БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

Куран, Аллахтын Жабраил периште аркылуу пайгамбарыбыз Мухаммедге (Алланын ага салам-салаваттары болсун) түшүрүлгөн тикелей аяны болуп саналат. “Куран” сөзү араб тилиндеги (Караа) уңгу сөзүнөн чыккан, кыргызчага которгондо “окуу”, “жазуу” дегенди билдирет. Куран – исламга ылайык Аллахтын бүткүл адамзатка түшүргөн акыркы аяны жана ислам илими менен мыйзамдарынын негизги булагы.

Биз бул Ыйык Китеп жана ага кандай мамиле кылуу тууралуу билебизби? Төмөндө дин таануучу, профессор Кадыр Маликовдун “Ислам дини боюнча кыскача окуу куралы” китебинен Ыйык Куран китеби тууралуу кенен окуй аласыздар.

Бул ыйык китепте диндин негизги маселелери (АКЫЙДА): Бир Кудайга, акырет күнүнө, өлүмдөн кийинки тирилүүгө, бейишке жана тозокко ж.б. ишенүү; моралдын (ахлак), адамзаттын жана пайгамбарлардын тарыхы (кисас анбия), жалгыз Жаратканга сыйынуу (т.а., Кудай менен адамдардын арасындагы мамиле), ошондой эле адамдардын өз ара мамилелеринин бардык өңүттөрү, укуктук маселелер (Ислам укуктары жана юриспруденциясы) каралат.

Куранда медицинага, астрономияга, физикага, химияга, техникага ж.б. илимдерге таандык оригиналдуу маселелер бар. Курандын тили бийик пафостуу, чечен, метафоралары, терең жана таамай салыштыруулары, акылман ойлору көп жана ошол эле учурда Кудай менен адам жекече сүйлөшүп жаткансып, ар бир адамга (анын жан дүйнөсүнө, ойлоруна, адамдын ички “Мен”ине, санааларына багытталат).

Куран толук жанан аякталган түрдө кадыр түнү Аллахтан дүйнөгө (биринчи асманга) түшүрүлдү, бирок Жабраил периште пайгамбарыбыз Мухаммедге (Алланын ага салам-салаваттары болсун) 23 жылдын ичинде бөлүп-бөлүп алып келген.

Курандын мазмуну өзгөрүлүшү мүмкүн эмес, анткени Улук Жараткан акырет күнгө чейин бурмалоодон сактоого убада берген.

Ошондой эле Куран Кудайдын пайгамбарга жана бардык мусуландарга тартуулаган укмуштуу керемети (муъжиза) болуп саналат. Куранда, Аллах, ким Куранга ишенбесе, анда колунан келсе адамдар менен жиндер мындай китеби менен келсин деп чакырык таштайт. Азыркыга чейин адамзат Куранга тең келген китепти ойлоп чыгара элек. Бул “ижаз аль Куран” деп аталып, Курандын кайталангыстыгын жана туурап жазылгыстыгын көрсөтөт.

Курандын түзүлүшү:

Куранда ар кандай (3 аяттан баштап, 286 аятка чейинки) узундуктагы 114 сүрө бар. Бардык сүрөлөр аяттарга бөлүштүрүлгөн. Ар кайсы эсептөөлөр боюнча Куранда 6236 аят бар.

Курандын тогузунчу (Ат-тавба) сүрөсүнөн башка бардык сүрөлөрү : “Бисмиллахи Рахмаанир Рахим – Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын ысымы менен баштаймын” деген сөздөр менен башталат. Анткени бул сүрөдө Аллах көп кудайга ишенген каапырлардан баш тартат жана аларга түбөлүк жазаны убада кылат. Курандын сүрөлөрү эрежеден тышкары кээ бир учурларды айтпаганда хронологиялык эмес, көлөмүнө жараша жайгаштырылган. Башында узун сүрөлөр, андан кийин аяттардын саны улам-улам азайган түрдө берилет.

Курандын эң узун сүрөсү-Бакара (2-сүрө), эң кыска сүрөсү – “Кавсар” (108-сүрө).

Курандын кээ бир маанилүү сүрөлөрү жана аяттары:

1-сүрө. Эң белгилүү “Аль-Фатиха” (Китепти ачуучу) сүрөсү, ошондой эле “Курандын энеси” деп да аталат. Мусулмандар күндө 5 маал окуй турган намазда 1 эле жолу окулбастан, анын ар бир рекетинде окулат.

2-сүрө, 255-аят “Аль-Курси” (Такты) аяты. Аллахтын өзү жараткан ааламды жана ааламдагылардын баарын башкарып тургандыгы жөнүндө эң таасын айтылгандардын бири. (Адатта бул аят ар түркүн жин-шайтандардан, сыйкырдан сактоочу эң күчтүү аят деп айтылат).

24-сүрө, 35-аят, “Нур жөнүндө аят” – Аллахка мактоо айтууну сүрөттөгөн аяттар (Оорулардан айыктыруу үчүн да пайдаланылат).

36-сүрө. “Йа-Син” сүрөсү. Ислам илиминде бул сүрө “Курандын жүрөгү” болуп саналат. (Бул сүрө адатта жаны чыгып бараткан мусулман адамга окулат, анткени бул сүрө денеден жандын чыгышын жеңилдетет, ошондой эле, оорудан айыктыруу, көз тийгенди, сыйкырды кетирүү үчүн окулат).

112-сүрө. Абдан кыска “Аль-Ихлас” сүрөсү исламдын өзгөчө бир диний символу болуп саналат. Анын аты “ак ниеттик” маанисин берет. (көбүнчө аны намаздын алдында, киши каза болгондо окулуп жүрөт.

Исламга ылайык, Курандын маанисин түшүнүү үчүн (анын маанилеринин араб тилинен которулган котормосун жана түшүндүрмөлөрүн) ар кайсы тилде окууга болот, бирок Куранды (сүрөлөрүн жана аяттарын) Кудайга сыйынуу максатында, мисалы, намаз окууда (орусча же кыргызча ж.б.) котормолорун окууга болбойт. Тагыраак айтканда, намазда Курандын сүрөлөрүн жана аяттарынын текстин араб тилинде жатка айтуу керек.

Куран – өзүнө өзгөчө мамилени талап кылган ыйык китеп

Миллиарддан ашык мусулмандар үчүн Куран өзүнө өзгөчө мамилени талап кылган ыйык китеп. Куранды ыргытууга, гусулсуз же дааратсыз колго алууга, тексттин үстүнө чийүүгө, жерге ыргытып салууга, аяттарын ырдай кылып ырдоого ж.б.у.с. болбойт. Куранды таза жерлерде окуш керек, белден ылдый кармоого болбойт.

Дуба (Аллахка сыйынуу, жалбаруу, өтүнүү, кайрылуу)- адатта намаздан кийин окулуп, ар кайсы тилде айтууга болот.

Мусулмандар Куранды урматтап мамиле кылышат. Көптөгөн мусулмандар кем дегенде Курандын бир нече бөлүгүн жатка билишет. Адатта, булар намаз окууга зарыл болгон сүрөлөр жана аяттар. Куранды баштан аяк жатка билгендерди “хафиз же каари” деп айтышат.

Кадыр Маликовдун “Ислам дини боюнча кыскача окуу куралы” китебинен үзүндү

Запись Ыйык Куран – Аллахтын тикелей аяны впервые появилась Formula.KG.

Запись “Шаги в устойчивое будущее” впервые появилась Formula.KG.

Жакында, эксперт Кадыр Маликовго болгон кол салуудан кийин, дин аалымдарынын коопсуздугун сактоо боюнча “Жаңы Жаш күч” жаштар коомдук бирикмеси билдирүү таратып, анда Чубак ажы баш болгон бир топ адамдарды коргоого даярбыз деген пикирлерин билдиришти.

“”Жаны Жаш Куч” коомдук бирикмеси дин таануучуларды коргоого алганга даяр. Кыргыздын аттуу баштуу спортсмендери да аталган коомдук бирикменин мучосу болуп эсептелет. Дал ошол спортсмендер коомдук бирикменин мучолору, дин аалымдарын коргоого алганга даяр. Откон жумада Кадыр Маликовго болгон кол салуудан кийин, “Жаны Жаш Куч” коомдук бирикмеси дин өкүлдөрүн коргоого алууга даяр экенин билдирет. Бул туурасында, Кадыр Маликов менен суйлошконубуздо, эгер зарылчылыгы болсо созсуз кайрылам деп ыраазычылыгын билдирип макулдугун берди. Андан сырткары, Жогорку кенештин 5 чакырылышынын депутаты Турсунбай Бакир уулун жана Кыргызстандын экс Муфтийи Чубак ажы Жалиловду да зарылчылыгы болсо коргоого алабыз. Себеби, биздин оюбузча бул адамдар дин маселелелери боюнча оз оюн ачык айтып билдирип журушот. Оз оюн ачык айтканы учун эч кимиси куугунтука, ур токмоко алынбашы керек. Акыркы кезде белгисиз бир динийуюмдар тарабынан да аталган адамдарга коркутуу уркутуу болуп, коркунуч туудуруп келет, ошондуктан эгер Чубак ажы Жалилов, Турсунбай Бакир уулу, Кадыр Маликовбу кимиси болсо кайрылса биз коргоого алабыз.”,-деп айтылат билдирүүдө.

http://formula.kg/

Кыргыз Республикасынын президенти АТАМБАЕВ Алмазбек Шаршенович, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин төрагасы

ЖЭЭНБЕКОВ Асилбек Шарипович,Кыргыз Республикасынын премьер-министри САРИЕВ Темир Аргембаевич

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин “Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук”  боюнча комитетинин төрагасы БААТЫРБЕКОВАлмазбек Баатырбекович ,Кыргыз Республикасынын Коргоо кеңешинин катчысы

ЖУМАКАДЫРОВ Темир Курмангазиевич, Кыргыз Республикасынын Ички иштер министри – милициянын генерал майору ТУРГАНБАЕВ Мелис Токтомамбетович, Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин жетекчиси

СЕГИЗБАЕВ Абдил  Кенешевич,Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору ЖОЛДУБАЕВА Индира Ырысбаевна

Кыргыз Республикасынын Жогорку Соту ТОКБАЕВА Айнаш Абдымановна

“Кыргыз мамлекетинин ички жана тышкы коопсуздугу –терроризм менен күрөшүүдө мамлекет эмне кылышы керек жана эмнелерге жол бербөөсү зарыл, терроризмдин реалдуулугу, чындыгы жана божомолдору” боюнча

КАЙРЫЛУУ

2015-жылдын 10-декабрь күнү “Элдик демилге” коомдук-саясий кыймылы тарабынан демилгеленген “Кыргыз мамлекетинин ички жана тышкы коопсуздугу–терроризм менен күрөшүүдө мамлекет эмне кылышы керек жана эмнелерге жол бербөсү зарыл, терроризмдин реалдуулугу, чындыгы жана божомолдору” аталышында тегерек стөл уюштурулуп, жыйынтыгында мамлекеттик органдарга тийиштүү сунуштар кабыл алынды.

Киришүү

Эл аралык терроризм жана башка глобалдуу масштабдагы чакырыктар дүйнөдө туруктуулукту жана коопсуздукту камсыз кылууда башкы коркунучтар катары калууда. Ага каршы турууда мамлекеттердин биримдиги жана аракеттердин коллективдүү координациясы талап кылынат. Бул жагынан караганда Кыргызстандын жетекчилигинин Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюму , Шанхай Кызматташуу уюму сыяктуу эл аралык уюмдар аркылуу мамлекеттин коопсуздугун камсыздоого багытталган саясаты кыргыз элинин кызыкчылыгына дал келгендей.

ЖККУга кирген мамлекеттер эл аралык терроризм менен күрөшүүнүн алдынкы сабында болуп, бул коркунучтун масштабын өзгөчө сезишет. Терроризм, экстремизм, массалык жоготуучу куралдардын жайылышы сыяктуу жаңы коркунучтарга эффективдүү каршы турууда уюмдун интеграциялык процесстерди тереңдетүүсү барган сайын белгилүү факторго айланып жатат. Акыркы кезде уюмдун саясий жана оперативдүү ишин практикалык күчтөндүрүүдө көп нерсе жасалды.Уюмга кирген мамлекеттер эл-аралык терроризм менен күрөшүүдө тийиштүү мыйзамдарды тактоо боюнча сунуштарды иштеп чыгууга жетишишти жана жамааттык чечимдин негизинде уюмдун алдында коопсуздук маселелерин тез чече турган жамааттык күч түзүлдү.

Жалпысынан Кыргызстан үчүн  өтө маанилүү багыт-бул конкреттүү жана реалдуу коркунучтарга каршы туруу. Миграция, мамлекеттик коопсуздук боюнча проблемаларды азайтуу боюнча ар кандай иш-чараларды, операцияларды өткөрүү”.

Ал эми, мамлекеттик органдардын жетишсиз бирдиктүү-координациялык иш алып баруусу өлкөдөгү коомдук-саясий абалды ан сайын туруксуздаштырып, радикалдашууну  курчутууда.

Андыктан, жогоруда белгиленген маселелерди жөнгө салуу үчүн диний аалымдар менен эксперттер төмөнкүлөрдү сунуш кылат:

Кыргыз Республикасынын Коргоо Кеңешинин кезексиз жыйыны чакырылып, өлкөдөгү өткөн акыркы экстремистик окуялар боюнча бирдиктүү чечим кабыл алынып, Коргоо Кеңешинин чечимине төмөнкү сунуштар киргизилсин:

1. Жаштар арасындагы радикалдашууну токтотуу жана такфиристтик идеологияга альтернатива катары дүйнөдөгү геосаясий кырдаалды жана Кыргыз мамлекетинин кызыкчылыктарын эске алуу менен Исламдын негиздерине ылайык идеялык-баалуулук системасын түзүү;

Маалымат мейкиндигинде Исламды жана мусулмандарды ар кандай жалаа жабуулардан жана агрессивдүү терминдерден коргоо.  «Исламистер», «ислам» террористери, «ислам» фундаменталистери деген сөздөрдү массалык маалымат каражаттарында колдонууга тыюу салуу;

Массалык маалымат каражаттары диний темадагы комментарийлерге атайын билими бар дин таануучуларды жана эксперттерди тартуулары зарыл;

Кыргыз Республикасынын жарандары  үчүн интеллектуалдык  аянтчаларды жана агартуу борборлорун түзүү. Жаштарды коомдоштуруу максатта мамлекеттик программаларды иштеп чыгуу;

Коом менен мамлекет дин боюнча бирдей түшүнүктө болушу абзел. Бул багытта, коомдун диний сабатсыздыгын, мамлекеттин динге болгон көз-карашын жакшыртууда атайын диний агартуучу топ түзүү;

Ислам билим берүү системасында терең жана реалдуу реформаларды жүргүзүү,имамдарды даярдоо ( окутуу, аттестациялоо ж.б.);

Терроризм идеологиясына  каршы чыгып жүргөн имамдарды, окумуштууларды, эксперттерди, теологдорду жана активистерди коргоо жана кепилдик берүү жөнүндө мамлекеттик программа кабыл алуу (денесинен жаракат алса, же каза болгон учурда үй-бүлөсүнө жардам көрсөтүү ж.б.);

Имамдарга, окумуштууларга, теологдорго жана эксперттерге кол салган кылмышкерлерге жазаны күчөтүү;

Жөндүү мусулман жамааттарына репрессивдик чараларды же кысымдарды көрсөтүүгө же колдонууга жол бербөө;

Тышкы келбети жана диний атрибуттары аркылуужарандарды басмырлоого жол бербөө (хиджаб, сакал, кийим ж.б.);

Дегеле мамлекет дин менен терроризмди ажыратып берүүсү зарыл!

Дин таануучу кол салуу артында радикалдуу топтор турганын жана ишмердиги менен байланыштуу экенин айтты.

Маликов 26-ноябрда кечинде Бишкектеги Асанбай кичи районундагы “Народный” дүкөнүнүн жанында белгисиз эки адамдан бычак жеп ооруканага түшкөн. Милиция окуяны турмуштук чыр-чатак деп билдирип “бейбаштык” беренеси менен кылмыш иш козгоду.

Кадыр Маликов бычакталышы боюнча өзү айтып берди. Кол салуу алдын ала уюштурулганын жана бычак, электрошокер менен кол салгандардын максаты аны өлтүрүү болгонун билдирди:

– Мен унаама барганда аны кара түстөгү терезелери караңгылатылган БМВ үлгүсүндөгү унаа тороп алыптыр. Алар мени унаасына отургузуп алгандан кийин мени электрошокер менен сабай башташты. Бычак менен моюн тушка саюуга аракет кылышты. Кол салгандар экөө болчу жана “Аллоху акбар” деп кыйкырып жатышты. Мен да аларга жооп кылып “Аллоху акбар” деп кыйкырып, каршылык көрсөтө баштадым. Алар мени унаанын арткы орундугуна түртүп отургузууга аракет кылып жатканда качып чыкканга үлгүрдүм. Канжалап жанымдан өтүп бараткан унаалардан жардам сурай баштадым.

Кадыр Маликов учурда ооруканада жатат

Кадыр Маликов бул кол салуунун артында “Ислам мамлекети” террордук уюмун колдогон радикал топтор турат деп эсептейт. Анын билдиришинче, буга чейин эскертүүлөр, артынан аңдуу болгон:

– Ушул жылдын жай айында Сириянын Ракка шаарындагы “Ислам мамлекетин” колдогон террорчул топтор мени жана Казакстандагы дагы бир дин таануучуну өлтүрүү боюнча чечим чыгарышканы тууралуу менде маалымат бар болчу. Бул жүз пайыз тастыкталган маалымат. Ошондой эле жайында мени өлтүрүү үчүн үйүмдүн жана мен намазга барып турган мечиттин жанында топтор аңдып турган. Ошондуктан мен “Ислам мамлекети” тууралуу пикиримди айтуудан убактылуу карманганга мажбур болгом. Кечээги окуя “Ислам мамлекети” жана такфир идеологиясына каршы чыккандардын баарынын өмүрү коркунучта экенин көрсөттү.

Кадыр Маликовдун тууганы Тимур Элебесов 27-ноябрда журналисттер жыйынында милицияны туура эмес маалымат берип жатат деп айыптады жана кылмыш иш адам өмүрүнө кол салуу беренеси боюнча козголушу керектигин билдирди:

– Кадыр буга чейин аны коргоп берүү тууралуу өлкө жетекчилигине бир канча жолу кайрылган. Ага газ тапанча колдонууга уруксат бергенден башка жардам бере алышкан эмес. Тилекке каршы, ал тапанчаны пайдаланганга үлгүргөн деле жок. Биз, анын туугандары күч органдарынан бул окуяга олуттуу мамиле жасашын суранат элек. Анткени радикал топтор чектен чыгып, бул жакта да кол салууну баштады.

Азыр милиция бул окуяны кер-мур айтышуудан чыккан турмуштук чыр-чатак деп билдирип жатат. Ички иштер министрлигинин маалымат катчысы Бакыт Сейитовдун маалымдашынча, кол салгандардын тек-жайы аныкталды, бирок азырынча колго түшө элек, унаа болсо конуштардын биринен табылды:

– Маликовго кол салган эки жарандын ким экени такталды. Алар 1986-жылы туулган Бишкек шаарынын тургундары. Алар унаасын Бишкектеги “Алтын ордо” конушунун экинчи көчөсүнө таштап кеткен. Ал жерде кылмышка шектүү бир адамдын тууганы жашайт экен. Ошол адамдын үйүнүн эшигинин алдынан табылды. Азыр алардын туугандары, үй-бүлөсү, баары менен иш жүрүп жатат. Бул факт боюнча “бейбаштык” беренеси менен кылмыш иш козголгон. Биздеги оперативдүү маалымат боюнча “Аллоху акбар” деп Маликов кыйкырган. Биздин тергөөчүлөр сурашканда “Кудай сактасын” деп келме келтиргем дептир. Ал эми экинчи тарап антип кыйкырбаптыр.

Азыр Кадыр Маликов Бишкектеги Травматология жана ортопедия бөлүмүндө жатат. Кол салуудан бети-башы көгөрүп оң жак бети жана колу тилинген, кан көп кеткен. Ага 26-ноябрь күнү кечинде операция жасалып, 27-ноябрда эртең менен реанимациядан палатага которулду. Абалы оор, бирок туруктуу.

http://azattyk.kg/

The post Маликов кол салууну ИМден көрүүдө appeared first on БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ.