүлөрдү баяндап берди.

“Тамекинин даамын алгачкы жолу студент кезимде таттым. Курбу кыздарым менен кызыгып чегип көргөн элем. Кийин чогула калганда куту ар дайым чекчү болдук. Бара-бара кыныгын алып, арылгыс адатка айланды. Тамекинин зыянын билсем да толук таштай албадым.Аракет кылганым менен майнап чыккан жок. Анын үстүнө апамдын билип калып абдан таарынганы да өкүндүрөт. Тамеки менен алп урушканга эрким жетпей койду. Анткени ал өзгөчө маанайым чөгүп турганда жардамга келет”,-дейт фамилиясын атоодон баш тарткан Айнура. Ошондой эле чылым чегүүнү убагында көнүл ачуу деп кабыл алып келсе, азыр организми талап кылып, өнөкөт дарт болуп калганын чоочулоо менен айтып берди.

“Бала жытын искебей калаарын түк ойлонушпаса керек”

Илимий көз караш менен караганда кыз баланын организми эркектикине караганда тамекиге тез көнөт жана тез зыянга учурайт. Аялзатынын организми эч убакта тамекиге муктаж болгон эмес. Бүл нерсе чынында эле мода, стереотип, имидж, кумирди туyроодон келип чыгат. Тележылдыздарга, бизнесмендерге окшошуунун аракетинде алар чеккен нерсени чегип, анын үңкүрүнө сүңгүп киргенин капарына да алышпайт. Айымдар алгач чегип баштаганда башы айланып кускуусу келет. Бирок өнөкөткө айлангандан кийин жашоонун рахатын тамекиден тапкандай сезишет. Ошол эле убакта рахаттын туу чокусу, бакыттын балы болгон бала жытын искебей калаарын түк ойлонушпаса керек. Анткени эртеңки муундун келечеги дал ушул кыздардын колунда тургандыгы талашсыз. Мындай пикирди “Ак шумкар” жаштар коомдук бирикмесинин мүчөсү Айбек Бузурманкулов ортого салды. “Албетте жүрөк өйүтөөрлүк көрүнүш. Чылым чегүүгө кыздардын түрткү болушунун башкы себеби батыштан агылып келе жаткан “маданияттын” натыйжасы. Кыздар жеңил ойлуулук менен бул нерсени “мода” катары кабыл алып жатышат. Көбүнчө кыздар тамеки чекпесем “крутая” болбой калам деген түшүнүктүн тегерегинде “имидж” катары элестетишет Ал эми башка бир себеби үй-бүлөөдөгү тарбиянын начардыгы. Ата-энелердин кыз балага жетишээрлик убакыт бөлбөй калышына да байланыштуу. Эң өкүнүчтүүсү мындай кыздар өз ден соолуктарын гана эмес келечектеги генефондго да терс таасирин тийгизүүдө. Бул маселелерди мамлекет менен бирге колго алышыбыз керек. Рекламалык ролик, шиттердин жана түшүндүрүү иш-чаралардын натыйжасында коомго жеткирүү абзел”,-деди Айбек мырза.

Эл ичинде “Кыздын ден соолугу – кыргыздын ден соолугу”, -деп айтылгандай, бул сөздүн терең философиясын түшүнгөн ар бир айым чечимди өзү чыгарарына ишенип, үмүтү үзбөй туралы.

Тамекиден арылууга айымдар үчүн адистерден ар кандай кеңеш:

1.Эң оболу ар бир аял тамекиден арыла ала тургандыгын эсинен чыгарбашы керек,

2.“Мен эми эч качан чекпейм” дебестен,“мен бүгүн чекпешим керек” деп айтуу зарыл. Бүгүн чекпегениңиз эртеңкинин жеңиши,

3.Өзүнүзгө ишениңиз, кармана албай кайрадан чексеңиз кайгырбаныз. Бул – сиз эч качан таштай албайсыз дегендик эмес, жөн гана бүгүн эркиңиз жетпеди деп гана ойлоп коюңуз,

4.Ыракаттануунун башкача жолдорун издеңиз. Капаланып, көңүлүнүз чөгүп жатса терең дем алып, сиз өткөргөн жагымдуу көз ирмемдерди, жагымдуу жыт, татымдарды элестеткениңиз оң,

5.Башка нерселер менен алек болгонго аракет кылыныз. Жаңыча хобби жана идеялардын үстүндө убакыт өткөрүңүз,

6.Жакындарыңыздын сизге колдоо көрсөтүүсүн өтүнүңүз. Жолдошуңузду жана курбуңузду сиз менен бирге тамекисин таштоосун сураныныз. Дос жана иштешкендериңизден сиздин жаныңыздан чылым чегүүсүн чектеңиз.

7.Чылымды эстеткен буюмдарыныздан арылыңыз. Тамеки, ширенке, күл түшүргүчсыяктуу буюмдарынызды ыргытканыңыз туура болот.

“Бир даана тамеки 15 мүнөттүк өмүрдү алат”

Тамеки торунун кенен жайылганынын бирден бир себеби текейден арзан баада сатылганы. Кыргызстан боюнча орточо баа менен алганда 8 сомдон 150 сомго чейин сатылат. Буга байланыштуу кызыктуу маалымат: Канадада чылым дээрлик сатылбайт десе болот. Анткени 1 куту тамеки 10 доллар турат. Ал гана эмес тамеки үчүн текчеде да орун жок экен.

Акыркы кезде электрондук чылымдар пайда болду. Канчалык зыянсыз дегени менен курамындагы аз өлчөмдө болсо да никотинди жашырып болбойт. Бишкекте бул чылымдын наркы 400 дон 5500 сомго чейин жетет.

Баардыгы тамеки жөнүндө…

Дүйнөдө 1.3 млрд. адам чылым чегери катталган.

Бир даана тамеки 15 мүнөттүк өмүрдү алат.

Эртеби, кечпи чылым чеккен ар бир 5-адам өлүмгө дуушар болот.

Өпкө рагы менен ооругандардын 85%ы чылым чеккендер.

Тамекинин түтүнүндө 3000ге жакын уулуу зат бар болсо, бул түтүндөн 80% чылым чекпеген адам зыянга учурайт.

Бишкек шаарындагы чылым чеккен мектеп окуучуларынын ар бир үчүнчүсү кыз бала.

Айымдардын 64.7%ы таблетканын жардамы аркылуу тамекиден арылууга аракет кылышат.

Жайнагүл Тазабекова

http://media.manas.kg/

The post Чылым чеккен кыздарды эмне күтөт? appeared first on FORMULA.KG.

Тамекиден кайсы органдар зыян тартат?

• Мээ
• Омуртка
• Өпкө
• Бөйрөк
• Табарсык
• Жүрөк
• Кекиртек
• Ашказан
• Жыныстык система
• Жатын
• Түйүлдүк
• Тил
• Кан тамырлар

Тамекиден өлүм

• Дүйнөдө ар бир 10 секунд сайын тамекинин айынан 1 адам өлөт.
• “2020-жылдан баштап ар жылда тамекиден 10 000000 адамдын өлүмү күтүлөт” деген маалымат бар.
• 1998-жылы тамекиден дүйнөдө 4 000000 адам өлсө, 2008-жылы 49 000000 өлгөн.
• Тамеки тартуучулардын 10 пайызы рактан көз жумат.

Буларды да билип ал!

• Тамекиден улам организмдин уулануусу эрте картаюуга алып келет!
• Бойдо бар кезде тамеки тартуу балдардын салмагына жетпей жана ошондой эле ара төрөлүп калуусунун себепкери (20-30 пайыз) болуп эсептелет.
• Жүрөк-кан тамыр ооруларынын келип чыгышын шарттайт. Мисалы, кан басым көтөрүлүп, жүрөк кеңейип, иштөөсү бузулат.
• Тамеки тартуучулар өзү курактуулардан 10-20 жыл мурун эрте көз жумушат.
• Коңурукту, сөөктө морттукту (ос­теопороз) пайда кылат. Сөөк морт болсо, адам жыгылса эле бир сөөгүнөн жарака кетип же сынышы мүмкүн.
• Беттин терисине, дегеле денеге бырыш эрте түшкөндүктөн, адам өз курагынан улуу көрүнөт.

Тамеки чегүү рак ооруларына жеткизет!

• Тамеки төмөнкү органдарды ракка алып келет: өпкө, колко, кекиртек, ооз, тил, уйку бези, табарсык, бөйрөк.

Өпкөнүн рагын суутектин кычкылы жаратат!

• Тамекинин түтүнүндөгү абдан көп сандагы суутектин кычкылы (перекись водорода) өпкөнүн рагына жеткизет. Суутектин перекисинен улам рецептор иштешинен жаңылат да, клеткаларга жаңыланууга «буйрук» берет. Клеткалар чексиз бөлүнө баштайт да, оору келип чыгат.

• Тамекинин түтүнүндө 12 000ге жакын түр­дүү заттар жана химиялык кошулмалар бар. Алардын 196 – уулуу, ал эми 14 – наркотикалык.

Тамеки тарткан адам эмне үчүн жөтөлөт?

• Организмдин дем алуу жолдоруна кирген чоочун затты, башкача айтканда, түтүндү түртүп чыгаруу үчүн кылган аракети.

Тамеки – акырындан өлтүрүүчү уу!

• Фильтрлүү 1 даана сигаретте чайыр 14 миллиграммды, никотин 1,2 миллиграммды түзөт.
• Фильтрсиз сигаретте чайыр 16 миллиграммды, никотин 1,3 миллиграммды чапчыйт.
• Никотинди чоң дозада кабыл алуу нерв системасын шалга учуратат (жүрөктүн токтошу, өлүм).

Булак: http://ift.tt/1J4gMAO

The post Тамеки – акырындан өлтүрүүчү уу! appeared first on FORMULA.KG.