БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

«Эгеңер:

“Эгер шүгүр кылсаңар, силерге (жакшылыктарымды) көбөйтөмүн, эгер каапырлык кылсаңар, анда азабым катуу”, – деп жарыялады» («Ибрахим» сүрөөсү, 7-аят)

Чүнчүүгө (депрессия) – туткан динине, маданиятына, жашына жана социалдык абалына карабастан миллиондогон адамдар кабылышат. Психологияда, чүнчүүнү (депрессия) «адамдын куса болуусунан, үмүтсүздүгүнөн, муңайыкылыктан (латынчадан depressio – басуу) келип чыккан эмоционалдык абалы» катары аныктайт.

Бул абал, жашоодогу көйгөйлөр, өзүнүн турмушундагы же жакын адамдарынын жашоосундагы жоготуулар, кыйынчылыктар, кылган ишине же аткара албай калган жумушуна сарсанаа болуу сыяктуу күнүмдүк маселелер аркылуу козголот. Адамдар, иш жүзүнө аша элек кырсык окуяларын ойлоп алышып, терс ойлордун кучагына оролуп, жок жерден жапа чеге беришет. Дене бойдун оорусуна караганда, жан дүйнө дартына чыдоо өтө оор. Ал адамдын организмине адаттан тыш талкалоочу таасир тийгизет.

Чүнчүү (депрессия) бир катар психосоматикалык оорулардын (грекчеден psyche – жан дүйнө жана soma – дене) башкы себеби болуп саналат. Тактап айтканда, психикалык бүлүнүүлөр, физиологиялык оорулардын себеби болуп калат. Анын натыйжасында, организмдин ар түрдүү бөлүктөрү кеселге кабылат. Мисалга: ичеги-карын жолунан (жаралар, гастрит) тартып, нерв жана жүрөк-кан тамыр, дем алуу тутумдары (астма), ал гана эмес, булчуң тутуму (булчуң кызыл жүгүрүгү).

Чүнчүүгө каршы, миллиондогон дары-дармек каражаттарын чыгарган индустрияга карабастан, чүнчүүдөн жабыркаган адамдардын саны жыл сайын өсүүдө. Кеселден көз ачып, жумганча айыктыра турган «укмуштуу дарылардын» терс таасирлери оголе көп, кээ бир учурларда, «өзүн-өзү өлтүрүү тобокелчилигине чейин жеткиргендери» да кездешет. Бул дартка даба кайдан табылат? Ушул макалада, Жараткандын батасы жана кайратман аалымдардын жетекчилиги (Аллах алардын ыраазы болсун!) астында, бул көйгөйлүү суроого, Ыйык Курандын аяттарынан жана пайгамбарыбыз Мухамеддин (ага Аллахтын салам-салаваттары болсун!) санат-насыят сөздөрүнөн жооп табууга аракет кылабыз. Ырайымдуу жана Кечиримдүү Аллахтын ысымы менен баштайбыз.

Мусулман адам чүнчүүгө негиз жок!

«Мусулман эч качан чүнчүбөш керек!» ‒ деген сөздөрдү, дин туткандардын арасынан көп эле угабыз. Алгач, бул уламышты жокко чыгарып алышыбыз зарыл. Анткени, Аллах кимибиз жакшы амалдарды жасаарыбызды сыноо үчүн, өмүр менен өлүмдү жараткан («Мүлк» сүрөөсү, 2-аят). Бул жашоо сыноолорго жык толгон. Адам, жан кейиткен азаптарды, кыйынчылыктарды башынан көп ирет өткөрөт. Адамдын мүнөзүнүн алсыздыгына байланыштуу, кайгыруу касиети мүнөздүү. Кайгы-капа – бул адамдын сезимдеринин жана эмоцияларынын, жинденүүсүнүн же коркунучунун негизги белгилери. Эгерде адам, өз канынан жаралган баласын жоготуп, жан дүйнөсү эңшерилип, терең кайгыга чөмүлүшү, мыйзам ченемдүү көрүнүш. «Чыдамкайлыктын» үлгүсү болгон, Якуб (ага тынчтык болсун!) сүйүктүү уулу Юсуфтун (ага тынчтык болсун!) жоголгондугун укканда, «кайгыдан көздөрү тунарып [көзү азиз болгонго чейин ыйлаган] кеткен» («Юсуф» сүрөөсү, 84-аят).

Биз муну менен, ислам үмүтсүздүккө, кыңкылдай берүүгө үйрөтөт деп айта албайбыз. Аалымдар, даттанууну жана кыңкылдай берүүнү, Аллахка ыраазы болбогондук катары сыпатташып, дин туткан адамга мүнөздүү эмес сапат катары белгилешет. Кайрадан эле, Аллахтын, пайгамбарлардын жана элчилердин тарыхы аркылуу бизге берген турмуш сабагына токтолобуз. Ыйык Куранда, пайгамбарлар оор сыноолорго (аларга берилген сыноолор, биздикинен 1000 эсе же андан оор болгон) туруштук берип, Жаратканга кайрылып, Ага датын айтышкандыгы жөнүндө мисалдар келтирилет.

Белгилей кетсек, аалымдар, нааразы болууну эки түргө бөлүшөт: биринчи – нерсеге же объектиге канааттанбагандык, ачуулануу менен байланышкан нааразычылык (айта кетчү жагдай, пайгамбарлар (аларга тынчтык болсун!) кандай абалда болбосун, эч качан мындай нааразычылыгын Жаратканга айтышкан эмес). Нааразычылыктын экинчи түрү – бул баланын энеге, оору адамдын дарыгерге болгон нааразычылыгы. Анткени, алсыздыгынан, жардам бере ала тургандарга нааразычылыгын билдирет. Пайгамбарлардын нааразычылыгы да ушундай болгон. Ал бир нерсенин (болуусун) каалаганда, Анын иши тек гана «Бол!» – деп айтуу, (ошол замат ал) болуп калат («Ясин» сүрөөсү, 82-аят).

Юсуф пайгамбар (ага тынчтык болсун!) айтты:

Эң негизгиси, эмне болуп жатканында эмес, биз ага кандай мамиле кылабыз! Бакара сүрөөсүнүн 216-аятында мындай деп айтылат:

«…Силер эмнегедир жаман көрөсүңөр, (бирок) ал силер үчүн жакшы. Силер кандайдыр-бир нерсени жакшы көрөсүңөр, (бирок) ал силер үчүн жаман. Аллах билет. Силер билбейсиңер» («Бакара» сүрөөсү, 216-аят).

Чындыгында, биз үчүн жоготуу (ийгиликсиз) катары эсептелинген нерсе, андан да жакшыга жеткириши мүмкүн. Ал эми, таш-талканы чыкты деп эсептелген абал, кайталангыс нерсени жаратууга жол ачаттыр.

Аллах «Тоха» сүрөөсүндө, Мусанын (ага тынчтык болсун!) жашоосунан мисал келтирет. Ал өз үй-бүлөсү менен Мисирге жол алып, чөлдүн ортосунда адашып калышат. Күн улам сууктап, жолоочулар үшүй башташат. Дал ошол учурда, Муса (ага тынчтык болсун!) тоонун бетинен оттун жарыгын көрүп, үй-бүлөсүнө:

«”Туруп тургула. Бир от көрдүм. Балким силерге шамана алып келермин, болбосо ошол от тараптан бир жол көрсөтүүчү табармын”, – деди» («Тоха» сүрөөсү, 10-аят).

Күндүн суугуна, ичиркенткен суука карабастан, ал тоону көздөй жөнөдү. Ал адашып, үй-бүлөсү күтүп жаткан жерди таппай калышы толук мүмкүн эле. Аң-сезимди алаңдаткан, мындай коркунучтуу абалда, Муса (ага тынчтык болсун!) үчүн эң маанилүү окуя жүзөгө ашат. Тоонун башына чыккандан кийин, ага Эгесинен жышаан келет:

«Сени тандадым. Эми, түшүрүлүүчү (аян) кабарларды тыңда» («Тоха» сүрөөсү, 13-аят).

Кудуреттүү Аллах бизге көрсөткөндөй: кандай гана оор учур болбосун – ар дайым Аллах бизди таштабастыгына ишеним артуубуз зарыл.

Аллах ар дайым биз менен!

Аллах, Мухаммед пайгамбарга (ага Аллахтын салам-салаваттары болсун!) жана жалпыбызга кайрылып:

«Сенин Эгең сени таштаган да, сага ачууланган да жок» («Зуха» сүрөөсү, 3-аят).

Башка аятта мындай делет:

«… Ал кайда болсоңор да силер менен бирге…» («Хадид» сүрөөсү, 4-аят).

Эч нерсеге карабастан, Аллах ар дайым биз менен. Ал айтты:

«… Биз ага күрөө (моюн) тамырынан да жакынбыз» («Каф» сүрөөсү, 16-аят).

Ал жаныбызда! Ал байкап турат! Ал сактайт! Ал бизди жакшы көрөт! Мухаммед пайгамбар (ага тынчтык болсун!), балалуу аялды карап туруп, өзүнүн сахабаларына айтчу: Жараткандын бизге болгон сүйүүсү, эненин балага болгон сүйүүсүнөн көп эссе күчтүү. Апасы өз перзентин канчалык деңгээлде сүйөөрүн элестетүү мүмкүн эмес. Демек, Жараткандын бизге болгон сүйүүсү канчалык экенин элестетип көргүлө. Пайгамбарыбыз (ага тынчтык болсун!) тарабынан мисал кылынган салыштырууда көрүнүп тургандай, эненин балага болгон кам көрүүсү, мээрими, сүйүүсү, Жараткандын бизге болгон сүйүүсүнө окшош.

Аллахтын бирден-бир укмуштуудай ысымдарынын бири ар-Рахман. Биз ар күнү ибадат кылаардын алдында, Ыйык Куранды окуурда, тамак ичерде же жээрде, кандайдыр ишти баштоодо ага кайрылабыз (бисмилляхир Рахмаанир Рахиим). Ар-Рахман «ырайымдуулардын ырайымдуусу, анын ырайымдуулугу чексиз» дегенди түшүндүрүп, رحمة (рахма) сөзүнөн келип чыгат. Ал «эненин карыны» деген маанини берет. Демек, Аллахтын ырайымдуулугу, эненин карынындай. Түйүлдүк карындагы кезде, толук бойдон эненин карамагында: тамактануусу, аба, жылуулук, коргоо. Тактап айтканда, баланын муктаждыктары толук бойдон эне аркылуу канааттандырылат. Мындан тышкары, кош бойлуулук мезгилиндеги оорчулуктар, толгоо учурундагы жан чыдагыс ооруга карабастан, кансырап жатканына кайыл болуп, жарык дүйнөгө келген ымыркайын колуна алып, ал ушул нерсеге татыктуу экенин айтат. Эненин балага болгон жападан-жалгыз баа жеткис сезими – бул анын сүйүүсү! Бала эр жетип чоңоюп, энесин капа кылса же аны карабай таштап кетсе да, эне аны мурдагы калыбында эле сүйүп, ал үчүн санаа тартат. Биз ушинтип Жараткандын ырайымдуулугуна бөлөнөбүз. Биз, Аны унутуп койсок да, Андан алыстасак да, Андан жүз буруп кетсек да, Ал бизди сүйгөндөн тажабайт…

Кыйынчылыктын артында – жеңилдөө турат!

Көпчүлүк учурда, биздин ички толгонуубуз же канааттанбагандыгыбыз, Эгебизден алыс болгондугубуздун кесепети болуп саналат. Бизди, Ал жараткан. Диний жазуулардын жолун жолдойбузбу же жокпу, ага карабастан, биздин жан дүйнөбүз Жараткан менен байланышта болгондо гана толук тынчтыктын кучагында болот. Ал биз менен күнүгө сүйлөшөт, болгону Аны уга билишибиз керек. Ал, бизди жаман нерселерден коргоп, бизге илим берген, белек тартуулаган адамдарды жиберет. Ыйык Куранда жазылган, ар бир сөздө, Аллах тарабынан маани-маңыз камтылып, күнүмдүк жашообуздагы жетекчилик экендигин билүүбүз зарыл. Пайгамбарлардын жашоосундагы ар бир учур, бизди туура турмуш кечирүүгө үйрөтүп, болуп жаткан нерселерди туура кабыл алып, ар дайым дүйнөлөрдүн Эгесине ыраазычылык билдирүүбүз керек.

Аталган макала үчүн, Курандан чечүүчү аятты мисал кыла кетсем. Алгач, аяттын тарыхый таржымалына токтоло кетүү туура болот. Ал учур Мусанын (ага тынчтык болсун!) заманы эле. Ал, Жараткандын жардамы менен, өз элин кулчулуктан бошотуп, Мисирди таштап кетүүгө мүмкүнчүлүк түзгөн. Ал адамдар, Фараондун эли тарабынан оор сыноолорго жана кыйноолорго кабылган. Жараткан аларга жышаан жиберет.

Караңгылык кайгы-капа, ал эми жарык – жеңилдөө жана кубаныч менен айкалышат. Аллах, Куранда көп жолу эскертет, караңгылыктын артында – жарык, кыйынчылыктын артында – жеңилдөө бар. Биздин абалыбыз канчалык караңгы болуп турса дагы, ар дайым Аллахка ишенүү керек. Анткени, Ал бизди жарыкка алып чыгат. Биз билгендей, ислам (Аллахтын жолу) жарык менен сыпатталат. Демек, динибизди бекем тутуп, Кудайдын сөзүн уксак, Аллах биздин абалыбызды жеңилдетет.

Эгерде аяттын өзүнө келсек, анда мындай деп айтылат: «Эгеңер:

“Эгер шүгүр кылсаңар, силерге (жакшылыктарымды) көбөйтөмүн…”» («Ибрахим» сүрөөсү, 7-аят).

Муса (а.с.) аталган аятты, балдары көз алдында аёосуз өлтүрүлүп, оор жоготууларга учураган, жан дүйнө жарааты, өмүр бою айыкпай турган адамдарга айтты. Алар, Эгесинен «эгерде чыдамкай болсоңор…» дегенди уккусу келгендир, бирок аларга ыраазычылык жөнүндө айтылып жатат.

ЫРААЗЫЧЫЛЫК кайгы-капанын, чүнчүүнүн жана үмүтсүздүктүн шыпаасы. Анткени, адам ыраазычылыксыз чыдамдуу боло албайт. Аалымдар, чыдамдуулук менен ыраазычылыкты куштун кош канаты деп аташат. Куш эч качан бир канаты менен уча албайт! Бизге канчалык оор болбосун, Аллах бизди жаманга эмес, жакшыга багыт алып, Ал бизге тартуулаган жакшы нерселерин эке алууга үйрөтөт. Кереметти эч качан күтпөш керек. Керемет ар дайым катарыбызда, жаныбызда. Керемет – Ыйык Курандын ар бир аятында, аяттардагы ар бир сөздө. Ал аркылуу Аллах бизди жашоого үйрөтүп, коргоого алып турат. Керемет – ата-энебиздин көзүндө, наристелердин күлкүсүндө, жаандын тамчысында, биздин дем алуубуз үчүн, кычкылтекти бөлүп чыгарып жаткан, дарактын жалбырагында. Керемет – биздин ар бир дем алуубузда жана дем чыгаруубузда. Эгерде Аллах, эртең менен уйкудан ойготуп, өмүрүңө дагы бир күн тартууласа, демек, эсепсиз кубануу, Аллахка мактоолорду айтуу жана жакшы иштерди кылууга шашуу себеби. Ага кайрылгыла – Ал силерди угат!

«…Мени чакыргыла. Мен силерге жооп берем…» («Гаафир» сүрөөсү, 60-аят).

Запись Көңүл чөгөрүп, чүнчүбөңүз! впервые появилась Formula.KG.

Сулайман пайгамбар (а.с) өз доорунда жүз миң аскер адамдан, жүз миң аскер жиндердин баарынын үсүнөн куштар көлөкө кылып ,асманда учуп келе жаткан кезде, жерде бир отун чогултуп жүргөн кедей карыя асманды карап, «Субханаллах»- деди. Ошол кезде шамал карыянын үнүн Сулайманга (а.с) жеткизди. Шамалга буйрук кылып, жерге түшүп карыянын алдына келип:
-Биз асманда учуп бара жатканда эмне деген сөз айтыңыз? Карыя коркуп кетип:
-Сиз жөнүндө жаман сүйлөгөн жокмун- дейт. Анда Сулайман (а.с):
-Бизди көрүп, биринчи сүйлөгөн сөзүнүз!- десе, таң калып:
-«Субханаллах»- дедим!- деп айтты. Сулайман (а.с):
-Бир мезгил келет, ушул сен көрүп турган Сулайман жана анын баардык падышачылыгы жок болот бирок, сенин «Субханаллах» сөзүндүн сообу ошол кезде да бар болот- деди да карыядан атын сурайт.
-Атын ким?
Абышка Сулайман деп жооп берет.
-Субханаллах, Алланын тагдырын карачы. Бир Сулайман асманда учуп жүрөт, бир Сулайман отун терип жүрөт. Сиздин атыныз да Сулайман экен, сиз дагы жакшы жашаныз- деп башындагы тажысынан бир берметти алып берет. Карыя сүйүнүп балтасын да отунун да таштап, чуркап үйүно келе жатса жолдон бир куш илип алып учуп кетет. Колун караса бермет жок. Эх, аттиң эми бай болдум эле деп кайра балтасын алып отун чаап жүрсө, Сулайман пайгамбар (а.с) кайра кайтып келе жаткан болот. Карыяны көрүп:
-Жаңы эле сага байлык бербедимби, ошол жетпедиби?- дейт. Карыя болгон окуяны айтып берет. Сулайман (а.с):
-Андай болсо мынакей- деп башка дагы бермет берет. Берметти алган абышка аны жоготуп алуудан этияттап койнуна салып, эми түшүрүп койбойун деп жолдо келе жатса үйү менен токойдун ортосунда бир дарыя бар эле. Ошол күнү суу көбүрөөк келип калып, абышка суудан өтүп баратып, суу агызып жөнөгөндө сүзөм деп колтугун ачканда бермети агып кетет.
Абышка:
-Эх, байлыгым кетти!- деп кайра отун терип жүрсө, Сулайман (а.с) дагы көрүп:
-Сен тойбогон чал экенсин. Дагы эмне отун терип жүрөсүн?- дейт. Кедей карыя:
-Пайгамбарым, ушундай болуп калды деп, болгон окуяны төкпөй-чачпай айтып берет. Сулайман (а.с) :
-Эми мына жоготуп алсан. Бекем сакта!- деп үчүнчүсүн берди. Карыя өтө бекем сактап үйүнө келди да, караштырса аялы жок. Текчесинде турган кесесинин ичине салып, кемпирине мактанганы көчөго чыгып кетсе, ошол заманда туз сыятууларды кошуналар бири-биринин үйүнө кирип, сурабай алып кетет эле. Кошунсы туз издеп кирсе кесенин ичинде бир нерсе жылтырайт. Жакшы көрүп урдап кетет. Карыя сүйүнүп,
-Эми биз байбыз. Отун чогултпайбыз! – деп кемпирин эрчитип келсе койгон жеринде бермет жок? Кейиген абышка «Бизге байлык буйурбаптыр», – деп кайра отун чогултуп жүрсө, Сулайман (а.с) дагы жолугат.
-Эмне болду?- десе, абышка бардыгын айтып берет. Сулайман (а.с):
-Адамды адам бай кыла албайт экен. Сулайман падыша болуп туруп, сизди бай кылалбадым. Эми дуба кылыныз!- деп кете берет. Абышка отунун чогултуп келип сатат. Анан бай-кедей болуп чарчадым, базардан бир жакшы нерсе алып жейли дейт дагы кемпирине:
-Бир балык сатып жейлик. Балык жегим келди- деп бир-эки килограмм балык алат. Анан жолдо келе жатып аялы айтат:
-Мына бул дарактын үстүнө чыгып, курган шактарынан сындырып түшөн дейт. Абышка дарактын башына чыкса, байагы берметин көтөрүп качкан куш ошол жерде жашайт экен. Көрүп сүйүнүп:
-Ууруну карадым!- деп кыйкырып жиберет. Аны уккан кошунасы: «Ээ мени билип алган турбайбы»- деп:
-Мен муну бир көрөйүн деп алдым эле, меңиз- деп, кайтарып берет. Базардан алган балыкты сойсо ичинен сууда аккан бермети чыгат. Сууга акканда ошол балык жуткан болот. Алла Таала үчөөнү тең кайтарып берет. Барып базардан жаңы-жаңы падышалар кийүүчү кийимдерди сатып алып, аттарды, арабаларды минип, жасанып Сулаймандын (а.с) алдына барат. Сулайман пайгамбар (а.с) көрүп таныбай, «Сен кимсиң?» – десе:
Абышка:
-Сулайманмын. Эй, мен байагы отунчу Сулайманмын- деп айтат. Анан «Адамды-адам бай кылалбайт экен. Адамды Алла Таала бай кылат экен. Сен пайгамбар болуптуруп, падыша болуп туруп бир отун тартыштан да отун жүктөп келгенден да мага жардам бере албадын. Алла Таала мага күтүлбөгөн, ойлобогон жерден берметтерди кайрып берип койду-деген экен.
Кыссадан ибрат. Адам-адамдан үмүт кылбастан Алла Тааладан гана үмүт кылуу керек экенин түшүнүү. Алла Таала берүүчу зат бирок, сураганда башкадан үмүт кылабыз. Пенденин бергени күнүмдүк. Алланын бергени түбөлүк. Албетте, Алладан суралган ар бир нерсе сөзсүз берилет. Бирөөгө кеч, бирөөгө эрте. Бул дүйнөдө Алла сураган нерсебизди бербесе өкүнбөйлү. Бул дүйнөдө бербесе, инша Аллах акыретте берет. Үмүттү үзбөйлү, үмүтсүз шайтан алайхилана.

Запись АДАМДЫ АДАМ БАЙ КЫЛА АЛБАЙТ. впервые появилась Formula.KG.

Жандуу-жансыздын баарынынын Жаратуучусу, Эң жогорку Башкаруучусу Аллах акырет күнүндө ар бир пендени суракка алып, анын ар бир таштаган кадамы эмне ниетте, кандай максатта, эмне багытта болгонунан өйдө сурачу күн келет. Бу дүйнөдө адам алдына эмне максаттарды койду, анын көз караштарынын түпкү ниети кандай эле, айтор жүрөгүнүн тээ тереңинде катылып жаткан жакшы жана жаман нерселердин баары кыямат күнү ачыкка чыгат. Жараткан Аллах пендесине ал күнү көп суроолорду жаадырат,.. пенде ошол суроолорго даярбы?

Бүт тирүү атуунун баарына өмүр берип турчу жарык дүйнөдө шылдырап суулар агып турса, жүрөктөргө нурлар чачырап турчу  мүмкүнчүлүктү  пайдаланып эмнеликтен ошол дүйнөдөгү тунук суу менен  даарат алып жүрбөдүң?,-деген суроо берилээр экен акыретте пендеге. Адамдын жан дүйнөсүн жогорку чекке жеткирчү, Пайгамбарды миражга чейин көтөргөн намазды тирүүлүктө эмне себептен окуган жоксуң?-деген суроо берилсе эмне жооп айтасыз?

Шайкелең ырларды, музыкаларды го угаарын угуп жыргалга балкыпсың, а ыйманга, Кудайды таанууга чакырган насааттарды, баяндарды, дааваттарды неге тыңдап койгон эмессиң?-деген суроо берилсечи?

Кафе, ресторандарда жаның жай алып, көчөдө көңүлүң көтөрүңкү жүрөт да, мечитке келгенде эле шаабайың сууп, шалдая түшкөнүңдү кандай түшүнсө болот?  Жакшы гана сөздөрдү сүйлөө менен досторду таап, аларга жылмайып жүрүүнү эмнеге кыянат максаттарга пайдаландың?   Не себептен  жүрөгүңдү ыймандын нуруна толтурбадың, эмнеликтен дени-кардың соо туруп тилиң, эриндериң менен “АЛЛАХ” деген сөздү бир ооз айтып койбодуң? -деген сыяктуу  суроолорго да даяр болуңуз.

Бир күндө өзүңүн кызыкчылыгыңа, напсиңе, жеке жумушуңа пайда берчү адамдарды, чоң кызмат же акча берчү адамдарды көкөлөтө, дайыма эстеп, а Мухаммед (САВ) Пайгамбарга  кур дегенде бир салават айтып коюга эмнеге чыгынбадың?-деген суроого да жооп камдаңыз.

Бир билип коюңуз, эмне жесеңиз, ошол жегениңизге, эмне ичкен болсоңуз ошол ичкен нерсеңиздин ар бир тамчысына жооп берчү күн бар. Жөн эле жооп бербейсиз, жеген-ичкениңди  “кайдан алдың?” деген суроонун берилээрине даяр болуңуз.

Бир болбогон эле майда нерсе үчүн адамдарды жаман көрүп жүргөн болсоңуз, аны менен катар жүрөгүңүздө кыпындай эле  менменсинүү, бой көтөрүү, башкаларды теңсинбөө сыяктуу терс сезимдер менен жашап жүрсөңүз, адамдарды негизсиз таарынтсаңыз, татынакай эле жашап жаткан үй-бүлөлөрдүн артынан ушак-айың сүйлөсөңүз, дин жолундагы аалымдар, мударистер тууралуу  жалган, калптарды ышкыртып жаманаттыласаңыз,..мунун баарынын сурагы болоорун билиңиз.

А түгүл адамдарга салам бербегениңиз үчүн да сураласыз. Жазмакер болсоңуз дайыны жок эле бирдемелерди жаза берген ээн баштыгыңызга да жооп берчү күн келет.

Үй бүлө деген баалуулукка маани бербей, балдарга жакшылап карап жакшы тарбия бербей, алар үчүн чындап түйшүктөнбөй жүргөнүңүз үчүн, динсиздигиңиздин айынан үйүңүздө руханий бейпилдик, тынчтык, бакыт болбогону үчүн да  керт башыңыз менен сураласыз.

Ошондуктан, тууганым, ар бир нерсени жасаарда, ойлоноордо “ушул нерсем үчүн акыретте Аллахтын астында жооп берем” деп, терең талдап, анан кадам таштап жүр.

Курандагы “Анбия” сүрөсүнүн 1-аятында мынтип айтылат:

“Көп кудайларга табынуучулар үчүн Кыямат күнүндө болчу сурак жакындап келе жатат, бирок алар ал күну болчу азап-тозокторду  анчалык этибар албай Жаратканга моюн сунбай келе жатышат”.

Дагы бир аятта мындайча айтылган:

“Мен касам ичип айтамын, тирүүлүктөгү жер жүзүндө шапар тээп, бардар, бакубат рахаттанып  жашаган жашооңордун ар бир күнү үчүн силер акыретте сураласыңар!”

Запись Ар бир кылганыбыз үчүн акыры жооп берчү күн бар… впервые появилась Formula.KG.

А ниетимдин тереңинде намаз окууну каалайм, намаз окуу парз экенин түшүнүп эле турам. Чынымды айтсам, көп мезгилден бери гусул кылып жуунбай да калдым. Ниетти туура эмес койдум окшойт…,-деп баарын кайра баштан кылдат жасоого киришкеним менен, бирок болбой эле кайра кашайып токтоп калам… Динге болгон эңсөөм жок эмес, бар, болгондо да күчтүү, а  эмнеге мындай болуп жатам, түшүнбөйм… Аллах ыраазычылыгы үчүн жооп берип коесуңарбы. Алдын ала рахмат.

Диний көз караш:

Намаз – ыймандын эң зарыл түркүктөрүнүн бири, намазсыз ислам динин терең түшүнүү мүмкүн эмес. Аллахтын Элчиси (САВ) намаз тууралуу мынтип айткан:

“Намаз – диндин түркүгү” («Канзуль-уммаль фи сунаниль-акваливаль-афаль”» № 18889).

Дагы бир хадисте мынтип айтылат: “Кыямат күнү ар инсан эн оболу  намазынан сурак берет. Намазы кынтыксыз, туура болсо, анда инсан азаптардан кутулуу мүмкүнчүлүгүн алат, а эгер намазы туура эмес, чала окулуп жүргөн болсо, зыянга учурап, залал тартат”   («Канзуль-уммаль», № 18877).

Ошондуктан эч качан намазды калтырууга болбойт. Намаздын абзелдүү жана маанилүүлүгүн билип шайтан сизге ар тараптан тоскоолдук кылууга аракеттенет. Китептерде да жазылып жүрбөйбү, шайтан инсанды намаздан алаксыта албай калганда, намазды так, туура окуттурбоого аракет кылат. Даарат алуудабы, же гусулдабы, намаз окууда болсун НИЕТти  чын жүрөктөн кылыңыз. Ниет – бул кандайдыр дир диний милдеттерди (мисалы гусул,даарат, намаз ж.б. ) жасоону  бекем, ишенимдүү каалоо. Айталы, эгер дааратыңыз кабыл болуусу үчүн “Даарат алууга ниет кылдым..” деген ниетти сөзсүз эле үн чыгарып айтуу зарыл эмес, башкысы дааратта зарыл болгон дене мүчөлөрүн өз орду, ыгы менен, толук жууп ниетиңизде ошол нерсеге болгон каалоого өзүңүз толук ишенүүңүз керек. А  даарат алып болгон соң дененин тигил же бул мүчөсүн жууган-жуубаганыңызга күмөн санасаңыз, анда имам аль-Газалинин “Ихьяу-улюми-д-дин” китебиндеги жазган “мындай учурларда ар кандай шектенүүлөргө, күмөн саноолорго көңүл бурбоо керек” деген сөздөрүн мисал кылгым келет. Канчалык көп күмөн кылсаңыз, шектенсеңиз, ал сезим уламдан улам күчөй берет. Бул дарттан кутулуунун бир гана жолу бар – шектенүүлөргө эч маани бербеңиз, көңүл бурбаңыз. Маселен, даарат алуу учурунда бетиңизди жууп болуп, оң колду жуудуңуз, анан сол колду жууп жатып оң колду жууганыңызды толук эстей албай жатсаңыз, мындай  кездерде эч шек санабай даарат алууну ирети менен улантып, дааратты толугу менен алып бүтүңүз, ошого ишениңиз. Намазда деле ушул тартипти карманып, шектенүүнү азайтып, такыр жок кылсаңыз, буга тез эле көнөсүз.

Психологиялык көз караш:

Өзүнчө эле шектене берген, күмөн кыла берген адаттын тамырында өтө олуттуу психологиялык негиздер бар. Негизги нерсе, шектенүү болдубу, анын максаты, түпкү табияты эмне –ушул жагын байкаштыруу керек. Күмөн кылуу өзүнөн өзү эле пайда боло бербейт, ага негиз берген бир окуялар, маселелер болушу мүмкүн, баары мына ошол маселеден башталган болуп чыга келет. Жашооңузда кандайдыр ойлончу окуя болгондур, айткан оюна ишендирип кое ала турган бир адамдын сөзүн угуп калгандырсыз, ошонун баары аң сезимиңизде эмоционалдык так калтыруусу толук ыктымал.

Намазды калтырганыңыздын себеби деле ошол сыңар, башында бир намазды калтырып, анан эки, анан үч, төрт болуп олтуруп, бул көнүмүшкө айланып,  такыр окубай койгон чекке жеттиңиз. Окубай калдыңыз эми баары бүттү дегендик эмес да, негизи карап көрсөңүз баары өз колуңузда эле турат, кааласаңыз ар намазды калтырбай окуй алаарыңызды өзүңүз деле билип турасыз. Анда каалаңыз, катуу каалаңыз. Эн башкысы, ойдогу шектенүүлөргө, күмөн кылууларга маани бербей, аны алыс кууп салыңыз. Даарат алып бүттүңүз дейли, анан “кайсы бир нерсени туура эмес кылып албадымбы,..эмнени унуттум,..жей кайра баштан жуунсамбы?” деп күмөнсүй бербей, кайра башынан дааратты баштабай, баары өз орду, оз ыгы менен болду деп эсептеп ишти андан ары уланта бериңиз.  Ушундай шектенүүлөргө алдыра берсеңиз, анан дагы  толгон токой күмөн саноолор пайда боло берет. Күмөн саноолор да  чынжыр сыяктуу, тим койсоңуз уланып жүрүп олтурат. Психология илиминде бул сезим – обсессивдик-компульсивдик синдром деп аталат.

Бир нерсени так билиңиз, шектенүүлөрдөн такыр арылаарыңыз менен кыска мезгил ичинде жөнү жок күмөн саноо адатынан такыр кутуласыз. Такыр кыйындай туюлганы менен, маани берип аткара келсеңиз мындан кутулуу оңой эле, негизгиси өзүңүз туура багыт ала билүүңүз зарыл. Дааратта деле ушул талапты эске алыңыз: шектенип жатып татаалдыктарды жарата берүүнүн эмне кереги бар, болгону жүрөгүңүздө тигил же бул ишти жасаганыңызга ишенип, кадамыңызды батыл таштай бериңиз.

Мындай шектенген, күмөнсүгөн жорук-жосун диний сабаты чала же начар адамдарда көп кездешет. Жашоону жөн эле татаалдаштыра бербеңиз, жайбаракат мамиле кылсаңыз баары жайына түшөт. Намазды бүгүнтөн баштап баштаңыз, а эртең ар кыл шектенүүлөрдөн өзүңүздөн өзүңүз эле арылып баштайсыз.

“Islam Life”

Запись Шайтанга жеңилип,окуп жүргөн намазымды такыр окубай калдым… впервые появилась Formula.KG.

  Ислам дуйносуно аттын кашкасындай таанымал аалым - олуялардан Баязиди Бистами олуя кундордун биринде бир жиндикананын жанынан отуп баратып, бир кызматчынын алдындагы токмогуна бир нерселерди салып алып жанчып жатканын корот. Кызматчыга кайрылып:
-- Эмне кылып жатасын? - деп сурайт. Кызматчы:  ---  Бул жер жиндикана. Жиндилерге дары жасап жатам. Баязид олуя:  -- Мен чалдыккан оорууга дарыныз барбы? -- деп суроолуу карайт. Кызматчы: -- Эмне оорууга чалдыктын эле? -- дейт. Олуя:
-- Менин ооруум куноо илдети... Дарыгер кызматчы: -- Мен мындай илдеттин дарысын билбейт экем -- деп жооп берди.
  Ошол учурда эч нерседен капарсыз турган << жинди>> сыяктуу корунгон бейтааныш жигит созго аралашып:
-- Ата, сиз чалдыккан илдеттин дарысын мен билем -- дейт. Олуя: -- Айт, айта кой садага, канткенде айыгам ушу куноокорлуктон? -- дейт.
  Эл козуно акылынан адашып дооругондой корунгон бул жигит дарттуу адамдын дарысын минтип тушундурот:
-- 10 грамм тообанын тамыры менен 10 грамм истигфардын жалбырагын алыныз! Буларды журоктун соккусуна салып таухид токмогу менен  жакшылап жанчыныз! Анан аны ынсап элегинен откорунуз! Эленгенди коз жаш менен жууруп, бушаймандыктын тандырына бышырыныз! Бышырылган аралашмадан кунуно такай беш кашык ичип турунуз. Ошентип, жанынызды кыйнаган дарт сен кор мен кор жок болот!...
Кеменгерликтен тамган бул алтын создорду уккан олуя бул жигитке чындап ыраазы болуп:
-- Сен сыяктуу кеменгерди жинди деп, оздорун акылман ойлогон адамдарга кандай гана окунучтуу!.. -- деп жигиттин колун кыса коштошуп жоноп кетет.
Бул дары бугунку куну да куноо илдетине чалдыккандар учун да баа жеткис дары болуп эсептелет.

** Асыл адамдын сыпаттары** китебинен...

‍‍‍ << Бактылуулук формуласы>>

Адам напсисин жакшы көрөт, жана көп учурда анын каалагандарын аткарат. Ал эми напси болсо, макталууну, мактанууну каалайт жана ошол эле учурда күнөөлөрдү өз мойнуна алгысы келбейт. Жакшы иш болсо напси “мен кылдым” дейт, жаман бир нерсе болсо мойнуна албайт. Студенттердин, экзаменде жогорку балл алса, “мен алдым”, төмөн балл алып калса “мугалим ошончо балл берди” – дегени сыяктуу. Напси дайыма, өзүн таза, күнөөсүз көрсөткүсү келет.

Биз адамдарда “кемчиликсиз”- деген түшүнүк бар. Ал да болсо кемчиликсиз болгон Аллахтын субхан  экенин түшүнүшүбүз үчүн берилген. Бирок биздин напсибиз бул түшүнүктү өзүнө карата колдонот. Бир туура эмес нерсе болсо, ага сөзсүз түрдө шылтоо же себеп табат. Мисалы:  Намаз окумакмын, жумушума туура келбейт, хиджап киймекмин, ата-энем каршы. Ушундай себептер менен напси өзүн тынчтандырып, адам да аны угуп кала берет. Бирок бул себептер бизди куткара албайт!!!

Ошол эле учурда, азыркы мезгилде беш убак намаз окуган адамга “укмуш бир адам” катары каралып калды. Бирок динибиз беш убак намаз менен эле чектелбейт! Бул ситуацияда болсо напси башкачараак иштей баштайт. “ Мен беш убак намаз окуйм, окубай күнөөгө батып жүргөндөр канча” – деп напси өзүнүн башка азгырыктарына жетише баштайт. Намаз окуп, шариатты түшүнгөн кыз- жигиттер болсо, “ Биз намаз окуган адамдарбыз, Аллах кечиримдүү, биз телефондо эле сүйлөшөбүз, а башкалар жолугуп сүйлөшүп, күнөө кылып жатышпайбы, алардын жанында биздин жасаганыбыз күнөө деп деле эсептелбей калат”. Бул сыяктуу актануулар, напсинин өзүн күнөөсүз көрсөтүүгө болгон аракеттери. Жана дагы чоң-чоң күнөөкөрлөрдүн жанында менин күнөөм деңиздин тамчысындай эле, алар тозокко түшсө, аларга салыштырылып туруп мен бейишке кирем го, деген жаңылыш ой. Тозокто адамдын санына байланыштуу бир лимит, чек жок, аны унутпаш керек. Өзүбүздү бул темада, бизден ылдыйкылар менен эмес жогоркулар менен салыштырышыбыз керек. Ал намаз окубайт, мен жок дегенде намаз окуйм, жоолук салынбасам да, деп эмес, ал жумасына бир же күнүгө теххежутка турат, бир айда бир куранды хатым( баш аяк окуп чыгат) кылат, а менчи?- деп, ушул өңүттөн карообуз керек.

Напсибиз “мен жасадым”, “менин шарапатым менен”, “ийгиликтерди мен багындырдым”,  мен, мен…- деген нерсени аябай жакшы көрөт. Ошондой эле напси өзүн эркин, эч нерседен көз каранды эместей сезет. Бирок биздин “мен, мен” болушубуз, башкача айтканда, бар болушубуз Аллахтан көз каранды, Аллахтын колунда. Бул “мен жасадым, мен жетиштим”- деген нерселер эң башта ырчылар болуу менен бирге, дээрлик ар бир адамда бар.

“Заман  өзгөрдү, азыр элдин баары эле ушундай”. “Элдин баары эле ачык жүрбөйбү, сен болсо хиджап кийбесең да жабык кийинип жүрөсүң”- бул сөздөр башкалардан көп угулган жана напсинин да ал ойго кошулган сөздөр. Бирок бир нерсени унутпаш керек! Өлүм өзгөргөн жок.  Тилекке каршы, коомго аябай байланган, андан ажырап чыга албаган бир коомчулукпуз. “Элдин баары эле ушундай”. Бирок унутпайлы, бирөөнүн күнөөсүн бирөө тартпайт! “ Элдин баары” биз менен кабырга чейин эле бирге болот!

Демек жыйынтык…  Напсибизди кантип таптаза, күнөөсүз кылбай коё алабыз?

• Кылган күнөөбүздү мойнубузга алабыз. Ооба күнөөлүүмүн –дейбиз.
• Напсини жеңүү жалгыз эле күнөө кылбоо эмес, кылган күнөөсүн мойнуна алуу дагы болуп саналат.
• Намаз окуй албайм, анын да маанилүү себеби бар( ишим, окуум) дебестен, намаз окубайм дешиңиз керек. Анткени чындык ошо. Анын үстүнө намаз окуу адам үчүн, сиз ойлогончолук кыйынга турбайт.

Биз менен тынымсыз чогуу жүргөн бир напсибиз жана тынымсыз бизди азгырууга далалаттанган шайтан бар. Аларды жеңип, Аллахка жетиштирүүчү жолдо, кыйшаюусуз, түз жүрө билүү бизден көп нерсени талап кылат. Такыба, напсине баш ийбегендер үчүн бул жеңил, ал эми кээ бирөөлөр үчүн оор, дагы бирөөлөр үчүн мүмкүн эместей сезилиши мүмкүн. Акыретибизди куткаруу, же напсинин кулу болуу, чечим өзүбүздө!

Перизат Мусабек кызы,

“БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ”

Раббым Аллах! Мен беремин күбөлүк.
Ал Улуу Зат, жашайт билсең түбөлүк.
Кечиргенди жакшы көрөт пендесин,
Тообо кылып, ибадатта жүрөлүк.

Раббым Аллах! Улуу Арштын Эгеси.
Улуулугун сезбей келет пендеси.
Ал Даанышман, сени мени жараткан.
Сажда кылып, өкүнбөйлү эртеси.

Раббым Аллах! Элчилерин жиберген,
Ал Мээримдүү, күнөөлөрүн кечирген.
Пенделерге туура жолду көрсөтсүн деп,
Бирок пенде, көп каталык кетирген.

Раббым Аллах! Баарыбызды көрүп турат,
Ал Угуучу, баарыбызды угуп турат.
Жакшы-жаман иш жасоонун башында,
Момундары Улуу Хакты эстеп турат.

Раббым Аллах! Биз Аллахка кайтуучубуз,
Биз алсызбыз, Улуу Хактан коркуучубуз.
Жанды берген пенделерге аманат деп,
Акыйкатта, чындык сөздү айтуучубуз.

Раббым Аллах! Тооболорду кабыл кылат,
Пенделерин жаман жолдон тосуп турат.
Амал кылып, Хакты сүйгөн пенделерге,
Ин шаа Аллах Бейиш төрүн насип кылат.

Раббым Аллах! Сен кулусуң унутпагын!
Улуу Заттын ар бир сөзүн улуктагын!
Пайгамбарын себеп кылып жиберген!
Өкүмүнө баш ийели Улуу Заттын!

Раббим Аллах! Мээримине муктажмын!
Күнөөлөрдү кечирүүсүн сураймын!
Ал Боорукер! Түбөлүктүү Туруучу!
Мен ишенем! Бир күнү Ага кайтамын!

Раббим Аллах! Улуктугун билип жүр!
Мактоо айтып, өлүмүңө даяр тур!
Андан башка Кудай жок деп айтууга!
Ар бир күнү, ар бир мүнөт даяр тур!

Бүбүмариям Ибрагимова
«БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ»

The post Раббым Аллах!… appeared first on БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ.