БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

Кандай эт болбосун курамында белок, темир, калий, кальций, магний, фтор, цинк, витаминдер жана башкалар бар. Белок булчуӊ жана нерв ткандарына курулуш материал болуп берет. Калий жүрөктүн жана кан тамырлардын, ал эми магний нерв системинин жакшы иштөөсү үчүн керек. Цинк иммунитетти көтөрөт. Кальций менен фтор сөөктү жана тишти бекемдейт. Витаминдер зат алмашууга катышат жана башка. Андыктан адам эт жеп турушу керек. 1 күндүк норма чоӊ адамдар үчүн 150-200 грамм, ал эми жаш балдар үчүн 200-300 грамм.
Этти дамамат жана ашыкча жегенде оорулар, анын ичинде эмчектин, жатындын, жоон жана ичке ичегинин рагы жаралат. Жаш малдын эти өтө сиӊимдүү келгендиктен бардык жаш курактагыларга сунушталат. Этти кайнатып жесе пайдалуу.

ТӨӨ ЭТИ
Пайдасы. Курамында белок абдан көп жана уйдун этине салыштырмалуу май эки эсе аз. Эти, кымызы (шубат), сүтү кургак учук менен ооругандарга, иммунитети начарларга жакшы азык. Анемия, варикоздо жесе оорудан айыгууга жардамчы.
Зыяны. Этинин сиӊиши кыйын. Андыктан жаш балдар, карылар, боюнда барлар, бала эмизгендер аз өлчөмдө жеши керек. Ашказан-ичеги, панкреатит, гипертония, псориаз, дерматит, богок, катаракта, глаукома оорусу барларга, инсультка, инфарктка чалдыккандарга жегенге болбойт. Оорусун күчөтүп жиберет.

ЖЫЛКЫ ЭТИ
Пайдасы. Уйдун этине салыштырмалуу 8 эсе бат сиӊет. Холестерин жок. Булчуӊдарды чыӊдап, өттүн жакшы иштешин шарттайт. Боордун жабыркаган ткандарын калыпка келтирип, гемоглобинди көбөйтүп, эркектин бел кубатын көтөрөт.
Зыяны. Сүрсүгөн, майлуу этин, чучугун жесе, өнөкөт оорулар козголушу мүмкүн. Мындан тышкары төө этин кайсы ооруларда жеш сунушталбаса, жылкы эти да ошолордо сунушталбайт.

УЙ ЭТИ
Пайдасы. Сөөктү, булчуӊдарды жана кан тамырларды чыӊдап, көрүүнү жакшыртат. Курамында темир көп болгондуктан гемоглобинди көтөрөт. Жаракаттан, жугуштуу оорудан, күйүктөн бат айыгууга шарт түзөт. Урук чыктагыч бездин иштөөсүн жакшыртып, тестостерондун жана уруктуктун (сперма) иштелип чыгышын шарттайт. Башкысы диеталык азык (майлуу эмес эти). Этинин 60 пайызы сиӊет.
Зыяны. Майлуу этинде холестерин көп болгондуктан көбүрөөк жесе, жүрөк-кан тамыр ооруларын жаратып, инфаркт, инсультка чейин жеткирет. Подагра, өнөкөт бөйрөк оорулары менен ооругандарга көп жегенге болбойт.

ТОПОЗДУН ЭТИ
Пайдасы. Уй этине караганда пайдалуу заттар, анын ичинде темир абдан көп, ал эми холестерин аз. Организмдеги зат алмашууну жакшыртып, операциядан кийин бат өзүнө келүүгө жардамчы. Анемиядан жабыркагандарга табылгыс азык.
Зыяны. Жүрөк-кан тамыр ооруларында (анын ичинде гипертония), сарык, псориаз, экзема, цирроз менен ооругандарга жана инфаркт, инсульттан жабыркагандарга жегенге болбойт.

КОЙ ЭТИ
Пайдасы. Этинин курамындагы лецитин уйку безин жакшы иштетет. Шорпосу гастриттен (кычкылы төмөн түрү) жабыркагандарга пайдалуу. Тиштин кариесинин алдын алат. Эн безинин барсылдагында (киста) жесе оорудан айыгууга жардамчы.
Зыяны. Этинин сиӊиши кыйын жана холестерин абдан көп. Көп жесе жүрөк-кан тамыр ооруларына алып келет. Кант диабети, гепатит, панкреатит, гипертония, холецистит, өттүн таш оорусунда, ашказан-ичегинин жарасы жана подагра менен жабыркагандарга кой эти сунушталбайт. Жаш балдарга, карыларга козунун этин берүү оӊ.

ЭЧКИ ЭТИ
Пайдасы. Уйдун жана койдун этине салыштырмалуу жакшы сиӊет. Койдукуна караганда холестерин төмөнүрөөк. Ашказан-ичегилердин иштөөсүн жакшыртат. Карылар, жаш балдар жана өнөкөт оорусу барлар оорусу курчубай турган кезде жей беришсе болот.
Зыяны. Кой этин кайсы ооруларда жеш сунушталбаса, эчки эти да ошолордо сунушталбайт.

КОЁН ЭТИ
Пайдасы. Эти жумшак, жеӊил, сиӊимдүү. Абдан диеталык эт. Этинин 90 пайызга жакыны сиӊет. Курамында холестерин төмөн болгондуктан жаш балдарга, карыларга, өнөкөт оорусу барлардын бардыгына болот.
Зыяны. Диатез, бөрү жатыш, энурезден жабыркагандарга болбойт. Оорусун күчөтөт.

ТООК ЭТИ
Пайдасы. Жеӊил, бат сиӊүүчү эт. Андыктан операциядан жана инсульт, инфарктан кийин тамак жасап беришет. Нерв системинин, жүрөктүн жана өттүн калыптагыдай иштешине көмөк берет.
Зыяны. Этинин курамында заара кычкылы көп болгондуктан көп жегендерде подагра жана таш оорулары (бөйрөктө, табарсыкта, өттө) жаралат. Эти кээ бирлерде аллергияны пайда кылат. Ошондуктан аталган оорусу барларга жегенге уруксат эмес.

ҮНДҮК ЭТИ
Пайдасы. Эти жеӊил сиӊет, өнөкөт оорусу жоктордун баарына жегенге болот. Ички органдары ылдый түшкөндөргө, энурезде, төрөттөн кийин шишикте жеш сунушталат.
Зыяны. Этинин курамында заара кычкылы көп. Көп жегендерде подагра оорусу жаралат. Ошондой эле бөйрөктө, табарсыкта, өттө таштар пайда болот. Андыктан аталган оорусу барларга жегенге болбойт. Үндүк этинде натрий көп болгондугуна байланыштуу жүрөк-кан тамыр оорусу барлар чанда гана тузун аз салып жегендери туура. Мындан тышкары төө эти кайсы ооруларда сунушталбаса, үндүк эти да ошолорго сунушталбайт.

КАЗ ЖАНА ӨРДӨК ЭТИ
Пайдасы. Организмде уулардын топтолушун четтетет. Жаштыкты узартат, жараларды батыраак айыктырат, көк боордун иштешин жакшыртат. Иммунитети төмөндөр жана кургак учук менен ооругандарга жакшы азык.
Зыяны. Сиӊиши кыйын, анын үстүнө холестерин көп болгондуктан жаш балдарга, карыларга, кош бойлууларга, жүрөк-кан тамыр, кант диабети, гипертония оорусу барларга бербей эле коюу оӊ. Берсе да төш этинен берүү керек.

БАЛЫК ЭТИ
Пайдасы. Курамында белоктон тышкары фосфор, цинк бар. Эти менен майы организмдеги жаман холестеринди чыгарат. Нерв системинин жана урук чыктагыч бездин иштөөсүн, эс-тутумду жакшыртат. Рактын, эрте алжып калуунун алдын алат. Чачты өстүрөт, теринин абалын жакшыртат.
Зыяны. Бөйрөк үстүндөгү бездин жана уйку безинин оорусу барлардын (панкреатит) оорусун күчөтүп жибергендиктен жегенге уруксат эмес.

Запись ЭТТИН КАЙСЫ ТУРУ КИМГЕ ПАЙДА, КИМГЕ ЗЫЯН? ЭТТИ ЭМНЕ ҮЧҮН ЖАНА КАНЧА ӨЛЧӨМДӨ ЖЕШ КЕРЕК? впервые появилась Formula.KG.

ТАРЫХЫНАН
Кулпунайдын (клубника) мекени – Түштүк Америка. Европа бул таттуу жер жемиши менен 16-кылымда таанышкан. Француз офицери өлкөсүнө чили кызылгатынын бир нече түбүн ала келет. Кийинчерээк аны Түндүк Америкадан алып келинген кызылгат менен кыйыштыруудан азыркыдай кулпунай пайда болуп, дүйнөгө тарай баштаган.

ПАЙДАЛУУ КАСИЕТИ
Мөмөсү B, C, PP витаминдерине бай. Ошондой эле темир, калий, фосфор, жез, кремний, йод, фтор жана фолий кычкылынын да чоң өлчөмүнө ээ.

ОРГАНИЗМГЕ ТИЙГИЗГЕН ОҢ ТААСИРИ

Кулпунай организмди вирустардан коргойт. Сасык тумоо менен суук тийүүнүн алдын алууда колдонулат.Тиштин бүйлөсүнүн сезгенүүсүндө (парадонтоз) жана башка ооз көңдөйүнүн ооруларында кулпунайдын кайнатмасы менен оозду чайкоо сунушталат.Жогорку кан басым жана кан тамырдын, склероз оорусунда ширесин ичсе жакшы. Бул иммунитетти чыңап, тамырды бекемдейт.Ичтейди ачып, ашказан-ичегини жакшы иштетип, алардагы оорулардан айыгууга көмөктөшөт.Курамында аспириндин курамындагыдай заттар болгондуктан, баш ооруну басууда жана температураны түшүрүүдө керектелет.Жаңы кан клеткаларынын жаралышын шарттайт, андыктан каны аздар үчүн мыкты дары.Чарчоону жазып, чыңалуудан арылтат.Тердетүүчү жана заара кубалоочу таасири болгондуктан, табарсык, бөйрөктүн иштешин калыпка келтирет.Арыктоого жардамчы, анткени зат алмашууну жакшыртат жана 100 грамм кулпунайда болгону 30 калорий бар. Анын үстүнө 88 пайызы суудан турат.Антиоксиданттык таасиринен улам ракка каршы касиетке ээ жана организмди картаюудан сактайт.Виагранын ордун алмаштыруучу табигый каражат. Данынын курамындагы цинк аялдардын да, эркектердин да сексуалдык жөндөмүн арттырып, бойго бүтүү мүмкүнчүлүгүн 25 пайызга жогорулатат.

ТЕРС ТААСИРЛЕРИ ЖЕ КИМДЕР ЭТИЯТ КОЛДОНУШУ КЕРЕК

Аллергиясы барлар. Бирок адистер мындай оорусу барлар кулпунайды аз гана жеп, артынан сүт же айран ичсе, аллергиясы козголбойт дешет.Жогорку кан басым оорусунан жабыр тартып, дары ичип жүргөндөр.Ашказандын жарасынан жана гастриттен жапа чеккендер.

Ашкана
КУЛПУНАЙ КОКТЕЙЛИ 
Мындай коктейль сергитип гана тим болбостон, организмге пайдалуу жана ток кармайт. Сүт ичкиси келбеген балдар да коктейлдин арты менен сүт ичип калат. Кулпунайдын коктейлин эрте менен ичсе энергия менен камсыз болуп, көңүлү көтөрүлүп, сергек тартып калат.

Керектүүлөр:
Кулпунай – 70 грамм
Сүт – 200 грамм
Пломбир балмуздагы – 3 аш кашык
Кант пудрасы – 20 грамм (муну кулпунай кычкыл болсо гана кошуу керек!)

Жасоо ыкмасы:
Кулпунайды жууп, сабактарын алып салуу кажет. Блендерге балмуздакты, сүттү, кулпунайды салып, аралаштырыңыз (блендер жок болсо кашык жардамга келет). Сиз эңсеген коктейль даяр!

Косметика
МАСКА

Косметикалык мыкты каражат. Маска катары колдонсо, беттеги майда бүдүрлөрдү кетирип, теридеги тешикчелерди кичирейтип, бетти агартат. Терини чыңап, сепкилди кетирет.

Майлуу тери үчүн жаңы үзүлгөн кулпунайды эзип, бетке жаап, 20 мүнөттөн соң жылуу суу же муздак сүт менен жууп салуу керек.

Териси абдан сезимтал жана кургак бетке эзилген кулпунайдын үстүнө 2 чай кашык бал, 1 чай кашык быштак кошуп коюулары керек.

Булак.super.kg

Запись КУЛПУНАЙ АРЫКТАТЫП ЭС -ТУТУМДУ ЖАКШЫРТАТ впервые появилась Formula.KG.

Балмуздакты саналуу адамдар эле жегиси келбесе дээрлик баарыбыздын жакшы көргөн таттуу азыгыбыз. Мындан беш миң жыл мурда жаралсак анда таттуу суусундука муз аралаштырып жегенибизге ыраазы болуп жүрө бермекпиз. Себеби, ал кезде балмуздак деген түшүнүк ошону менен гана чектелчү. Бүгүнкү күндө балмуздактын миңдеген түрү бар. Ошол түрлөрүнөн дал сиздин табитиңизге ылайыктуусун жаңылышпай тандаңыз.

Балмуздактын түрүнө жараша тандап же
Курамында жер-жемиши бар балмуздак аз колориялуу болуп саналат. Анын курамында 30% гана шекер бар. Калганы организмге пайдалуу азыктар менен толтурулган. Курамында сүт азыктары менен шоколад басымдуу кылган бал муздакта шекер 16% болгону менен майлуулугу жагынан астына ат салдырбайт. Эң колориялуу, салмак кошконго жардам берген балмуздактын сорту пломбир. Анын курамында 15% май бар. Адамдын акылына акыл кошуп мээни эс алдырган жагынан балмуздак сникерстен жогору турат. Бир сникерсти жегенден көрө күндө же эки күндө бир балмуздак жеген пайдалуу.
Ошентсе да балмуздак баардык адамдарга текши пайдасын алып келбейт. Мисалы 100 грамм балмуздакта (көбүнчө шоколад аралашкан) 500 ккал га чейин болот. Ашыкча салмактан жапа чеккендер үчүн же кант диабети менен ооругандарга бул сорту сунуш кылынбайт. Холостериндин дэңгээли жогорулар курамында кулпунай, лимону бар балмуздак жебей эле койгула. Анткени, мындай жер-жемиштүү балмуздактарга ар кандай жемиштүү эссенциялар кошулат. Сүттөн жасалган балмуздак дээрлик баарына пайдалуу. Кандын глюкозасын көтөрөм дегендер балмуздактын ушул түрүнө качырыңыз.
Баса, балмуздакты баса калып күн сайын жеген кичинекей балдарга этият болу сунушталат. Шашып бат-бат жегенде дененин табы түшүп наристе алсыздыкты сезе баштайт. Ач кенедей жабышып айлаңызды кетирсе бир күндө бир жолу көлөмү кичирээк балмуздак берип көңүлүн алып коюңуз. Тамак ичээрдин алдында эзели балмуздак жебеш керек. Табитти бууп, иче турган тамак оңой менен тамактан өтпөйт. Бул жагына шоколад менен балмуздактын күчү бирдей. Анан дагы эстен чыгарбоочу эреже. Баарыбыз эле балмуздакты көчөдө кетип баратып же жолдун жээгине отуруп жегенге машпыз. Башка азыктарга салыштырмалуу балмуздак чаңды төрт эсе бат сорот. Ошондо көчөдө отуруп желген балмуздак менен кошо айланабыздагы болгон чаңды жутуп жаткан болобуз.
Үй шартында балмуздак жасоо
Сыртка чыгып алып келгенден ээринсеңиз же тескерисинче өзүңүз эркелетиш үчүн эч нерседен ээринбесеңиз анда үй шартында төмөнкүдөй сүт азыгынан балмуздак даярдасаңыз болот.
Керектелүүчү азыктар: (төрт балмуздака)
Эки стакан сүт, үч жумуртканын сарысы, жарым стакан шекер, бир стакан каймак.
Даярдоо жолу:
Сүтүү бышырып алабыз. Жумуртканын жарысы агынан оңой ажыраш үчүн алдын-ала муздактычка салып коюу керек. Сарысын өзүнчө бөлүп алып бүртүгү жок кылып чалабыз. Шекерди аралаштырып ээригенче тынбай аралаштыруу керек. Суюктук даяр болгон соң муздаган сүттү аралаштырабыз. Бирдей калыптагы отко суюктукту беш мүнөт кайнатып коюу ботко болгуча аралаштырабыз. Ботко катыш үчүн аны муздаткычка салабыз. Каймакты бирдей суюктукка келгиче чалып муздап муздаткычта даяр турган боткого аралаштырабыз. Кечке аралштыргандын жыйынтыгында ботко коюу болуп чыгат. Жегенге ылайыктуу идиштерге бөлүп салып тоңдургучка бир саат калтырабыз. Андан кийин балмуздакты жей берсе болот.
Артыкчылыгы: Балмуздактын мөөнөтү өтүп кеткен жокпу деген жүрөкзаадасы жок жейсиз. Анан да дүкөндөрдө курамында жумурткасы бар балмуздакты табуу дээрлик мүмкүн эмес. Майлуулугу аз, өз колуңуз менен даярдаган балмуздак менен жакындарыңызды сүйүнтсөңүз болот.

Буларды билесизби?
– Балмуздактын мекени Италия деп жүрүшөт. Бирок жогоруда айткандай тату суусундук менен аралашкан муз биринчи жолу Кытайда чыккан. Ага чейин дүйнө жүзүндө балмуздакты жыты жок болчу.
– Бир күндө дүйнө жүзү боюнча 2,5 млн балмуздак сатылат. Анын арасында биринчиликти эч кимге бербеген өлкө Россия. Алар кыштын күнү да сырттка 30 градус суукта балмуздак жегенди жактырышат.
– Жер шаарындагы эң кымбат балмуздак 60 000 доллар турат. Бул сумманын ичинде Танзанияга кошо жолдомо да берилет. Он күндүн ичинде беш жылдыздуу мейманканада эс алып ичиңиз жарылгыча балмуздак жесеңиз болот.
– Эгер калифорниялык Фрэнк Эпперсон болбогондо биз азыр да балмуздакты идиши менен көтөрүп жеп жүрмөк белек. Фрэнк 1905-жылы азыркы таякчаларды ойлоп тапкан. Жегенге жеңил, таза, ыңгайлуу болгон үчүн бул адамды ХХ-кылымдын акылманы атап алышкан.
– Францияга барып эскимо десеңиз сизге балмуздак эмес баланын күрмө кийимин беришет. Эскимо деген сөз алардын түшүнүгүндө азык эмес баланын буту-башын туюктап суук киргизбей турган кийими.

Запись Баарыбыз жакшы көргөн балмуздак тууралуу билесизби? впервые появилась Formula.KG.

1. Үйгө адамдын, жан-жаныбарлардын сүрөттөрүн жана жандуулардын эстелик сувенирлерин койбоо керек. Анткени, мындай үйгө периштелер кирбейт. Периштелер кирбеген үйгө шайтан оңой кирет. Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын салам-салаваты болсун) айткан: “Сүрөт жана эстеликтер бар үйгө периштелер кирбейт”. (Муслим).

2. Үй ичине ит багууга болбойт. Айша (Аллах андан ыраазы болсун) айтат: “Бир жолу Жабрайил периште Аллахтын элчисине келүүнү убада кылып, бирок белгиленген убакта келбей койду. Аллахтын элчиси тынчсызданып, колундагы таягын жерге таштап: “Аллах жана Анын элчиси убадасын аткарбай койбойт” деген аятты окуп жатты. Бир убакта ал сөөрүнүн алдында жаткан итти көрө калып:

– Айша, бул ит качантан бери мында жатат? – деп сурады.

– Аллахка касам, анын качан киргенин көрбөдүм, – деп жооп бердим.

Андан соң итти чыгарып жибердик. Ошол учурда Жабрайил периште келип калды.

– Сени убада кылган убактан бери күтүп жатам, бирок сен келбедиң? – деп сурады Аллахтын элчиси.

– Сенин үйүңдөгү итттин айынан келе албадым, биз сүрөт жана ит бар үйгө кирбейбиз, – деп жооп берди Жабрайил периште. (Муслим).

3. Үйдү таза кармоого аракет кылуу керек. Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын салам-салаваты болсун) айткан: “Шыпырындысын короосуна үйүп койгон жөөттөргө окшошпой, үйүнөрдү таза кармагыла”.

4. Тамактанууда “Бисмиллах” деп Аллахтын атын атоо менен баштоо керек. Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын салам-салаваты болсун) айткан: “Кимде-ким үйүнө киргенде жана тамакка олтурганда Аллахтын атын атаса, шайтан желдеттерине: “Бул үйдө силерге тамак да, орун да жок” деп айтат. Ал эми үйгө киргенде Аллахтын атын атабаса, шайтан желдеттерине: “Бул үйдө силер түнөгөнгө орун бар деп айтат. Эгер тамактанууда да Аллахты эстебесе, шайтан: “силерге тамак да, түнөк да табылды” деп айтат”. (Муслим).

5. Үйгө киргенде салам айтып кирүү керек. Куранда: “Эгер үйлөргө кирсеңер, Аллах тарабынан берилген таза, берекелүү саламдашууну айткыла” деп айтылган. (Нур сүрөсү, 61-аят). Эгер уйдө бирөо болсо “Ассалааму алайкум ва рахматуллоохи ва баракаатух” деп салам айтуу керек. Эгер эч ким жок болсо “Ассаламу аьлайнаа ва аьлаа ибаадиллаахис-соолихиин” деп салам айтуу керек. Аллахтын аты аталган жерде жин-шайтан болбойт.

6. Үйдө Куран аяттарын көп окуу керек. Куранда: “Эгер Куран окусаң, сени менен акыретке ишенбегендердин ортосуна жабык тосмо кылып коёбуз” деп айтылган.

7. Үйдө “Бакара” сүрөсүн окуу, же магнитофонго коюп туруу керек. Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын салам-салаваты болсун): “Үйүңөрдү кабыр сыяктуу кылып албагыла, кайсыл үйдө “Бакара” сурөсү окулса, андан шайтан качат”. – деп айткан. (Муслим).

8. Үйдө нафил намаздарды көп окуу керек. Пайгамбарыбыз (Аллах андан ыраазы болсун) минтип айткан: “Үйүңөрдү кабырга окшотпой, анда да намаз окугула”. (Бухари, Муслим).

Запись Жин-шайтандарды үйгө киргизбүүнөн жолдору впервые появилась Formula.KG.

Ырым-жырымга ишенүү пайдалуубу, же зыяндуубу?

Ырым-жырымга ишенүү адамга психологиясына чоң зыян алып келет. Адам жашоосун тынч өткөрүүгө тийиш. Жашоодо тынчтык болбосо, анын кызыгы да болбойт. Ошондуктан Исламда түркөй ишенимдерге тыюу салынган. Буларга ишенүү кээ бир учурда адамдын ыйманына зыянын тийгизүүчү чоң күнөө болот. Эгерде алдынан чака көтөргөн аял өткөнүн көргөн адам, ушул аялдын өтүүсү себептүү Алла Таала мага жакшылык берет деп ишенсе, ал кичине ширк амалын кылган болот б.а. чоң күнөөгө батат. Ал эми мына ушул аял мага жакшылык берет деп, аялдын өтүүсүнөн жакшылык үмүт кылса, чоң ширк кылган болот б.а. динден чыгып калуу коркунучу пайда болот. Ошондуктан эч кандай ырым-жырымдарга ишенбей жашоо жакшы болот.

«Эки булуттун башы бириксе, эки кыргыз каапыр болот» деп «макал» чыгарып алышыптыр казак туугандар. Көрсө, булут көбөйсө эле бирибиз «жамгыр жаайт», бирибиз жаабайт деп талаша берет экенбиз. Айтса-айтпаса акыркы убакта баарыбыз эле «синоптик» болуп кеттик го чиркин. Ай чалкалап калыптыр жаанчыл болот, тиги жылдыз айга жакындап калыптыр эми кар жаайт, бүгүн күн кызарып батты, эртең ысык болот, асман бозоруп калыптыр быйыл кургакчылык болот, койчу буга окшогон маалыматтарды чекеден эле айта баштадык. Бирибиз быйыл «кыш болбойт» десек, бирибиз «быйыл кыш катуу болот» дейбиз. Же айтканыбыздын бири туура чыкпайт. Ал эмес аппараттары менен күнү-түнү аңдып, изилдеген синоптиктердин айтканы да төп келбей, аларга ишенип алгандар ысык күндө кечке чейин кол чатыр көтөрүп, жамгырда суу болуп шөмтүрөп атышпайбы.

Буларга го мейли деп кол шилтеп коёлу. А тиги ай-жылдыздарга сыйынгандарга эмне дейсиң? Жаңырган айды көргөндө, үч жолу жүгүнүп «жамандыгыңдан сактай көр, жакшылыгыңды бере көр» деп, учкан жылдызды көрө калса бир каалоосун айта салып, эми «желанием» орундалат деп сүйүнгөндөр да толуп кетиптир. Ал эми жанагы гороскоп дегеничи. Тим эле өздөрү жаратып койгонсуп: ооруйсуң, айыгасың, акчалуу болосуң, сүйүүдөн жолуң болбойт, деги койчу баарын саймедиреп айтышат. Аларга ишенген байкуштар бир ыйлап, бир күлүп жинди болушат го. Илгери бир көзү ачыкка бирөө келип: качан өлөм деп сураса, ал эки күндөн кийин дептир. Аны уккан бечара кишинин жүрөгү жарылып ошол замат эле өлүп калган экен. Анын сыңарындай бул ыпыр-сыпыр ишенимдин баарына ишене берген адам тынч уктай албайт калат го бул жашоодо.

Деги эле ушул ырым-жырымдын баарын кыргыздар кайдан чогултуп алганына акыл жетпейт. Ата-бабадан калган дейин десең, атасы коңуз атпагандын баласы доңуз атат болуп, ата-бабанын түшүнө кирбеген ырымдарды жасагандарды да көрөсүң. Эч нерсесин койбой ээрчиген орустардан жугузуп алганбыз го дейин десең, тээтиги Европа, Кытай, ал эмес океандын ар жагындагылардын жалган ишенимдеринин да жыты жыттанат.

Эми бирде күлкүңдү келтирсе, бирде жаныңды кашайткан бир нече ырымдарга көз жүгүртүп көрөлү.
Ачакей столбанын ортосунан өтсөң, мугалимден тил угасың деп коркушат экен окуучулар. Ич кийимиңди тескери кийип алсаң, экзаменден ийгиликтүү өтөсүң деп ишенишет экен студенттер. А кокустан күзгүңдү сындырып алсаң, анда эле иштин бүткөнү, эртең бир жамандыкка туш болот имишсиң. Соодагерлер аарынын уюгун илип алышат экен, аарыдай ызылдап «клиенттер» келет деп. Анан да биринчи түшкөн акчанын шору куруду дей бер, товарларын чапкылай берип белин үзүшөт байкуштун. Андай ырымчылардан акча сурасаң да күндүз сура, караңгыда сурасаң колуңа бербей, жерге ыргытып убара кылат экен.

А тиги малы көптөрдүн үйүнө кирсең, ар кайсы бурчуна эле бирден жиликти илип алышканын көрөсүң.

Ал эмнеси дейсиңби, көрсө, малды ит-куштан сактайт имиш ошол сөөктөр. Анан да ушул байкуш жаныбарларды да өз жайына жөн койбойбуз. Бүркүттүн тырмагын жулуп, карышкырдын чүкөсүн омкоруп тагынып…койчу деги эмне болуп кетээр экенбиз акыры?

Ал эмес аттын туягында жүрүп, канчалаган бок-тезекти басып жешилген таканы бир карасаң эле дарбазада турат жалтырап, жакшылык менен ырыскыны «чакырып». Деги эле ушул темир тезектен, жан-жаныбардан жамандык-жакшылыкты издегендердин акылы жайында экенине шегим бар. Алдынан ит өтүп кетсе сүйүнүп, мышык өтсө коркуп, башына чымчык чычып салса кубанып, түндө короз кыйкырса кайгырып…

Бул го мейли, тиги өзүнүн кулак-мурдунан корккондорго эмне дейсиң. Алаканы кычышса акча кармап, таманы кычышса көп басат имиш. Оң көзү тартса жакшы кабар, сол көзү тартса жаман кабар угат экен. Бетиң кызарса, сени мактап жатышат, кулагың кызыса болду-болбоду сени жамандай башташты. Ой тобоо…

Ошондой эле тамак-аш, чай-чамектен да бир нерсени билсе болот имиш. Чайыңда чама калкып жүрсө үйүңө киши келет. Айтмакчы, чама узун болсо узун, кыска болсо кыска адам келет экен. Камырың ыргып кетсе да конокту күтө бер. Анан дагы бир айтып койчу нерсе, бош чакаңды көтөрүп бирөөнүн алдынан өтө көрбө, таза балээге каласың. Бир санды ээлеп алып ошол сандан жакшылык үмүт кылган, же корккон элдер бар. Бул сыяктуу ишенимдерден биз деле куру кол эмес экенбиз. Уй жылы келсе, майлуу сүттүү болот деп сүйүнүп эле жатып калабыз. Кой жылы келсе, быйыл тынчтык болот дейбиз. Тоок жылында жумурткадан башканы таппай кукулуктап калбасак болду.
Канткенде бул жалган ишенимдерден кутула алабыз? Албетте, мунун бир гана жолу бар. Бул жол – ислам дининде. Исламдын бир мааниси тынчтык. Кандай тынчтык? Биринчи, адамдын өз напсисиндеги тынчтык. Жүрөктөгү ыпыр-сыпыр ишенимдин баарын чыгарган адам гана тынч уктап, бейпил жашайт. Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын саламы болсун): «Исламда эч кандай ырымжырым жок» – деп айткан. Бул тууралу улуу ойчул Толстой аксакалдын да: «Исламдын башка диндерден негизги артыкчылыгы – ырым-жырымдардын жоктугунда» – деп айтканы бар.

Алайчы Сеитбеков

Запись Ишенимиң бышык болбосо коркконуң мышык болот.. впервые появилась Formula.KG.

Аптаптуу ысык башталганы баарыбыздын колубуздан газдалган суусундуктар менен бирге жергебизде өндүрүлүп жаткан газдалган, минералдык суулар жана муздак чайлар түшпөй калат. Ал суусундуктарда кандай зыяндуу заттар бар экенин эч кимибиз билбейбиз жана маани да бербейбиз. Ден соолуктун саламаттыгы үчүн ал суусундуктар кандай зыяндуу заттар менен жасала тургандыгын жана алардын ордун алмаштыруучу пайдалуу азыктар тууралуу макалага кезек беребиз.
Газдалган суусундуктарды эмнеден жасашат?
Албетте, бардык суусундуктардын курамы суудан турат. Жөнөкөй суу менен чаңкоону эң сонун басууга болот. Бирок өндүрүүчүлөр үчүн бул пайда алып келбегендиктен, алар сууга ар кандай кошулмаларды, консерванттарды жана табигый жыт бергичтерди кошуп, анын курамын өзгөртүп келишет. Сиз кандай гана суусундук албаңыз анын курамына маани бересизби? Албетте, жок! Андыктан алгач газдалган суусундуктардын курамындагы кошулмалардын организмге тийгизүүчү таасирине токтололу.
Шекер
Шекерди газдалган жана табигый суусундуктарга таттуу болушу үчүн кошору бышык. Шекер – жеңил сиңүүчү углевод. Кыскача мисал келтирсек, 1 стакан сууга 5 чай кашык шекер кошулат. Аптаптуу ысыкта биз суусундукту стакандап эмес бөтөлкөлөп ичебиз. Натыйжада, кант диабетине жана семирүүгө дуушар болобуз. Мындан тышкары тишке курт түшөт, унутчаактыкты жана жүрөк-кан тамыр ооруларын пайда кылат. Учурда көпчүлүк өндүрүүчүлөр шекер кымбат тургандыктан аны аспартамга (Е-951) алмаштырып келишет. Аспартам акырындык менен көздүн көрүүсүн начарлатып, аллергия оорусун күчөтөт.
Консервант
Консерванттар суусундуктардын көпкө сакталуусуна жардам берет. Консервант катары лимон кислотасын (Е-330) колдонушат. Лимон кислотасы эмалды эритип, тиште кариестин пайда болушуна өбөлгө түзүп берет. Мындан тышкары ортофосфор кычкылын (Е-338) да колдонушат. Аталган кислота организмден кальций кычкылын айдап чыгат. Натыйжада, сөөк ткандары бошоп, алсызданып, морт болуп “остеопороз” оорусуна чалдыгышат. Остеопороз оорусунун арты менен адам инвалидге айланышы мүмкүн. Андыктан газдалган таттуу суусундуктарды балдарга бербөөгө аракет кылуу керек. Себеби алардын сөөктөрү али толук калыптанып бүтө элек.
Жыт бергичтер
Газдалган суусундуктарга суунун жытын, даамын күчөтүү жана сатып алуучуларды өзүнө тартуу үчүн жыт бергичтер да кошулат. Бардык газдалган таттуу суусундуктардын курамында табигый жыт бергичтер жана экстракттар бар.
Кофеин
Кофеинди бардык энергетикалык суусундуктардын жана Кока-Кола, Пепси-Коланын курамынан да кезиктирүүгө болот. Курамында кофеин бар суусундукту көп ичкенде баш оору пайда болуп, нерв клеткалары жабыр тартат.
Көмүр кычкыл газы
Көмүр кычкылы жок суу газдалган суу деп эсептелбейт. Негизи көмүр кычкыл газы бар суусундуктар ашказанында жарасы барларга, гастрит жана энтерит оорусу менен ооругандарга сунушталбайт. Көмүр кычкылы ашказандын былжыр челин дүүлүктүрүп, ооруну күчөтөт. Мындан тышкары газдалган суусундуктун курамындагы фосфат адамдын тез картаюусуна алып келет. Эң коркунучтуусу, газдалган суусундуктар оорулардын онкологиялык ооруга айланышына түрткү болот. Газдалган суусундуктарды кош бойлуулар, ичегиси ооругандар жана 3 жашка чейинки балдар ичүүгө таптакыр болбойт.

Муздак чайлар эмнеден жасалат?
Салкындаткыч суусундуктарды сүйүүчүлөрдүн басымдуу бөлүгү газдалган сууга караганда бөтөлкөдөгү муздак чайлар пайдалуу деп ойлошот. Сиз да муздак чайды пайдалуу деп ойлосоңуз, анда жаңылышасыз. Бөтөлкөдөгү муздак чайды изилдеген америкалык окумуштуулар чайды “ден соолукка зыяндуу” деп табышты. Бөтөлкөдөгү муздак чайдын курамындагы оксалат концентрациясы менен лимон кычкылы бөйрөккө кумдуу таштарды пайда кылат. Эгер сиз муздак чайдын курамынан чай экстрактын тапсаңыз, анда ал чай төмөндөгүдөй рецепт менен жасалат. Алгач чайды аябай бууландырып демдеп алган соң ага чайга керектүү кошулмаларды кошуп, чайды табигый жол менен жасайт. Сиз ичип жаткан муздак чайдын курамында чай экстракты жок болсо, анда чайды кадимки эле крандагы сууга химикаттарды кошуп, жасалма жол менен жасалары айрым маалымат булактарында айтылып жүрөт. Жакында эле окумуштуулар муздак көк чайдын 26 түрүн изилдеп чыгышкан. Натыйжада, муздак чайдын организмге тийгизген пайдасынан да терс таасири басымдуулук кыларын айтып жыйынтык чыгарышкан.
Чаңкоону баса турган суусундуктарды үй шартында жасаңыз
Муздак чай
Окумуштуулар суу кайнап баштаганда эле анын ичиндеги микробдор өлөт, ал эми керектүү заттар калып калат деп баса белгилешет. Андыктын чаңкоону басуу үчүн кайнатылган суу ичиңиз. Ысык чайдан чаңкооңуз канбай жатса, анда кадимкидей эле демделген чайга 3-4 чарчы музду салып ичсеңиз чаңкооңуз бир заматта басылат. Чайдын курамында кофеин бар десеңиз чайдын ордуна ромашканы колдонсоңуз болот.
Компот
Жемиштердин кургатылган кактарынан компот жасап, аны муздаткычка салып коюп ичсеңиз да болот. Ал үчүн 5 литр сууга жемиштердин кактарынан 100 грамм салып кайнатып, компот даяр болгондо тыныктырып муздатасыз. Колдон келсе шекер кошпой койгонуңуз жакшы. Муздатылган компотту бөтөлкөлөргө куюп алып чай ордуна ичип жүрө берсеңиз болот.
Ширелер
Газдалган суусундуктардын ордуна дүкөндөгү ширелерди эмес, үй шартында өзүңүз жасаган ширелерди ичиңиз. Анын пайдалуулугун арттырып биринчи күнү жер-жемиштин, экинчи күнү мөмө-жемиштин ширесинен ичиңиз. Жаңы сыгылып алынган шире менен сиз чаңкооңузду кандырып гана койбостон организмиңизге керектүү витаминдерди да топтойсуз.

Улуттук суусундуктар
Жарма
Жарма – талкандан жасалган суусундук. Талкан – арпа, буудай же жүгөрүдөн куурулуп, жаргылчакка же тегирменге кесек тарттырылган акшак.
Керектелүүчү азыктар: 10 литр суу, 200 грамм талкан, татымына жараша туз.
Даярдоо: Суу кайнаган маалда үзгүлтүксүз чубуртуп бөлтөк болбогондой кылып талканды чаласыз. 25-30 мүнөт жай отто бир калыпта кайнатып, андан соң отту өчүрүп табы кайткыча коюп коёсуз. Жылымык болгон кезинде табитиңизге жараша сүзмө же айран катыктап иче берсеңиз болот.

Максым
Максым талкандан жасалат. Ал ачытылган жарма суусундугу. Ал кайсы дандан жасалышына жараша арпа, буудай, жүгөрү максымы деген түрлөргө бөлүнөт.
Керектелүүчү азыктар: 10 литр суу, 200 грамм талкан, 2 чоң кашык ун, тоң май, татымына жараша туз.
Даярдоо: Алгач тоң майга бир чоң кашык унду кууруп алабыз да, үстүнө сууну куябыз. Суу кайнаганда талканды бөлтөктөрүн кетире чалабыз. Бир калыптагы отто бир саат кайнатып бышырабыз. Жарма сууган соң ачыткысын куюп, бир чоң кашык ун чалабыз, туз татытабыз. Бул жарманын жакшы көбүрүшү үчүн. Жарым күн турган соң жарма ачып чыгат да, суусун кандыруучу эң сонун каражат даяр болот.

Запись Суусундуктардын ден соолукка тийгизген терс таасири впервые появилась Formula.KG.

Баарыбызга маалым жаш балдар шоколад жегенди абдан жакшы кө-рүшөт. Шоколаддын жардамы менен ыйлап жаткан баланы сооротуп, тил албаган балдарды тил алууга аргасыз кылууга болот. Окумуштуулардын айтымында жаш балдардагы ширин-диктерге болгон кызыгуу организм-деги биохимиялык түзүлүштүн неги-зинде болот. Жаш өткөн сайын адам-дын таттууга болгон кызыгуусу азая баштайт. Бала төрөлгөн кезде эле эне сүтүнөн лактозанын даамын сезет. Лактоза – эне сүтүндөгү эң даамдуу азык. Баланын организми таттууну ар дайым талап кылып турат. Ошондук-тан балдарды таттуу жегенден тапта-кыр тыйып салууга болбойт. Ошон-дой эле таттууну көп кабыл кылуу алардын ден-соолугуна да зыян бе-рүүсү мүмкүн. 3 жашка чейинки бал-дардын шоколадды көп жеши – алар-дын кариесинин бузулуусуна алып келип оорууну пайда кылат. Анан да алардын кийинки тиштери туура эмес чыгып калуусу мүмкүн. Диетологдор-дун айтымында таттууларды балдар-га эртең мененки тамактануудан ки-йин, түшкү тамакка чейин берүү туура болот. Шоколад менен конфеттердин ордуна кургатылган мөмөлөрдү бе-рүү зарыл. Шоколадга байланышкан окуя-лар:• Шоколад Европада 1520-жылы пайда болгон. Алгач адамдар шоко-ладды суюк абалында колдонуп, аны эркектер гана ичишкен. 17-кылымдан баштап тамак ичүүчү жайларда суюк шоколад сатыла баштаган. Бирок, анын баасы кымбат болгондуктан байлар гана иче алышкан. • Британиялык Thorntons шоко-лад чыгаруу иш канасы 6 тоннага жа-кын салмактагы (5 792,5 кг), шоколад жасап, Гиннестин китебине кирген. Ал шоколаддын узун туурасы 4 метр болуп, ага адаттагыдай Thorntons шо-коладынын 75 миңи сарпталган. Буга чейин 4,41 тонналык шоколад жаса-ган арменялык Grand Candy конди-тердик фабрикасы рекорд көргөзгөн болчу. Анын узуну 5,6 м, туурасы 2,75 м, бийиктиги 25см болгон.• 13-сентябрда “Бүткүл дүйнөлүк шоколад” күнү белгиленет.• Кёльн, Покров, Брюгг ж.б. шаар-ларда шоколад музейлери бар.• Владимир облусундагы Пок-ров шаарындагы дүйнөдөгү жалгыз “Шоколад эстелиги” бар. Жомоктогу Феянын элеси колуна шоколад кар-мап турган бул эстелик, 2009-жылы 1-июлда ачылган. • 1964-жылы “Чарли жана шоко-лад фабрикасы” аттуу китеп басылып чыккан. Китепте Чарли Беккет аттуу кедей баланын белгилүү Вилли Вон-кинин шоколад фабрикасына экс-курсияга баруу билетин жеңип алган окуясы сүрөттөлгөн. Китеп эки жолу б.а. 1971 жана 2005-жылдары экран-даштырылган. Экинчи жолку тарты-луусунда 470 миллион АКШ долла-рын топтоп, жылдагы эң баалуу кино болгон.• 1999-жылы бүтүндөй шаарча-нын жашоосун башка нукка бурган жаш эне тууралуу “Шоколад” аттуу роман жарыкка чыккан. 2000-жылы ал экрандаштырылып, 150 миллион АКШ долларын топтой алган.

Запись БАЛДАР ЭМНЕ ҮЧҮН ШОКОЛАДДЫ ЖАКШЫ КӨРҮШӨТ? впервые появилась Formula.KG.

��

✍��Замана кандай каары кандай кенен,
Закымдап учкан сайын түбү терең ...
деген Кылыгул атабыздын ыр саптары менен баштасак. Замандын кеңдиги тар болуп,тереңдиги канча жандын ыйманын, уятын,адеп -ахлагын жутуп жаткан учурда жашап жаткан учурубуз деп айтсак жаңылышпайт элек. Заманыбыз өнүгүп,илим -техника ушундай жетишти дейсиң, көзүң элестете албаган,кулагың угуп көрбөгөн жаңылыктары күндөн-күнгө чыгып таң калтырып келе жатат. Биздин заманды бир аз жыйырма,отуз жыл мурдараак заманга салыштырсаң асман менен жердей болуп калды. Мурда бир телефон чанда гана,түстү сыналгы (телевизор) кездешчү. "Оо аябай керемет буюм экен,зымсыз алыстагылар менен сүйлөшүп,токсуз каналдарды өткөрүп олтура берет экенсиң "-деп таң калчуубуз. А азырчы? Үй сайын ашыгы менен үч -төрт телефон,сыналгы, компиютер болуп калды. Ошол зымсыз деп таңданган интернет байлынышы бүт дүйнөгө жипсиз уулу торун жайып салды. Жипсиз(жипсиз чалынып андан чыгалбай)  дегендей, интернет деңизи суусуз  дүйнөнү каптап,канчалары чөгүп,жашоосу ууланып жол таппай адашкандары канча. "Ата -апа "-деп тили чыккан жаш баладан баштап,бир буту гөрдө,бир буту төрдө жашы анчага барып калган ата -апаларыбыздыда кишенсиз кулуна айлантты. Жаштарды айтпай эле коёолу сөз жок!  Адамзаттын руханий жактан оорусуна айланды,"мен ачка калсам да ,интернет жашасын,чөнтөктүн шору,дүкөнчүнүн жолу ,"Оо,мага интернет деген даарыңыз барбы даро колдонбосом өлүп калчуудаймын "-деген абалга келип калдык ... Бир күндө үч,төрт аз колдонгону,а болбосо тынымсыз,мүнөттөп ошо менен уктап ошо менен таң аттырып,жашообуз күндөн-күнгө максатсыз жашоого айланды. 
Маймылды көрүп калсаңыз албетте күлөсүз э..анын атына заты жарашкан турушу,ичиши,жеши айтоор  бардык кыймылы өзүнө төп келишкен. Өкүнүчтүүсү биз да ошол маймыл сыяктуу болуп калдык сырттан телефон кармаган адамдарды байкап көрсөңүз дал ошондой жүрүм туруму. Эмнени ичип,эмне айтып жатасың укпайт да сезбейт да.
Айрыкча жаштыктын жалыны күйүп,жаштык-мастык дегендей жаш жеткинчек,орото жаш курактагылар оңго ,солго буттарын тарта турган убакта бат эле интеренет кулуна айланып,жашоосунда көрбөгөн көргүлүктөр,бузукулук тасмаларды көрүп өз жашоолоруна пайдаланып өмүрүн,жаштыгын текке кетиришүүдө.

Бойдок жаштарыбыз! Кайсы жерде бойдок  кыз же бала интернет менен жалгыз калса сөзсүз үчүнчүсү шайтан болот!
Интернет бир ооруу болду атаны баладан,апаны кызынан,күйөөнү аялынан ажыратып салууга себепчи болуп ,оңой эле "Талак "-деп канчасынын үй -бүлөөсү кыйроодо.

Адамзаттын эки байлыгы бар бири ден-соолук болсо,экинчиси убакыт! Адам баласы байлыгын интернетке сарптап жатканы өкүнүчтүү!

Убакыт менен адамзаттын мээрим тамчысын уурдап ,үй-бүлөөдө ата-эне балга, бала ата -энеге көңүл бурбай,ар ким өз дүйнөсүндө өз көйгөйү менен жашап калгандай.
Туугандык мээримди үзүп бирин -биринен кабар алуу күндөн -күнгө жогулууда.
Үммөттү аалымдардан түзмө -түз сүйлөшүп маектешүүдөн  махруум кылып тосуп койду!

Ал эми жашоонун карасы,агы,жакшылыгы -жамандыгы коштолгондой интернет дүйнөсүндө ар жеринде жарытып турга жарыгы,тактап айтканда жакшы жактары да бар. Эгер билсек акылы бар адам үчүн бул -зор мүмкүнчүлүк туура пайдаланып өз издегениңди таап жашоодо ийгиликтерге жетишсең болот. Куран баян угуп издген илимиңди таап,бир аз болсо да ыйманды бекемдеп алууга  болот.

Эң чоң пайдаларды көп,ал үчүн адам ойлонуу керек..
М: Кыргызстанда туруп эле дүйнөнүн каалаган жериң менен сүйлөшүп коёсуң. Бул да Кудуреттүү Жараткандын чоң нематтыдыр ..
Болгону адамдын өзүндө кеп...
Бирок бул ачуу чындык...) акылду адамды да ,билип, сезип турса да өзүнө сыйкырлап алган сыяктуу,кирген адам убакытты уттуруп кандай өткөнөнүн өзү сезбей калат. Балким бул да Жараткандын сыноосудур Кыямат жакындаса азгырган иштер,бузукулуктар,илим -техника өнүгүшүн кабарлап өткөн хадистерде...

Сөзүбүздүн аягында эмне демекчибиз туугандар!  Ким эмне көрүп,эмне кылып,эмнени жазып,эмнени угуп,эмнени жекизип,эмне менен алек болуп жатат баарысын Жараткан Көрүп,Угуп,Байкап тураарын эч унутпаң! Бул жашоонун аягы бар,эч ким андан качып кутула албайт.
Башка акыйкатка көз жумуп коёрсуз,бирок өлүм ачуусуна көз жума албайсыз. Бир күн келет сизден сурабай эле эмнени көрсөңүз ошого көзүңүз, эмнени сүйлөсөңүз тилиңиз,эмнени кылсаңыз, кайда бассаңыз колуңуз -бутуңуз күбө болуп баарсын айтып берет.
Ошон үчүн ойлон бир тууганым ал күн али келе элек, сенде мүмкүнчүлүк бар баарысын оңдоп түзөөтүгө!
Биздин жашоо бир эшиктен кирип экинчи эшиктен чыгып кете турган жашоо. Убакытты туура пайдаланып интернет торуна түшүп калуудан өзүңүздү сактаңыз!

�� _Насиба Абдуллаева_

��‍��‍��‍��«БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ»