БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

Түрк бир туугандарыбыз тарабынан курулган Орто Азиядагы эң чоң мечити, Бишкек шаарынын борбордук мечитинин жарыктары жана башка иштери толук бүткөрүлдү.

Запись Бишкекте курулган Орто-Азиянын эң чоң мечитинин жаңы сүрөттөрү жарыяланды впервые появилась Formula.KG.

Мужизалар казынасы жана улуу мужиза болгон акылмандуу Куран, Мухаммед (С.А.В)´дын пайгамбарлык тапшырмасын жана Жаратуучунун бирдигин, башка далилдерге муктаждык калтырбай тургандай бекем далилдейт. Биз болсо аны кыскача сүрөттөп, сындоонун предмети болуп калышкан анын чечендик мужизасынын бир-эки жаркыроосун белгилеп кетебиз.

Эмесе, Жаратуучубуздун сүрөттөмөсүн берген Акылмандуу Куран  – ушул улуу китеп болгон ааламдын түбөлүктүү билдирүүчүсү; жана жер менен асман барактарында жашырылган Аллахтын аттарынын казынасынын ачуучусу; жана окуялардын саптарынын астында жашырынган сырдуу акыйкаттардын ачкычы; жана Аллахтын мээримдүүлүгүнүн жана бул айкын дүйнөнүн пардасы артындагы жашырынган дүйнө тарбынан эзелтеден келген баяндардын казынасы; Ислам руханий дүйнөсүнүн күнү, негизи, планы; акыреттин картасы; Аллахтын маңызынын, сапаттары менен амалдарынын айкын түшүндүрмөсү, сүйлөөчү далили, жаркыраган билдирүүчүсү; тарбиячы, чыныгы акылмандуулук,  адамзат үчүн акыйкат жолдун насаатчысы жана көрсөткүчү…

Ошондой эле Куран – Аллахтын акылмандыгынын жана мыйзамдарынын китеби, – дуба жана кулчулуктун китеби, буйруктардын жана чакырыктардын китеби, эскерүү жана таануу китеби, адамдын бүткүл руханий муктаждыктарын канааттандырган китеп, жана бул бардык олуяларга, сыддыктарга, асфияларга жана акыйкатты изденүүчү аалымдарга, алардын ар биринин карманган руханий окууларына жана мектептерине ылайык келген ар түрдүү китептерди сунган бир ыйык китепкана…

Карасаң, кайталаныштарындагы кемчилик өңдөнгөн Курандын кайталанышындагы чечендик мужизасынын жаркыроосуна: Куран зикир (эскерүү) китеби да, дуба китеби да, чакыруу китеби да болгондуктан, андагы кайталануулар мактарлык жана атүгүл өтө зарыл жана өтө чечен болушат жана муну кемчилик деп эсептегендердин пикирлерине дал келишпейт. Анткени, зикирдин өзгөчөлүгү – кайталоонун аркасы менен – көзү ачылуу эсептелет. Дуба кайталоо аркылуу туура айтылууга муктаж. Буйрук менен чакырык болсо – дагы эле кайталоо аркылуу эстөөнү талап кылат. Анын үстүнө, ар ким эле ар дайым Куранды толук окуй албайт, бирок, негизинен, ар ким анын бир сүрөөсүн окуй алат. Ошондуктан, Курандын эң негизги максаттары узун сүрөөлөрдүн көпчүлүгүнө коюлган жана ар бир ушундай сүрөө кандайдыр бир кичинекей Куранды түзөт. Эч кимди куру калтырбаш үчүн Бир кудайдык (тавхид), Кайра тирилүү (хашир) күнү, Мусанын окуясы (ага тынчтык болсун!) сыяктуу кээ бир темалар бир нече жолу эскерилди.

Анын үстүнө, руханий муктаждыктар материалдык муктаждыктар сыяктуу ар түркүн. Кээ бирине адам ар бир дем алуусунда муктаж, денеге – аба, рухка – «хувэ» (Аллах)  керек болгон сыяктуу, кээ бирине – ар бир саат, «Бисмиллях» («Аллах үчүн») сөзү жана башка аяттардын кайталануусу муктаждыктардын улануусунан келип чыкса керек. Анан ушул муктаждыктарды көрсөтүш, аларды ойготуш жана аларга умтулууга кызыктырыш үчүн алар бир канча жолу кайталанат.

Куран – бул негиздөөчү. Ал айкын диндин негизи, бу дүйнөнүн пайдубалы катары адамдардын коомдук жашоосун өзгөртүү менен, коомдун ар катмарынын кайталанган суроолорунун жообу. Негиздөөчүгө өз негиздерин белгилөө үчүн кайталоолор зарыл. Эскерүүлөр үчүн кайталоолор зарыл. Бекемдөө үчүн түшүндүрүү, акыйкатты аныктоо, улантуу зарыл.

Ошондой эле Куран ушундай улуу суроолор жана өтө кылдат акыйкаттарды баян кылганынан, буларды адамдардын жүрөгүндө бекитиш үчүн көп жолку жана ар түркүн кайталоолор зарыл. Бул сырттан гана кайталоо болуп өңдөнөт. Бирок, маани жагынан ар бир аятта көптөгөн маанилер, пайдалар, жактар жана даражалар бар. Ушундай аят ар бир темада ар кандай маанилер, пайдалар жана максаттар үчүн эскерилет.

Куранда эскерилген дүйнөнүн жаралуусунун кээ бир суроолорунун кыскалыгы жана сырдуулугу туура жолго үндөгөн анын чечендик мужизасынын жаркыроосу. Бул кудайсыздар ойлогондой, сындоонун предмети эмес, жана бул кемчилик да болуп эсептелбейт.

Эгер суроочу болсоң: «Кызык, эмне үчүн Акылман Куран макулуктарды сүрөттөбөйт, аны философия сүрөттөгөндөй? Кээ бир суроолор боюнча ал кыска айтат, кээ бирөөнү болсо сырткы, айкын жактан баяндайт жана бул, жөнөкөй адамдардын сезимине тийбестен, ой жүгүртүүсүн талытпастан бардыгынын түшүнүүсүн ырахаттантат».

Жооп катары айтаарыбыз: Философия туура жолдон чыгып калган үчүн… жана сен өткөн сабактардан жана сөздөрдөн албетте түшүндүң, акылман Куран Кудайдын маңызын, Жаратуучунун белгилери менен аттарын тааныш үчүн ааламды баяндаганын. Башкача айтканда, ал ушул аалам китебинин маанилерин анын Жаратуучусу менен тааныштырыш үчүн түшүндүрөт,. Балким ал макулуктарга алардын өзү үчүн эмес, а алардын Жаратуучусу үчүн карайт. Жана баардыгына кайрылат. Жана негизинен окумуштуу адамдарга кайрылат. Балким, акылман Куран  макулуктарды өз далилдери кылгандыктан, далил ар кимге ачык, жеткиликтүү жана түшүнүктүү болушу керек. Мындан сырткары, акыйкат жолуна үгүттөгөн Куран, адамзат коомунун бардык катмарларына кайрылгандыктан (эң көп сандуу катмар болсо окумуштуу болбогон жөнөкөй адамдар), күмөнсүз түрдө, тарбия керексиз нерселердин кыска жана жашыруун баяндалышын, кылдат суроолордун салыштыруу аркылуу түшүнүктүү болушун жана адашкандыкка киргизбеш максатында, (зыян алып келе алган) ачык-айкын нерселерди  зарылчылыгы жок эле жөнөкөй адамдардын көз карашына (буюмдарга) айлантпаш керектигин талап кылат.

Мисалы, Куран күн жөнүндө: «Бул кандайдыр бир айланган чырак». Себеби ал, күндү күндүн өзү жана анын касиеттери үчүн баяндабайт, а ал жөнүндө анын кандайдыр бир түзүм жана ылайыктыктын Жаратуучубузду таанууга мүмкүндүк берген күзгүлөр экендигинин көз карашы жагынан баяндайт. Ооба, ал (36:38): «Күн айланат». Бул «айланат» сөзү менен ал, кыш менен жайдын, күндүз менен түндүн айлампасында көрүнгөн Кудайдын кудуретинин ылайыктуу башкаруучулугун эстетип, Жаратуучусун тааныганга мүмкүндүк берет. Ошентип, бул айлануунун акыйкаты кандай гана болбосун, көрүнүүчү да, дене менен сезилүүчү да, максаты да (айтылгандын) болгон ылайыктыкка таасир этпейт.

Ошондой эле (71:16): «… күндү болсо чырак кылды». «Чырак» сөзү менен ал ааламды кандайдыр бир ак сарай түрүндө көрсөтөт жана бул ак сарайда болгондун бардыгы адамдар жана жандуу макулуктар үчүн даярдалган кооздуктар, даамдар жана керектүү бардык нерселер болуп эсептелгенин жана күндүн да аларга жарык жана жылуулук берген моюн сунуучу кызматкер экендигин эскертүү менен, Жаратуучунун мээримдүүлүгүн жана ырыскыларын түшүнүүгө мүмкүндүк берет.

Эми карагын, бул чаржайыт жана келжирек эмне дегенин:

«Күн – бул заңгыраган оттуу суюк салмак. Ал өзүнөн бөлүнүп чыккан планеталарды өзүнүн айланасында айландырат, салмагы баланча, касиеттери түкүнчө. «Чочутуучу коркунуч менен таңкалычтан башка рух үчүн эч нерсе, эч кандай мыкты маалымат бербейт, ал жөнүндө Куран айткандай айтпайт. Бул мисалдарды салыштырып жатып, сыртынан – шаакн-шөкөттүү, дүңгүрөгөн, ичинен болсо – бош философиялык суроолордун баасын сен түшүнөсүң. Анын сырткы кооздугу менен алданып калып, Курандын мужизалуу баяндоосуна урматсыздык көрсөтпө…

“Нурилим”

Запись Ыйык Куран – Мухаммед пайгамбарыбыздын (С.А.В.) Мужизасы впервые появилась Formula.KG.

Бирөөнүн жазган каты тууралуу экен. Ошол кат мени терең ойго салды. Ал тургай аны окуп отуруп тамагым буулуп, мукактанып, көзүмө жаш тегеренди. Апамды сагынганымды, анын мээримин эңсеп турганымды туюп, ага телефон чалдым… «Ал кандай кат болду экен?» деген ой жаралып жатса керек окурманда. Ал катты сиз да окуп көрүңүзчү. Көрсө, энелер дагы жалган айтышат экен, бирок…

Бардыгы мен кичинекей кезден башталды. Кедей үй-бүлөдө төрөлгөм. Тамак эч качан жетчү эмес. Бир нерсе болуп калса, апам өзүнүн тамагын мага салып берчү. Табагыма салып жатып мага жылмайып «ал, балам, мен ачка эмесмин» деп коёр эле. Бул апамдын биринчи жалганы.

Маал-маалы менен мага балык бышырып берчү. Бир жолу карасам, мен жеп бүткөн балыктын сөөктөрүн тазалап жаткан экен. Абдан жаман болуп кетип, «коюңузчу, апаке, мына муну чогуу жейли» десем, «жок, балам, өзүң эле же, мага балык жакпайт деле» деп койду. Бул апамдын экинчи жалганы.

Окуума акча керек болуп калды. Апам почтадагы жумушунан тышкары башка ишкананын кагаздарын да үйдөн толтурчу болду. Бир түнү ойгонуп кетип карасам, апам шамдын жарыгында жазып отурган экен. «Апа, кеч болуп кетти, эс алыңыз. Эртең менен эрте жумушка барышыңыз керек» десем, апам сүйүктүү көздөрү менен мени карап, «алтыным, жата гой. Чарчаган жокмун» деди. Бул апамдын үчүнчү жалганы.

Мамлекеттик экзамендер башталды. Колдоп келген апам мектептин короосунда мени беш-алты саат күтүп калды. Экзамен бүтөрү менен дароо апамдын жанына бардым. Ал мага суусундук ала келиптир. Сүйүнүп ичип жатып, апамдын да ысыктан чарчап, оозу кургап калганын байкап бөтөлкөнү сунсам, «жок, балам, апаң суусаган жок» деп жооп берди. Бул апамдын төртүнчү жалганы эле.

Кийинчерээк атамдын оорусу күчөп, акыры көз жумду. Ошондо бечара апам абдан кыйналды. Күндөн күнгө жашообуз оорлой берди. Айылдагы кошуналар апама «турмушка чыгып ал, жашсың, сулуусуң» деп айта башташты. Бирок, апам «мен сүйүүгө муктаж эмесмин» деп койчу. «Өгөй атаны каалабайт» деп мени ойлогон окшойт, азыр ойлосом. Бул апамдын бешинчи жалганы болчу.

Университетти бүткөндөн кийин шаарда эле калууну чечтим. Апам пенсияга чыкты. Бирок, ал дагы деле базарга чыгып, жер-жемиш сатып иштеп жүрдү. Мен жиберген акчалардын бир тыйынын да коротпостон чогултуп, «мага баары жетиштүү, өзүңдүн керегиңе жарата бер» деп кайра берер эле. Бул апамдын алтынчы жалганы.

Чет өлкөдө окуумду улантмакчы болдум. Ал жактан жакшы жумуш да чыгып калды. Апама «жүрүңүз, апаке, мени менен бирге жашайсыз» десем, мени кыйнап койбоюн деген ойдо «жок, менин башка жакка көнүп кетишим кыйын» деди. Бул апамдын жетинчи жалганы болду.

Бир нече жылдан кийин апам ашказан рагы менен ооруканага жатып калды. Кыргызстанга кайра келдим. Бөлмөсүнө кирсем, араң дем алып жаткан экен. Абдан карып калгандай көрүндү мага. Жанында отурганымда мени карап, кабатыр болбосун дедиби, айтор, жылмайганга аракет кылды. Бирок, оору апамды өтө эле алсыз кылып коюптур. Акыбалы оор болуп калган экен. Көзүмдөн жаш агып, ичимден абдан жаман болуп жаттым. Болушунча өзүнө келгенге аракет кылып, «алтыным, ыйлабачы, мен кыйналбай элемин…» деп коёт. Бул апамдын сегизинчи жалганы эле.

Сегизинчи жалганын айткан соң бул дүйнөдөн өтүп кетти.

Фейсбуктан алынды

Запись АПАМДЫН ОН ЖАЛГАНЫ впервые появилась Formula.KG.

Балмуздакты саналуу адамдар эле жегиси келбесе дээрлик баарыбыздын жакшы көргөн таттуу азыгыбыз. Мындан беш миң жыл мурда жаралсак анда таттуу суусундука муз аралаштырып жегенибизге ыраазы болуп жүрө бермекпиз. Себеби, ал кезде балмуздак деген түшүнүк ошону менен гана чектелчү. Бүгүнкү күндө балмуздактын миңдеген түрү бар. Ошол түрлөрүнөн дал сиздин табитиңизге ылайыктуусун жаңылышпай тандаңыз.

Балмуздактын түрүнө жараша тандап же
Курамында жер-жемиши бар балмуздак аз колориялуу болуп саналат. Анын курамында 30% гана шекер бар. Калганы организмге пайдалуу азыктар менен толтурулган. Курамында сүт азыктары менен шоколад басымдуу кылган бал муздакта шекер 16% болгону менен майлуулугу жагынан астына ат салдырбайт. Эң колориялуу, салмак кошконго жардам берген балмуздактын сорту пломбир. Анын курамында 15% май бар. Адамдын акылына акыл кошуп мээни эс алдырган жагынан балмуздак сникерстен жогору турат. Бир сникерсти жегенден көрө күндө же эки күндө бир балмуздак жеген пайдалуу.
Ошентсе да балмуздак баардык адамдарга текши пайдасын алып келбейт. Мисалы 100 грамм балмуздакта (көбүнчө шоколад аралашкан) 500 ккал га чейин болот. Ашыкча салмактан жапа чеккендер үчүн же кант диабети менен ооругандарга бул сорту сунуш кылынбайт. Холостериндин дэңгээли жогорулар курамында кулпунай, лимону бар балмуздак жебей эле койгула. Анткени, мындай жер-жемиштүү балмуздактарга ар кандай жемиштүү эссенциялар кошулат. Сүттөн жасалган балмуздак дээрлик баарына пайдалуу. Кандын глюкозасын көтөрөм дегендер балмуздактын ушул түрүнө качырыңыз.
Баса, балмуздакты баса калып күн сайын жеген кичинекей балдарга этият болу сунушталат. Шашып бат-бат жегенде дененин табы түшүп наристе алсыздыкты сезе баштайт. Ач кенедей жабышып айлаңызды кетирсе бир күндө бир жолу көлөмү кичирээк балмуздак берип көңүлүн алып коюңуз. Тамак ичээрдин алдында эзели балмуздак жебеш керек. Табитти бууп, иче турган тамак оңой менен тамактан өтпөйт. Бул жагына шоколад менен балмуздактын күчү бирдей. Анан дагы эстен чыгарбоочу эреже. Баарыбыз эле балмуздакты көчөдө кетип баратып же жолдун жээгине отуруп жегенге машпыз. Башка азыктарга салыштырмалуу балмуздак чаңды төрт эсе бат сорот. Ошондо көчөдө отуруп желген балмуздак менен кошо айланабыздагы болгон чаңды жутуп жаткан болобуз.
Үй шартында балмуздак жасоо
Сыртка чыгып алып келгенден ээринсеңиз же тескерисинче өзүңүз эркелетиш үчүн эч нерседен ээринбесеңиз анда үй шартында төмөнкүдөй сүт азыгынан балмуздак даярдасаңыз болот.
Керектелүүчү азыктар: (төрт балмуздака)
Эки стакан сүт, үч жумуртканын сарысы, жарым стакан шекер, бир стакан каймак.
Даярдоо жолу:
Сүтүү бышырып алабыз. Жумуртканын жарысы агынан оңой ажыраш үчүн алдын-ала муздактычка салып коюу керек. Сарысын өзүнчө бөлүп алып бүртүгү жок кылып чалабыз. Шекерди аралаштырып ээригенче тынбай аралаштыруу керек. Суюктук даяр болгон соң муздаган сүттү аралаштырабыз. Бирдей калыптагы отко суюктукту беш мүнөт кайнатып коюу ботко болгуча аралаштырабыз. Ботко катыш үчүн аны муздаткычка салабыз. Каймакты бирдей суюктукка келгиче чалып муздап муздаткычта даяр турган боткого аралаштырабыз. Кечке аралштыргандын жыйынтыгында ботко коюу болуп чыгат. Жегенге ылайыктуу идиштерге бөлүп салып тоңдургучка бир саат калтырабыз. Андан кийин балмуздакты жей берсе болот.
Артыкчылыгы: Балмуздактын мөөнөтү өтүп кеткен жокпу деген жүрөкзаадасы жок жейсиз. Анан да дүкөндөрдө курамында жумурткасы бар балмуздакты табуу дээрлик мүмкүн эмес. Майлуулугу аз, өз колуңуз менен даярдаган балмуздак менен жакындарыңызды сүйүнтсөңүз болот.

Буларды билесизби?
– Балмуздактын мекени Италия деп жүрүшөт. Бирок жогоруда айткандай тату суусундук менен аралашкан муз биринчи жолу Кытайда чыккан. Ага чейин дүйнө жүзүндө балмуздакты жыты жок болчу.
– Бир күндө дүйнө жүзү боюнча 2,5 млн балмуздак сатылат. Анын арасында биринчиликти эч кимге бербеген өлкө Россия. Алар кыштын күнү да сырттка 30 градус суукта балмуздак жегенди жактырышат.
– Жер шаарындагы эң кымбат балмуздак 60 000 доллар турат. Бул сумманын ичинде Танзанияга кошо жолдомо да берилет. Он күндүн ичинде беш жылдыздуу мейманканада эс алып ичиңиз жарылгыча балмуздак жесеңиз болот.
– Эгер калифорниялык Фрэнк Эпперсон болбогондо биз азыр да балмуздакты идиши менен көтөрүп жеп жүрмөк белек. Фрэнк 1905-жылы азыркы таякчаларды ойлоп тапкан. Жегенге жеңил, таза, ыңгайлуу болгон үчүн бул адамды ХХ-кылымдын акылманы атап алышкан.
– Францияга барып эскимо десеңиз сизге балмуздак эмес баланын күрмө кийимин беришет. Эскимо деген сөз алардын түшүнүгүндө азык эмес баланын буту-башын туюктап суук киргизбей турган кийими.

Запись Баарыбыз жакшы көргөн балмуздак тууралуу билесизби? впервые появилась Formula.KG.