БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

Ислам банк иши жана каржылоо принциптерин киргизүү жана өнүктүрүү тармагы негизинен 2006-жылы башталган. Ислам өнүгүү банкынын колдоосу менен 1 коммерциялык банктын негизинде пилоттук долбоор жүргүзүлө баштаган. Бүгүнкү күндө мындай тейлөөнү 1 банк жана 5 микрокаржылоо компания көрсөтүп жатат.

Ислам банк иши жана каржылоо принциптери – бул банк операцияларын шариат стандарттарына ылайык жүзөгө ашыруу эрежеси. Шариат стандарттары болсо эл аралык стандарттарын аныктоочу финансылык уюмдар тарабынан кабыл алынган каржылоо болуп саналат. Биздин өлкөдө бул стандарттар мыйзам деңгээлинде кабыл алынган.

Ислам каржылоо принциптери менен иш алып барган банктар салттуу банктар берген тейлөөдөй эле тейлөө көрсөтө алат, а бирок операцияларды өткөрүү эрежелери айырмаланат. Мисалы, банктын ички нормативдик актылары жана типтүү келишимдери шариат кеңеши тарабынан экспертизадан өтүшү зарыл. Ал эми шариат кеңеши бул – финансы, экономика жана теология жагында жогорку квалификациядагы эксперттерден турган атайын банктар органы. Шариат кеңеши жана мүчөлөрү Улуттук банк тарабынан коюлган талаптарга ылайык аткарылыш керек. Билими тажрыйбасы да ушул жаатта болушу зарыл.

Жогоруда белгилегендей. Ислам принциптери менен иш алып барууда анын негизги эрежелери бар. Алгачкысы – пайыздарды алууга (риба) тыюу салынат. А бирок пайыздык мамиленин жоктугу каржылоону бекер же акысыз алууга болот дегенди билдирбейт. Экинчиден- түзүлүп жаткан келишимдин шартында белгисиздиктер (гарар) болбошу керек. Атап айтсам, товардын баасы, төлөм жана башка шарттары так жана белгилүү болушу керек. Үчүнчүдөн – коомго зыяндуу болгон долбоорлорду каржылоого тыюу салынат. Мындай долбоорлорго тамеки продукцияларын, спирт ичимдиктерин өндүрүү, казино жаатындагы ишкерликти өнүктүрүүгө насыя каражаттары берилбейт.

Белгилей кетчү жагдай, адамдардын туткан динине карабастан бардыгыүчүн ислам финансы- кредит мекемелердин кызмат көрсөтүүлөрү жеткиликтүү. Кардарлардын эң көйгөйлүү суроо-талаптарынын негизгиси болуп кардарлардын акча каражаттары аманаттар (депозиттер) боюнча пайданын жана аманаттар менен жүзөгө ашырылган каржылоо операциялары тууралуу маалыматтар кирет.

Мисалы, “Мудараба” деген аталыштагы бүтүм бар. Аталган бүтүм тарабынан төмөнкү 2 учурда пайдаланылат:

– каражат тартуу жолу катары (аманаттарды кабыл алуу);

– каражаттарды жайгаштыруу инструменти катары.

Каражат тартуу “Мудараба” келишими белгилүү мөөнөттөгү тез депозит мында, банк тартылып келинген акча каражатын пайда алып келүүчү инвестициялык долбоорду каржылайт да андан көргөн пайданы кардарлар, башкача айтканда шериктер арасында салынган каражаттын үлүшүнө ылайык бөлүштүрөт.

Мындан башка да депозиттик операциялар бар. Алар “Кард Хасан” жана “Вадиа Йад Дамана”. Алардын ээлерине каалаган финансылык операциялар жеткиликтүү болот. Мисалы, каражатты которуу, валютаны конвертациялоо, коммуналдык жана башка төлөмдөрдү тейлөө, айлык акыны эсепке киргизүү. Банк аманатчылардын каражаттарын адистер тарабынан мыкты изилденип, чындыгында пайда алып келүүчү инвестициялык долбоорлорго гана багытташ керек.

Банктарда эффективдүү корпоративдик башкарууну ишке ашыруу максатында фидуциардык жоопкерчилик сакталыш керек. Бул, банктын өз кардарлары алдында Шариат эрежелерин жана принциптерин сактоо жоопкерчилиги, банктын аманатчыларынын акча каражаттарын талапка ылайык тескөө жана келишимдеринде каралган шарттарды сактоо боюнча жоопкерчилиги. Банктык аманаттарды (депозиттерди) коргоо жөнүндө Мыйзамына ылайык 200 000 сомго чейинки салымдар, депозиттерди коргоо системасына катышуусу менен мамлекет тараптан корголгон.

2015-жылы Эл аралык каржы компаниясы Кыргызстандагы Ислам банк иши жана каржылоо боюнча изилдөө жүргүзгөн. Бул изилдөөнүн жыйынтыктары боюнча микро, кичи жана орто ишканалардын 80% Ислам банк иши принциптери боюнча тейлөө алууну каалаган.

Улуттук банк тарабынан Ислам каржылоо принциптери боюнча ченемдик укуктук базасы түзүлгөн жана бардык шарттар бар десек болот. Улуттук банк дуйнө жүзүндө таанылган эл аралык Ислам финансылоо кызматынын кеңеши ( IFSB) уюмунун мүчөсү болуп кирген.

Запись Ислам банкы деген эмне? впервые появилась Formula.KG.

(Үйлөнгөндөр үчүн…үйлөнө электерге да…жана үйлөнүүнү каалагандарга…)
Жигит үйлөнөт, атасы куттуктап, батасын берип, анан барак, калем жана өчүргүч алып келүүсүн суранат.
– Эмне үчүн? – жигит таңдана сурайт.
– Алып келе бер, – дейт атасы, сырын чыгарбай.
Кагаз менен калемди алып келип, өчүргүч жок экенин айтат.
– Таап келе кал, – дейт атасы.
Жигит көчөгө чыгып өчүргүч сатып келет.
– Жаз, – дейт атасы.
– Эмнени жазайын?
– Каалаганыңды жаз.
Жигит бир сүйлөм жазат.
– Өчүр, – дейт атасы.
Жигит өчүрөт.
– Кайра жаз, – дейт.
Чыдабаган жигит сырын сурайт.
– Жаз, деп кайталайт атасы, олуттуу.
Жазат… дагы өчүртөт… кайра жаздырат… кайра өчүртөт…
Бир канча жолу кайталагандан кийин атасы сурайт:
– Барагыңдын бети дагы эле актай турабы?
– Ооба, кайра-кайра өчүрүп жатсам…?
– Оп, баракелде, – атасы уулун далысына таптайт, – кептин төркүнү мына ушунда, сен бүгүн үйлөндүң, эми көкүрөгүңдө дайыма “өчүргүчтү” ала жүр. Эгерде аялыңдын кээ бир кемчиликтерин, жаман жорук-жосунун дароо көңүлүңдөн өчүрүп салбасаң, бат эле кирге толуп жакшылыгын жазчуудай орун табылбай калат. Аялыңда да ушундай өчүргүчү болууга тийиш. Мына ошондо гана силердин көкүрөгүңөр актай болуп, жакшылыкты жазганга орун табылат. Болбосо эр-аялдын “барагы” бат эле кирге толору турган кеп…
Эгер жашооң бактылуу, ырыс-кешиктүү болуусун кааласаң, “өчүргүчтү” дайыма ала жүр. Кимдир бирөөнүн жаман мамилесин, кемчилигин дароо “өчүр”, таза жаша, ак кагаздай таза бол, жашоонун мааниси ушул… “өчүргүчтү” унутпа…

Даярдаган: Алайчы Сеитбеков

Запись Өчүргүч (Үйлөнгөндөр үчүн…үйлөнө электерге да…жана үйлөнүүнү каалагандарга…) впервые появилась Formula.KG.

1. Байлыкка болгон сүйүү:
Байлыктын өзү эмес, ага болгон сүйүүнүн таасири жүрөккө катуу таасир берет. Жүрөккө катуу таасир берген соң көрпенде айла жок артка кетенчиктейт. Акыретте жакшылык табуу үчүн байлыктын мааниси зор. Кайрымдуулук кылуу, дин жолундагы кызматтарга демөөрчүлүк кылуу сыяктуу алгы иш-аракеттерди жасоого болот. Бирок бул нерсени жасоого байлыкка болгон сүйүү тоскоол болот. Андыктан, адампенде дүнүйөкорлукту жүрөктөн чыгарышы зарыл!

2. Мансапкорлук:
Мансап жана бийлик – акыретте Алланын алдына жарык жүз менен барууга зор мүмкүнчүлүк болуп эсептелет. Анткени көптөгөн нерселер бийликке көз каранды. Бийлик менен Аллахтын Ак динин өнүктүрүп, эл-журтту ыйманга сугарып, калкка бейпил турмуш ыроологонго болот. Бирок буга мансапка болгон сүйүү тоскоол болот. Тескерисинче бийликтин кандуу камчысы менен динди тизгиндеп, элдин ырысыкысын талап-тоногонго да шарт түзүлөт. Коомчулукка ак кызмат өтөө үчүн бийликке отуруу башка нерсе, өз напсисинин каалоосун орундатуу үчүн мансапка баруу такыр башка нерсе.

3. Башка нерселерге болгон сүйүү:
Аллах Таалага болгон сүйүүдөн башка жүрөктү туткундап ала турган ышкы-каалоонун баарын жүрөктөн алыс тутуу абзел. (мис; үйдүн жасалгалуулугун сүйүү, унаа айдоону сүйүү, айбанаттарга кордук кылып, аларды уруштуруу, жарыштыруу, сүзүштүрүүнү сүйүү ж.б. пайдасыз сүйүүлөр)

4. Күнөө:
Адампенде жасаган ар бир күнөөсү үчүн Аллахга тообо кылып, кечирим тилеши керек. Азирети Пайгамбарыбыз мындай деген:

“Кимде-ким бир күнөө жасаган болсо, заматта жүрөгүндө кара чекит пайда болот. Эгер тооба кылса, ал чекит өчүрүлөт. Тескерисинче үзгүлтүксүз улантып кетсе, кара чекит чоңоюп олтуруп бүтүндөй жүрөктү каптап калат” (Ибн Маажа, Зухд, 29; Ах- мад бин Ханбал, Муснад, 2, 297).

Аталган 4 бөгөттү ашып өтүү үчүн 4 нерсени аткаруу керек:
1. Тамакты аз-аздан, адалынан жеш. Аллах Таала момун-мусулмандарга:

“Биз насип кылган адал ырыскылардан жегиле!” деп буюрат.

Азирети Пайгамбарыбыз өз хадисинде мындай деген: “Ашыкча жеп-ичип жүрөгүңөрдү жараксыз кылып албагыла!”

2. Уйкучулуктан арылуу:
Ашыкча тамактанган адам көп суу ичет да, көп уктайт. Ашкере уйкучу пенде кыяматта бушайман болот. Аллахтын сүйүктүү Элчиси (саллаллаху алейхи васаллам) өз хадисинде мындай деген:

“Аллах Таала ашыкча жеп-ичкен жана көп уктаган адамды сүйбөйт” (Имам Газали).

3. Көп сүйлөбөй, аз, бирок саз сүйлөө кажет: Пайгамбарыбыздан бир хадис:

“…Аллага жана акырет күнүнө ишенген адам же пайдалуу сөз сүйлөсүн, болбосо унчукпасын!” (Бухарий, Рикак, 23; Муслим, Иман, 74, 75, 77).

4. Жаман адамдан, жаман нерселерден оолак болуу: Пендезат алкаш досунун жанында көп жүрсө, ал дагы ашаткы, тамеки жыттанып, анын сөгүнгөнүнөн, ахлаксыздыгынан таасирленет. А эгер атыр саткан досу менен көп-көп жолугушуп турса, дайым жагымдуу жыттанып жүрөт. Ушунун сыңары адамдын жакшы же жаман болушуна чөйрө көп таасир берет. Сүйүктүү Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) бизге береги насаатын айткан:

“Адам досунун жашоо таризинен таасир алат. Андыктан ким менен достошконуңарга көңүл бургула!” (Абу Давуд, Адаб, 16; Тирмизий, Зухд, 45).

“Ак башат”

Запись Жүрөктү тазалагысы келген адамга төрт несе бөгөт болот впервые появилась Formula.KG.

-Баш кошконубузга 6 жыл болду. Балалуу болбодук. Догдурга барсак, күйөөмдүн проценти аз экен. Билдирбей башкадан төрөп алсам күнөө болобу? Жалал-Абад, Айжамал

-Бул кечирилгич күнөөлөрдөн болуп эсептелет. Андай кылбаңыз. Бала зынадан төрөлүп калып, баланын тагдырына балта чабат. Алла Таала кимге кааласа бала берет, кааласа эгиз кылып берет, бербей да коюшу мүмкүн. Тагдырга бой сунууга туура келет. Кудайдан сураныңыздар. Медициналык жактан текшерилип, айыгуунун аракетин кылыңыздар.

-Каза болгон орозону сөзсүз кармаш керекпи? Мен намаз, орозону 33 жаштан баштадым. Азыр жашым 47де. Балагатка 15 жашымда жеттим. Канча жыл орозо кармашым керек, эсептеп бериңизчи. 077891…

-Орозо, намаз биздин акыретке чейинки карызыбыз. Аткарып калышыбыз керек. 18 жылдын орозосун кармап беришиңиз керек экен. Каалаган убакта тутуп берсеңиз болот.

-Каза намазын окуп бүтмөйүнчө сүннөт, нафил намаздар кабыл болбойт деген чынбы? 077891…

-Кабыл болот же болбойт деген түшүнүк жок. Биринчи каза намаздарды окугандан кийин нафил намаздарды окусаңыз болот. Себеби нафил ыктыярдуу, карыз намазды окуу милдет.

-Дауд а.с.дын орозосун кармаганга ниет кылдым. Сообу кандай? Же биринчи кармабай калган орозолорумдан кутулайынбы? 

-Биринчи карыз орозолоруңузду тутуп берсеңиз жакшы болот. Дауд алейхисалам бир күн орозо кармап, бир күн орозо кармабай жүргөн адам болгон. Мунун сообу чоң.

-Киоскам бир жылда 3-4 жолу тонолду. Жанындагы мекемени кайтарган күзөтчү балдар тоногонун сезип турам. Милиция таба албайбыз деп койду. Мен балдарга барып бир ооз эскертейин, болбосо Аллахка дуба кылайын. 077891…

-Туура эле кыласыз. Кудайга жакпаган иш, мындай жаман иштен кайткыла дегендей эскертүү айтып коюңуз. Болбосо Кудайга салыңыз.

-Китепти карап намаз окуса бузулабы? Каза намазды кантип чогуу окуйт?

-Тезирээк жаттаганга аракет кылуу керек. Улам жаттаганын кошуп окуп турса болот. Намаздар качантан бери каза болгонун билбей калган болсоңуз каза намазды окуп баштаган күндү жазып коюп, күн сайын бир күндүк намаздын казасын толук бүтүрүп, ар бир намазда “эң алгачкы намаздын казасын окуганга ниет кылдым” деп окулат. Чогултуп окуп койсоңуз да болот.

-Жашым 48де. Жолдошум мага намазга жыгылганга уруксат бербей жатат. Өзү күндө даарат алат, ниет коёт. Мен болсо күндө зикир чалам. Сизди сыйлаган Шайыр

-Алла Тааланын ибадатынан тыйганга эч кимдин акысы жок. Күйөөңүздөн сурабай эле окуй берсеңиз болот. Ал тосо турган болсо кыяматта эки адамдын күнөөсүнө жооп берип калат. Китептерди алып окуп, тезирээк намаздарды баштаңыздар.

-Сүрөткө түшсө акыретте катуу жоопко тартылат деп укканмын. Бул сөздү пайгамбарыбыздын сүннөтү менен жашаган устазымдан укканмын. Телевизор дагы көрбөйт. Мусулман пенде биринчи акыретке даярданышы керек го. 077059…

-Пайгамбарыбыздын сүннөттөрүнө баш ийип жашоону Алла Таала баарыбызга насип кылсын. Зарылчылык болгондо сүрөткө түшсө болот. Ал эми адамдын сүрөтүн колдо тартууга хадисте тыюу салынган.

-Жолдошум каза болгонуна 7 жыл болду. Ошондон бери бир адам менен байланышта болуп жүрөм. Никебиз жок. Анын аялы, балдары бар. Канткенде күнөөлүү болбой калабыз? Гуля

-Бул зына эсептелет. Чоң күнөө. Тездик менен Кудайдан кечирим сурап, мындай жолго барбаңыздар. Мүмкүн болсо нике кыйдырып алыңыздар.

-4 жылдан бери апам ооруйт. Бир бөйрөгү жок. Быйыл тынбай дары, укол алып жатат. Бирөөлөр бакшыларга караткыла дешет. Молдолорго окутсак болобу? 077387…

-Бакшыларга таптакыр жолобогула! Кудайдан калбаңыздар. Күндө берип жаткан дары-дармегин колдоно бериңиздер. Молдолорго дем салдырып койсоңуздар болот. Бул пайда болот, эч зыяны жок.

-Менин курбу кыздарым жахаба деген уюмга кирип кетишкен. Аларга туура эмес экенин айтсам, мага Насип сүрөсүндө адашкандар (мусулмандарды) Тоорат, Инжилге кайрылгыла деп жазылган деди. Мен аны Кураны-керимден таппадым. Кандай жардам берсек болот? Жахаба жөнүндө маалымат бере аласызбы? 077771…

-Бул адамдар ойлоп тапкан дин. Буга ишенгендер каапыр болот. Кудайга салып коюңуз, Кудай өзү ыйман берсин. Негизинен алар дин издегендер эмес, акча талап кылгандар. Баргандарга акча төлөйт, тамак, ун, буудай берет. Аларга түшүндүрүүнүн аракетин кылбай эле коюңуз.

-Мен аялыма үч талак бердим. Кайра жарашуу үчүн аялым бир киши менен жатышы керекпи? 055225…

-Бир киши менен жатышы керек эмес, башка киши менен толук кандуу никеге турушу керек. Эгер аны менен да турмушу тайкы болуп, ажырашып кетсе, арадан 3 ай өткөн болсо, анан экөөңөр кайрадан нике кыйдырып жарашып алышыңар мүмкүн. Жөн эле бирөө менен жатып чыга калып, кыска убакыттын ичинде кайра күйөөсүнө келип ала тургандай оңой нерсе эмес. 3 талак алган аялдын күйөөсү менен жашаганга укугу калбай калат.

-Намаз окуганда оюм кыздарда болуп калат. Ошондо намазым бузулбайбы? 055225…

-Намаз окуганда кыздарды ойлоо туура эмес. Мындай намаз кемчилик менен намаз деп эсептелиши мүмкүн. Намазды Кудай үчүн, берилип окуш керек. Алла мени көрүп турат, угуп турат деген сезим менен окуш керек.

-Күйөөсүнүн, туугандарынын жаман жактарын айтса күнөө болобу? +770516…

-Ушактаган болсо, күнөө болот. Негизи адамдардын кемчиликтерин өзүнө айтып эле оңдогон жакшы.

-Шам намаздын казасы куптанга чейинби же андан кийин окулабы? Тойчу

-Каза намаздын убактысы белгиленген эмес. Макүрү эмес убакыттардан башка убакта окуй берсе болот.

-Намаз окуп бүткөндөн кийин жер бетиндеги пенденин баарына тынчтык, ж.б. тилеп, акырында өзүнө сурайбы? Душманды эмне деш керек? +770516…

-Баардык мусулмандарга жакшылык тилеп, анан өзүнө да тилесе – бул дубанын адеби болуп эсептелет. Душманга ыйман тилеш керек. Душмандан бизди коргогун деп тилеш керек.

-Өзбекстан жараны болуп Ислам институтунда окуса болобу? Эгер болсо жардам бере аласызбы? 

-Кыргызстан Ислам университетине кайрылып көрсөңүздөр болот. Алардын шарттарын өздөрүнөн кеңири сурап аласыз.

-Куйкаланып союлган кой, эчкинин эти арам болобу? 077226…

-Эгерде башында “Бисмиллахи аллоху акбар!” деп бычак тартып, сойгон болсо адал болот. Ал эми ушинтип союлган жандыкты куйкалап бышырганга карата көрсөтмө жок. Таппай жатам.

-Намаз окубай, орозо тутпай каза болсо 5-10 жыл болсо да каза болгонуна фидия бериш керекпи? Жылына канча берет? +770516…

-Картайып, оорулуу болуп калган карыялар кармай албай калган орозолоруна фидия беришет. Ал эми жаш болуп туруп орозону каза кылган болсо казасын кармап берет.

-Аср намазын шам намаздын убактысы келгенче окусак болобу? Рангүл

-Аср намазын күн батып кеткенге чейин окуп алса боло берет.

-Шариятта процентке акча алуу болбойт дешет. Мен үйүмдү ипотекага алгам. Ал кандай? 077880…

-Ипотеканын да шарттарын карап көрүш керек. Берген акчаны үстөгү (проценти) менен алса арам болуп калат. Кайсы бир буюмду сатып карызга бир канча жылга бөлүп берген болсо дурус болот.

-Мусулман айынын календарын түшүндүрүп бериңизчи. 077047…

-Айдын чыгуусу жана батуусу боюнча эсептелет. Ай календары боюнча биринчи түн келет. Ай 29 күн же 30 күн болот. 28 же 31 болбойт.

-Исламда кыз-жигит болуп жүрүү жок экен. А менин жигитим бар. Аны менен кучакташып, өбүшкөм. Күнөөмдү кантип жууйм? 055891…

-Мындан кийин кыз-жигит болуп жүрбөңүз. Нике кыйдырып алгыла. Намаз окуңуз, Кудайдан кечирим сураңыз. Кайра андай жолго барбаңыз. Иншаллах Кудай кечирет.

-Кызымдын аты Тахмина. Өзгөрт, мааниси жок деп айтып жатышат. Тынчсызданып жатам. +770286…

-Аттын мааниси жаман болбосо өзгөртүүнүн кажети жок.

-Жолдошум акыркы убакта аябай өзгөрүп кетти. Түндөп-күндөп эле достору менен ичип жоголуп кетет. Келгенде сурасам уруш чыгат. Эртеси да бири-бирин чакырышып, улантышат. Досторунун аялдары мага “сенин күйөөң балдарды саунага алып барып жүрөт экен” дешти. Ажырашып балдарымды жетим кылгым келбейт. Бирок ар кандай сөздөрдү угуп жүрөгүм ооруйт. Үй-бүлөмдү сактай аламбы же ажырашканыбыз оңбу? Ажырашсам балдарымдын убалы кимге? Канткенде күйөөмдүн жүрөгүнө ыйман кирет? Намаз окубайсызбы десем, убагы келгенде окуйм деп коёт. 077886…

-Дароо эле ажырашып кеткенге шашпаңыз. Туугандарына, дин кызматкерлерине кайрылып, кеңешип, ыйманга чакырганга аракет кылып көрүңүздөр. Алла ыйман берсин.

-Кыз киши башка эркек менен “Ассалому алейкум!” деп учурашса болобу? 077869…

-Болот.

-9 жашымдан бери намаз окуйм. Азыр 16дамын. Мага ылайык каякта, кандай медреселер бар? 077963…

-Ислам университетинде аялдар үчүн окуулар өтүлөт, Манас аба майданы жакта 20-хутор медресеси бар, Ошто да бар. Окууну бүтсөңүз, кабыл алуу мезгилинде тапшырып көрүңүз.

-Үйдө жалгыз мен намаз окуйм. Жолдошум, апам, атам такыр намазга жыгылышпайт. Жүрөк менен Кудай деш керек деп айтышат. Менин да ыйманым качып, көп каза кылчу болдум. Турмушка чыкканыма 6 жыл болот. Башымдан жоолук түшпөйт. Чачым аябай түшүп жатат. Атамдын көзүнчө үйдөн жоолукту чечсем болобу? Мен чач тарач болуп иштейм. Бул сооппу же күнөөбү? Жолдошумдун чачын мен алам. Болобу? Дааватка чыккым келет. Жолдошумду кыйнап алып чыксам кайын журтум жаман көрөт деп корком. Мажбурласам болобу? Айзада

-Намазды каза кылбаңыз, Алла хидаят берсин деп тилек кылыңыз. Атаңыздын көзүнчө жоолукту артка алып салынып алсаңыз болот. Чач тарач болсо болот. Күйөөңүздүн чачын алсаңыз болот. Албетте, дааватка чыксаңыз жакшы. Бирок, аны мажбурлоо жолу менен эмес, кызыктыруу жолу менен көндүрүңүз.

-Мага кайнагам аялы экөө аябай өч болуп, элге ушак таратышат. Кайнагам аялына болушуп, ата-энесин сөгүп тилдейт. Ушуга тескери дубалар барбы? Тажадык. 

-Шариятта эч кандай тескери дуба жок. Пайгамбарыбыздын хадистеринде “ким сага жамандык кылган болсо сен ага жакшылык кылгын” дейт. Кыргызда да “таш менен урганды аш менен ур” дейт. Жакшылык кыла бериңиз.

-3 рекет витир намазында Кунут дубасынын ордуна Куль дубасын окусам болобу? Жаттай албай жатам. 077116…

-Витир намазын Кунут дубасы менен окуш керек. Анын мааниси ушунда. Боло берет деп коюу шарияттын тартибин одоно бузгандык болуп калат. Жаттаганга аракет кылыңыз.

-Көп имамдар жооп бере алышпайт. Бизге Алла жөнөткөн Куран китеп улукпу же Алла берген ырыскы нан улукпу? 055115…

-Бул туура эмес суроо. Муну суроо кылып молдокелерге узатып келишет. Ар бир нерсе өз алдынча ыйык. Нанды Кудай ырыскы кылып берген, ошон үчүн ыйык. Куранды бизге атайын жашообузга көрсөтмө кылып, эреже кылып түшүргөн. Ошол жагынан ыйык болуп эсептелет. Дагы бир жагы, Куран макулук эмес, нан макулук. Нан Алла жараткан нерсе болсо, Куран Алланын затынан ажырап чыккан нерсе, макулук эмес. Ушул жагынан салыштырганда Куран улук болуп чыгат. Албетте, Куран китептин кагазы, сырты, сыя жазуулары макулук. Ал эми Курандын заты макулук эмес. Кайсыныкы улук деп сурагандын ордуна Курандын, нандын акыйкаты кандай, даражасы кандай деп сураса туурараак болот.

“Тамчы”

1.Жолдошум мен келгенде эле оорукчан болчу экен. Кийин кайненем, баламдын оорусуна сен себеп болдуң деп айта баштады. Талак сурасам болобу, мен күнөөкөр болдумбу? (Бул суроо кыскартылды. Бирок устаз толугу менен окуду)

Жооп: Урматтуу бир тууганым! Бул жерде сенин күнөөң жок. Эч кандай кыжалат болбо! Сен да адам сыяктуу жашоого, бактылуу болууга укуктуусуң. Эмне үчүн башка бирөө оорулуу болсо сен да оорулуу болушуң керек? Ушунча кылганыңа ыраазы болсо болмок. Сенин күйөөңдөй мамиле кылбаса, талак сураганга укугуң бар. Ал психикасына доо кеткен инсан катары, сага да зыян жеткирип коюусу ыктымал эмеспи? Ата-энеңе баарын айтып бер! Алар сага жакшылык гана каалашат. Кудай Таалам бактылуулук насип этсин.

2. Аял киши гусул алганда чачын толук жууйбу же масх тартып койсо болобу?

Жооп: Эгерде, шариаттык иш болгондо, аялдын чачы өрүлүү болсо, ошол бойдон гусул алганга чейин чачынын өрүмү жазылбаса, анда гусул алган учурда аял киши башынын терисине толук суу жеткирип, калган чачына суу жеткирбей койсо жарай берет. Жөн гана сыртынан масх тартып, сылап коёт.

3. Жолдошум каза болгон, ортодо балабыз жок. Каза болгондо талагы түшөт деп уктум. Акыретте акыркы никедеги жолдошу менен болот дейт, ушул туурабы? Жолдошум “аял кишинин башы бош болбош керек” деп айтчу. Башка менен турмуш кургум келбейт. Башым бош, турмушка чыкпай өтсөм күнөө эмеспи?

Жооп: Күйөөсү өлгөн аял төрт ай, он күндөн кийин башы толук ачылып, бошойт. Башкага турмушка чыга алат. А эгер, боюнда болсо, төрөөрү менен башы ачылат. Бирден ашык турмушка чыккан аялзаты, акыретте кулк-мүнөзү эң жакшысы менен бирге болот.

Жалгыздык жалгыз Жаратканга гана жарашкандыктан, пенделери колдон келишинче никелүү болгону жакшыраак. Бирок, милдеттүү эмес. Көңүлүңүз тартпаса, же мойнуңуз жар бербесе, жалгыз жашаганыңыз деле макул. Ылайыгы чыгып калса, ойлонуп көрсөңүз, андан бетер жакшы болот.

4. Устаз, Москвага качан келесиз? Бизге да зыярат кылып кетиңиз. Москва, аты белгисиз!

Жооп: Москвага 23-январда келем, насип болсо. Мен келген жерге келип, өзүңөрдү зыярат кылдыртып кеткиле, макулбу?!

5. Көз тийүү (Кирене кирүү) боюнча айтып бересизби. Анын белгилери кандай? Адамды киренелөө туурабы?

Жооп: Көз тийүү акыйкат. Пайгамбарыбыз алайхис салам бул жөнүндө өз хадисинде айткан. Кирене кирүү да көз тийүүнүн бир формасы. Колунда эми бар адамдар киренелеп койсо жакшы болот. Динге каршы келбейт. Киренелөө – кирене кирген адамдын жакшы болуп кетүүсүн Кудайдан тилеп, дуба кылып, колу менен адамды сылагылап, жоюп-укалоо. Пайгамбарыбыз алайхис салам да Айша энекебиз ооруп калган учурда, колун башына коюп, дуба айтып дем салып берген. Мааниси, кирене жойгондордун тилектерине үндөшөт.

6. Мен көп жылдан бери ыйман жолундамын, Жолдошума да ыйманына карап, турмушка чыккам. Жолдошум намаз окуйт, орозо кармайт, мен тааныгандан бери жамаатта. Азыр 4 балабыз бар. Жолдошум классташтары менен Whatsappтан группа ачып алып, күндө жазышып турат. Классташтарынын көбү кыздар. Жазында 20 жылдыкка чогулганы жатышат. Ушу маселе боюнча кеңири жооп берип коёсузбу? Ушул кылганы туурабы?

Жооп: Сиздин кызганганыңыз туура! Аял кишилер менен жөн эле сүйлөшө берүү туура эмес. Сиз да эркек классташтарыңыз, группалаштарыңыз менен ошентип сүйлөшсөңүз, эмне дейт болду экен? Ошондой эле, анын классташтарынын да күйөөлөрү бар. Мусулман эркек аялзат менен достошпойт. Алар менен шариаттын чегинде гана мамиледе болот. Аларга урмат-сый көрсөтөт.

7. Бала төрөлгөнүнө 40 күн болгондо, кыркын чыгарган салтыбыз бар го, 40 токоч, 40 кашык сууга жуунтуу сыяктуу. Ошолор шариатыбызга туура келеби?

Жооп: Баланын кыркын чыгаруу деген сөз жок шариатта. Ошол баланы төрөгөн аялдын кыркын чыгаруу деген бар. Ныфас мөөнөтү бүткөндөн кийин, гусул алып жуунат. Ныфас мөөнөтүнүн эң көбү – кырк күн.

8. Арак кошулган коланы байкабай ичип алса эмне болот, күнөө болбойбу? Ысык -Көл, Нурсултан.

Жоок: Адашкандын айбы жок, кайтып үйрүн тапкан соң…

9. Кошунам экөөбүз бири-бирибизди түшүнө албай урушуп кеттик. Жаман сөздөрү менен көңүлүмдү катуу оорутту. Күйөөмө айтсам, өзүң күнөөлүүсүң деп урушат. Кыйын учурда мени колдобойт. Биздин 3 балабыз бар. Кээде буулугуп ыйлайм. Кеңешиңизди бериңиз, устаз?

Жооп: Жакшы күйөөң бар экен. Антпесе, сен элдин баары менен урушуп кетип жүрбө?! Сени менен чогуу жашап, бир жаздыкка баш койгону сени колдогону болот. Эри бар аял эмнеге буулугуп ыйлаш керек? Сен каткырып күл. Жыргап жаша. Намазды калтырбай оку. Эриңди сүй. Сүйбөсөң да сүй. Сүйүү менен жашоо – бактылуу жашоо.

1. Мен Москвада ОМОНдо иштейм. Бизге ар кандай буйруктар келет. Аларды аткарсак, күнөөсү кимге болот. Кээде барып урушту токтотсок, кээде атып салабыз дегендей. Москва, Муси.

Жооп: Урушту токтоткон туура. Атып салууга келгенде карап көр. Алар мусулман эмес мамлекет болгондон кийин, кээде жөндөн-жөн эле мусулмандарды ата берүүсү да мүмкүн. Ал учурда огуңду бошко ат.

1. Мен намаздын рекеттерин жакшы билбейм. Алмаштырып, адашып окуп алам. Күнөө болбойбу? Мен көп күнөө кылгам, ал күнөөлөрүмдөн кандай кутулсам болот? Москва, Муси.

Жооп: Алмаштырып, адашып окуп алганың күнөө эмес, атайылап жасап жатпагандан кийин. Акырындык менен оңдой бер! Күнөөлөргө тооба кыл. Адамдардын көңүлүн оорутсаң, же акысына кирип кеткен болсоң, алардын алдынан өт, кечирим сура!

2. Никаб кийүү аял кишиге парзбы? Кийбесе күнөө болобу? Кененирээк түшүндүрүп бересизби? Москва, Алтынбек.

Жооп: Никаб кийүү сүннөт болуп эсептелет. Кийбесе күнөөкөр болбойт. Никаб кийүү адатка айланган жерлерде кийинүү сүннөт болот. Никаб – аялдын көзүнөн башка жерин жаба турган жүзгө тартылчу көшөгө.

13.Эркек киши имам матруди акыйдасын карманса,аялы салафи акыйдасында болсо, эркек киши Алла астында жооп береби? Москва, Исраил.

Жооп: Аялына туура акыйданы үйрөтүү эркекке милдеттүү. Ошол туурасындагы жакшы китептерди аялына алып берүү керек. Туура эмес акыйдадагы жамааттардын сабактарына баруусуна тыюу салуу зарыл.

4. Келинчегим экөөбуз жашаганыбызга 3ай болгон. Мен жумушта кезде, апасы менен урушуп, өлөм деп коркутуптур. Урушуп койсом, үйдөн качып башка бала менен кетип калыптыр. Эртеси таптык. Кайра жашайлы деп, кечирим сурап жатат. Эмне кылышымды билбей жатам, устаз. Токмок, Жоомарт.

Жооп: Кабыргаң менен кеңеш. Кокус аны менен жашай турган болсоң, ал тиги менен чогуу болгон болсо, бир айыз мөөнөт өткөнгө чейин, аны менен төшөктө чогуу болгонго болбойт. Бир айыз болгондон кийин, боюнда жоктугу аныкталса, кайра чогуу жашаганга болот. Эгерде тигинден боюна болуп калса, аны төрөгөндөн кийин гана чогуу жашоого болот.

5. Мен азыркы учурда бир баланы өзүм тарбиялап жатам. Жалгыз бой жүргөнүм үчүн 2-аялдыкка колумду сурагандар болуп жатат. Никеге турганда ата энеге айтпай эле, аялына билдирбей алам дейт. Мен күнөөкөр болбоймунбу? Үй-бүлөсүн бузуп тиейин деген максатым жок.

Жооп: Аялына билдиргиси келбей жатса, демек, аялынан корккон эркек экен. Ошол эркек, кыңыр иш кырк жылдан кийин билинет деп, эртең билинип калса, сизди коргоого даярбы деген суроо туулат. Ата-энеге айтып никеге турсаңыз кадырлуу болосуз. Болбосо, ойноштой болуп жашыруун жашагандан жадап бүтөсүз. Көлөкөңүздөн коркуп, коёндой болуп жашайсыз!

6. Биз үй-бүлөбүз менен Москвада турабыз. Кайнежем 4 баланын апасы. Жолдошу жол кырсыгынан каза тапкан. Өзү дин жолуна түшүп, жоолук салынып жашайт. Бир күнү дин жолунда жүргөн өзү курактуу мырза менен таанышып, экинчи жолугушууда никеге турат. Ата-энесине да айтпайт. Ал аялы менен ажырашкам деген экен, бирок, ажырашпаптыр. Бир жума жашагандан кийин “даватка кеттим” деп кеткен бойдон дайыны жок. Эжебиз кош бойлуу болуп калыптыр. Алдырайын деп акыреттеги сурактан коркот. Ичи чыга баштаганда бизге келди. 4 баласын бир туугандарынын, инисинин жардамы менен араң багат. Туула турган бөбөктү эмне кылыш керек? Айылга барайын десе шерменде болот. Эч ким көргөн да, билген да эмес. Азыр ал үчүн бала багуу аябай оор. Ошого карабай, ушул жерде багып, карайм дейт. Баланы төрөп, атасын таап берип койсо болобу, же эмне кылыш керек? Азыр 7 айдан өтүп калды. Москва, аты белгисиз.

Жооп: Ооба, атасын таап, баласын чапанынын өңүрүнө салып берсин! Же айылдагы эркектин ата-энесине алып барсын. Ошолор багууга милдеттүү. Кокустан ачкадан өлсө, баланын атасы күнөөкөр болот.

7. Бала багып алганда аны эмизбесе, бала ошол үйгө наамахрам болуп калабы? Кененирээк маалымат берип коюңузчу?

Жооп: Ооба, ал бала ошол үйгө наамахрам болуп калат. Бирок, баккандыгы үчүн эбегейсиз соопторго ээ боло беришет. Бала чоңойгондо баккан энеси да анын алдында жоолукчан жүрүүгө милдеттүү болот.

18.Тоок эти боюнча суроо. Москвада бир цехте Биссмиллахир арохманир рохим, Аллаху акбар деп бир баскычты басуу менен бир канча тооктун жаны чыгарылат. Ошолорду адал деп сатып жатышат. Кэ бир адамдар ар бир тоокко Бисмилани айтып сойсоң гана адал болот дейт. Москва, Руслан.

Жооп: Бул маселеде жообум азырынча жок. Болгондо айтайын.

9. Үй-бүлөбүз мене Орусияда турабыз. Эки балабыз бар. Ай сайын квартирага акча төлөйбүз. Кредит арам экенин билебиз. Өзүбүз намаз окуйбуз. Мен хижжап кием. Тапкан ырыскыларыбыз адал болсун деп аракет кылып жашап келебиз. Бир канча жылдан кийин үй өзүбүзгө калат экен деп ипотекага үй алдык. Тапкандарыбыз арам болуп калбайбы?Москва, Жазгул.

Жооп: Силердин шартта, силердин кылганыңар туура. Тапканыңар арам болбойт.  Залкар аалым Мустафа Заркаанын бул туурасында фатвасы бар.

1. Чогуу иштегендер менен пикир алышып, жакындан таанышып, жакшы сөздөрдөн сүйлөп, адал тамактар менен, ичимдиксиз жаңы жыл тосуп олтурсак болобу? Бишкек, Эдил.

Жооп: Болбойт. Жаңы жыл тосуу мусулмандарга туура келбейт.

1. Үйдөгүлөр мен каалаган кызды алып бербей койду. Мен болсо кызды ала качып үйлөнүп алгам. Аны менен жашаганыма 9 ай болду. 2 ай жашагандан кийин аябай көңүлүм калып калды. Таза эмес кыз экен. Мен ага “сени менен жашабайм” деп айтып салгам. Бул талак болуп эсептелеби? Бишкек, Миргазы.

Жооп: Ал сөзүңө талак түшпөйт. Эч качанды эч качан айтпа. Алган ээри жарашса, кара катын ак болот. Баккан ээси жарашса, күйпүл күчүк сак болот.

2. Орусияда иштеген мусулмандар банктан процентке акча алып иштетсе болобу?

Жооп: Болот. Төлөөгө кудурети жетерин билип алса болот. Анткени ханафий мазхабы боюнча дааруль харбтагы (мусулман эмес өлкө) мусулман менен харбийдин ортосунда рибаа жүрбөйт.

http://saresep.kg/

1.Урматтуу Чубак ажы! Мен сиздерге кээде капа болуп кетем! Эмне үчүн дайыма ата-эненин укугун айтып, балдардын укугу боюнча даават кылбайсыздар? Же балдар эч кандай укукка ээ эмеспи?! Ата-эне бир баланы, же бир кызды көрсөтүп туруп, ушуга үйлөнөсүң десе, алардын көңүлүн кыйбай, өзүңө жакпаган адамга үйлөнүүгө мажбур болуш керекпи? Москва, аты белгисиз.

 Жооп: Ардактуу агайыным! Акыркы учурда балдардын эмес, ата-энелердин укугу көп бузулуп жаткандыктан, ошол эле учурда балдардын ата-энеге кайрымсыз болуп баратканынан улам, ата-энелерди угуу жөнүндө көп айтып жатканыбыз чындык.

Эми сенин маселеңе келе турган болсок, ата-энең айткан кызга үйлөнбөй коюуга укугуң бар. Бирок, ата-энең тапкан кызды карап көрүүгө жана ал жөнүндө пикирленүүгө эмне үчүн болбосун. Анткени сен сыяктуу жаш балдар акылы менен сүйбөй, сезими менен жакшы көрүп, жыйынтыгында бактысыз үй-бүлөлөр, ажырашуулар көп болуп жатпайбы. Тең-теңи менен, тезек кабы менен деген накыл кеп бекеринен эмес.

Көп учурда ата-энелерибиз биз үчүн бизге караганда кыйла эсе мээримдүүрөөк жана алардын турмуштагы тажрыйбасы да кенен. Алардын балдарына жакшылык гана каалаганынан кымындай да шектенүүнүн кажети жок. Ата балага сынчы деген кептин төркүнү, баланы ата-энесинен жакшыраак эч ким билбейт деген мааниге келип такалат. Сен өзүңдү аларчалык билбешиң мүмкүн.

Менин айткан кебим сага тузу жок сорподой туюлар, а бирок, жылдар жылга жылбышып, аталык макамга жеткен учуруңда ушул сөздөрүмдү аргасыздан эстейсиң.

Акырында дагы бир ирет айтарым, ата-энең сени мажбурлап үйлөнтүп коюуга укугу жок. Сен баш тартууга укуктуусуң.

2. Быйыл орозодо оң колум толугу менен ысык жармага күйүп калган. Бирок, мен орозомду улантып кармай бердим. Эми менин оозум ачылдыбы, же кайра ошол күндү тутуп беремби? Балыкчы. Жамал.

Жооп: Оозуңуз ачылган жок. Ачылбагандан кийин аны кайрадан кармоонун зарылчылыгы жок. Кудай Таалам орозоңузду кабыл кылсын!

3. Мен 3 жылдан бери Москвада ресторанда бармен болуп, арак, пиво куюп иштейм. Акыркы күндөрү такыр ушул иште иштегим келбей калды. Башка иш табыш кыйын болгондуктан айласыздан иштеп жүрөм. Ушул ишим канчалык деңгээлде күнөө, не кылсам болот? Москва. Жаңыл.

Жооп: Ишиң арам, тапканың да адал эмес. Колуңан келсе, башка жумуш тап дагы, ошол жакка оодарылып кет, боорум! Кудайым адал оокаттан айрыбасын баарыбызды!

4. Лөлүлөр үйлөрдү кыдырып, силердин үйдү дубалатып кетиптир, бир нерселерди таштап кетиптир деп айтышат. Аларга ишенсе болобу? Талас, Адилет.

Жооп: Жок, берекем! Лөлүлөргө ишенүүнүн кажети жок. Колуңдан келсе бир азыраак жардамыңды берип, жолуна сал. Негизи жардамды да таанып-билген жардыларга бергениң жакшыраак болот. Садага-кайрымдуулук адамга келе турган балээлерди кайтарат. Өмүрдү узартып, ырыскыны кеңейтет. Адамдын ден-соолугу жакшырып, дубалары кабыл болуусуна өбөлгө.

5. Адамды дубалатып койсо канчалык зыяны бар? Дубаны кантип кайтартса болот? Аты белгисиз.

Жооп: Дубалатылган адамга терс дубанын, сыйкырдын зыяны тиет. Терс дубаны-сыйкырды ыймандуу адам жасабайт. Аны ыймансыз, кесепеттүү, бактысыз жана алдамчы адамдар жасайт жана жасатат. Тескери дуба тийбөөсү үчүн дайыма даараттуу болуп, сактануучу дубаларды окуп жүрүү кажет. “Мусулмандын чеби”, “Мусулмандын коргону”, “ Маснун дубалар” сыяктуу китепчелерде сактануу дубалары кенен баяндалган. Намазга бекем адамга андай нерселердин таасири тийбейт.

6. Биз Ислам мамлекети эмеспиз. Шариатыбызда эркек менен аялдын бир жерде иштөөсүнө, окуусуна болобу?

 Жооп: Мусулман пенде жашап жаткан өлкө кандай гана өлкө болбосун, ал колунан келишинче мусулманчылыктын шарттарын аткарууга аракеттенүүсү керек.

 Ислам мамлекети эмес өлкөдө жашаган адамдарга Ислам өкүмдөрүн аткаруу милдеттүү болбой калса, анда ар ким каалаганын кыла бербейби? Нике, адал-арам маселеси кайда калат?

Динибизде акыл-эс кирип калган балдар менен кыздардын аралашып окуусуна тыюу салынат. Анткени, аралашып окуудан көп проблемалар пайда болууда. Ошол жерден бири-бирине көнүп, эки башка жыныстын аралашып кетүүсүнө шарттар түзүлүүдө. Абийирдин сакталуусу сыяктуу маселелер тебелендиде калууда.

Намахрам эркек менен аял киши жалгыз бир бөлмөдө калып иштөөгө да тыюу салынат. Колдон келишинче айрым-айрым канааларда иштөөгө шарт түзүш керек. Албетте, мен бул маселени мусулмандарга гана айтып жатам. Мусулман эместерге тиешеси жок. Алар эмне кылса өздөрү билет, өтүктөрүн төрүнө илет.

7. Ачык көзү ачыктык кылса күнөө, бирок жашыруун кылса болот да ээ? Кайсы негиздерге таянып аларды каапыр дейсиздер? Бишкек, Болот.

Жооп: Көзү ачыктардын каапырлыгы анык. Ачык кылса да, жашыруун кылса да ал чоң күнөөлөрдөн болот. Тообо кылбаса, аткарган көзү ачыктыгынан кайтпай өлсө, кыяматта тозокто түбөлүкө калат. Кудай Тааламдын илимине таандык болгон кайып илиминен сүйлөгөндүгү үчүн каапыр дейбиз. Анткени, кайып илимин билүү жалгыз Кудай Таалама гана таандык. Ал эле эмес, аларга ишенгендер да каапыр болот. Бул туурасында “Аалам сырларыбы, же шайтандын ырларыбы?” аттуу макалабызда кеңири баяндаганбыз. Таап окуңуз.

 8. Устаз, төрт рекет парз намаздын акыркы эки рекетинде кошумча сүрө кошуп койсо сажда сахви кылынабы? Аты белгисиз.

 Жооп: Менин билишимче, намазда кайсы бир ички парзды (рукунду) кечиктирип койсо, сажда сахви ваажып болот. Парз намаздардын үчүнчү жана төртүнчү рекеттеринде фатиха сүрөөсү жалгыз эле окулат, аны окуу сүннөт. Ага зам сүрөө кошуп коюу менен рукууь амалы кечигип калат. Жыйынтыгында рукун кечигип жатат. Аллах билүүчүрөөк.

 9. Бир тууган менен мамилени үзсө, жаза кандай, устаз? Каракол, Фархад.

 Жооп: Бир тууган менен мамилени үзгөн адамдан Кудай Таалам да мамилесин үзөт. Ал пендеге ырайым нурун азайтат деген маани келет. Ал адамдан Кудайдын бере турган берекеси качат.

 10. Балам аябай тентек болуп жатат. Жакшы да айтам, алдап-соолап, жаман да айтып түшүндүрөм, эч болбой жатат. Аз-аздан таалим өтүп тарбияланабы десем, өткөзбөйт. Бала бакчага барат. Кичине балдар менен ойноп алаксыйбы десек, тетири кетип жатат. Беш жашта. Кеңешиңизди бериңизчи, устаз? Аты белгисиз.

Жооп: Беш жаштагы бала шоктонбогондо, отуз беш жаштагы киши шоктонмок беле? Жигит болсо шок болсун, шок болбосо жок болсун! Балага жаман айтуунун кереги жок. Колдон келишинче ак-караны ажыратып айтып берүүгө аракет кылганыңыз ийги. Бала балалыгын толук албаса, кийин чоңойгондо ошол жаш баладай болуп ойногусу келе берет. Карап көрсөңүз, ошол балалыгын толук албагандар чоңойгондон кийин деле машиненин түрүн алмаштырганга кызыгышат, дайыма жаңы кийим кийишет, айтор балалыктын синдромдору кала берет. Андыктан, балаңыздын балалыгын уурдабаңыз.

11. Устаз, чүкө ойносо болобу? Атам чүкөдө жин бар дейт. Бул нерсенин канчалык деңгээлде чындыгы бар? Кара- Кулжа, Курманбек.

Жооп: Сөөктөр жиндердин тамагы болуп эсептелгендиктен, анда жин бар деп айтылса керек. Сөөктөрдү булгап, аны менен дааратканада тазаланганда жиндердин ачуусу келет. Ал эми аларды булгабаган учурда алардын ачуусу деле келбейт. Андыктан аларды пайдаланса болот. Бирок, чүкөнү төлгө кылып салуу дурус эмес. Төлгө салуу шариатыбызда жок. Ордо оюну сыяктууларды ойносо боло берет.

12. Жолдошум мага талак бергем дейт. Бирок мен уккан эмесмин. Үч балабыз бар. Балдарга да карабай кетип жатат. Жолдошумду жакшы көрөм. Эмне кылсам болот, устаз? Аты белгисиз.

Жооп: Күйөө берген талакты аялы укпаса да түшө берет. А бирок, айтылган талактын так түшкөндүгүн билүү үчүн илимдүүлөргө айтып тактатып алуу керек. Жолдошуңузду жакшы көрсөңүз, жакшы көргөнүңүздү далилдеп, анын көңүлүн табуунун аракетинде болуңуз. Намаз окуп, дуба кылсаңыз түштөгүнүн ишке ашуусу Кудайыма кыйын эмес.

13. 23 жаштагы жигит атасынан суранбай дааватка чыкса болобу? Аты белгисиз.

Жооп: Чыкса боло берет. Анткени ал бойго жеткен чоң адам.

14. Сиңдим 1-күйөөсү менен ажырашкандан 10 жылдан кийин күйөөгө чыкты. 9 ай жашагандан кийин жолдошу героин менен кармалып 16 жылга кесилди. Сиңдим жообун сурап алса болобу? Аты белгисиз.

Жооп: Ооба, сурап алса болот. Мындай учурда ага жол берилет. Эч бир себепсиз талак сурагандыгы үчүн күнөөкөр болгон аялдардын катарына кошулбайт сиздин сиңдиңиз.

15. Аллахым сизден ыраазы болсун! Телефондон “сага үч талак” деп жазып жиберсе эмне болот? Бишкек, Айзада.

Жооп: Антип жазып жиберген болсо, ошол жазуу ошол бойдон жетип барат. Эгер эркектин талак берүү ниети бар болсо, жазган талагы түшөт. А эгер ажырашууга ниети жок болсо, анда жазуунун өзү мааниге ээ эмес. Анткени кат менен жазылган талак толук эмес түрдө жазылган учурда эркектин ниетине муктаж.

16. Моргдо иштегендерге кандай дейсиз? Маркумдарды союп, жашыруун иштегендери күнөөбү? Медиктер кандай кесип тандаганы туура? Рахмат! Ош, Дастан.

Жооп: Өлүкканада деле бирөө иштеш керек болбойбу? Андыктан иштесе боло берет. Болгону алардын авреттерине көз салбай, аларды улкуп-жулкубай, жакшы мамиле кылуу керек. Маркумду эч бир себепсиз соё берүү күнөө. Арам. Медиктер өздөрүнө жаккан адистигин тандай бергени макул. Аялдарды караганга аялдардын, эркектерди караганга эркектердин окуганы максатка ылайыктуу.

17.Психиатр врачтар жин жөнүндө билишпейт. Молдо окуганы менен пайда жок дешет. Псих больницаларда жин киргендер көп деп ойлоймун. Биз медикпиз, бирок ошол жин чыгаруучу илимди канча жылда, кантип өздөштүрсөк болот? Ош, Дастан.

Жооп: Жыргал каары сыяктуу жинайдаар молдокелерге шакирт болуп түшсөң, үч жылда Куран жаттап бүтсөң, анан дагы бир жылдай кайда-эрежесин үйрөнсөң, өздөштүрүп аласың. Бул эми стандарт убакыт. Зээниңе жараша мындан да тезирээк болуу ыктымалы бар.

18. Аллахым сизге эки дүйнө бактысын берсин! Мен намаз окуганыма бир жыл болуп калды. Аллахыма ыраазымын мени туура жолго салганына. Жашым 28де. Жоолукчан, ыймандуу, Жаратуучубуздан корккон кызга үйлөнгүм келет. Бирок апам каршы. Сен заманга жараша окуган, чокуган кызга үйлөнөсүң деп айтат. Чынында, апамды мурда көп капа кылчумун. Ошондуктан азыр апамдын сөзүн аттап кете албай же өзүм жакшы көргөн кызга үйлөнө албай жатам. Эмне кылсам болот? Аты белгисиз.

Жооп: Жоолук салынганды современный эмес деп ким сага айтканын билбейм, бирок так билгеним, ал адашыптыр. Жоолук салынып окууну да окуган, жылаңачтар билгенден да көбүрөөк билген сарамжалдуу саркеч кийинген мусулман кыздарыбыз көп. Апаңды капа кылба, өзүңө жакканга үйлөн. Диндүүсүн кармасаң, береке табасың, берекем!

19. Жолдошум мага “жообуңду бердим” деп үч жолу айткан. Бирок азыр жашап жатабыз. Кандай болот? Аты белгисиз.

Жооп: Талак ниетинде айткан болсо бир талак боин түшкөн болот. Боинге боин жабышпайт. Кайрадан нике жаңыртуу керек. Ниетинде ажырашуу жок болуп, жөн эле айткан болсо, бир да талак түшпөйт. Киная-кыйытма талактар ниетке байланыштуу болот.

20. 5 маал намаз окуйм. Кээде кечиктирип, каза кылып окуйм. Окуганда ар нерселер оюма келе берет. Намазымды окусамбы же токтотсомбу? Аты белгисиз.

Жооп: Окуганыңды токтотпо! Намаз парз. Жашоо үчүн күрөш дегендей эле, бейиш үчүн шайтан менен күрөшүү. Намазды кунт коюп окууга аракет кылуу да өз алдынча жихад.

21. Үй-бүлөөсү бар туруп, башка аялга кетип калган эркектерге кандай чара колдонуу керек? Мамлекет тарабынан же хадис, куран негизинде болобу? Аты белгисиз.

Жооп: Бакпаса мал кетет, карабаса катын кетет деген кеп бар. Жөн жерден кетип калбаса керек го. Күйөөңө көңүл бурбай, өзүңчө төшөк салып балдарың менен жатып алсаң, ага жаккан тамак жасабай, иштен келсе үтүрөйүп тосуп алсаң, ал кетпегенде ким кетмек эле. Ал төшөккө чакырганда келбесең, төркүнүңдүн акчасына чиренип, аны тоготпосоң, анда кетип кала берет.

22. 13 жыл жакшы жашоодон кийин жолдошум экөөбүздүн ортобузда түшүнбөстүк пайда болду. Ортодо 5 бала бар. Түшүнбөстүктү жоюу үмүттө экинчи ирет нике окутса болобу. Бирок мага талак берген жок. Башка жубанга көзү түшүп калыптыр. Аны тим эле айга теңейт. Аны менен жолугушуусуна тоскоол болсом, мени шүмшүккө теңейт. Кандай кылсам болот? Аты белгисиз.

Жооп: Тиги жубанды никелеп алсын… Никеси жок арам болот.

23. Назыр орозону ниет кылсаң, аны үзбөй тутуп берүү керекпи же үзүп-үзүп тута берсең болобу? Алай, Максат.

Жооп: Эгерде “бир нече күндү удаама-удаа кармап беремин”, же “бир ай орозо кармап беремин” десе, анда айткан сөзүн аткаруусу ваажып болот. Удаама-удаа кармап берүүсү милдеттүү. Бир ай орозосу жаңы чыккан айдын башталышы менен башталып, анын чыгуусу менен бүтөт. Айдын башталышынан баштабай, орто жеринен баштай турган болсо, анда отуз күндү толук кармап берет. Болбосо, каффаарат төлөөсү зарыл.

Удаама-удаа, же бир ай дебей, жөн гана отуз күн кармап беремин десе, анда отуз күндүн эсебин толтурса эле эсеп болот.

 http://saresep.kg

1.Шариатта кабырга белги коюу кандай каралган? Кененирээк айтыпберсеңиз? Аты белгисиз.

Жооп:Кабырга белги коюу шариятыбыздаайтылган.Кабырдын ээсинин ким экендигин тактап билүү максатында гана таш же ошол сыяктуу белгини койсо болот. Бирок, анын айкелин чектирип, же сүрөтүн чаптап, же Куран аяттарын жаздырып коюу туура эмес. Ысыраптыкка жол койбоо зарыл. Ошондой эле кабырды цемент же мрамор таш менен аба өткөрбөй каптап коюу да, заӊгыратып күмбөз салуу да туура эмес. Ушунчалык эле маркумга урмат-сый көрсөткүсү келип жатса, ошол маркумдун атынан китеп чыгарып,элге бекер таратсын. Жетим балдарга кийим-кечек, кышка көмүр алып берсин. Жакшылык Кудай Таалам көрсөткөн жол менен болгондо гана сооптуу болот.

2. Менин никемди окуп жатканда молдоке атамдын атын айтпай,башка атты айткан. Адашып кетсе керек эле. Эми эч нерсе болбойбу? Ортодо бир кызым,бир уулум бар. Аты белгисиз.

Жооп: Жок, эч нерсе болбойт. Никеге өзүӊүз катышкан болсоӊуз, баары жайында. Дегинкиси, адатта айылдык молдолордун көпчүлүгү карып калган болот да, кулактары укпай, эске тутумдары да эскирип, жедепжышылыпкалган болот. Аларга нике кыйдырган учурда кыз менен жигиттин аты-жөнүн бадырайта жазып, колуна берип койгон жакшы.

3. Таежем аракка аябай берилип кетти. Приступболгонго чейин барат. Эки баласы тең чет өлкөдө жашайт. Эмне жумуш бүтүрөөрүн айтып акча алат да,жумушун да бүтүрүп,арак да ичип келет. Берген акчаларыбыз үчүн күнөөкөр болбойбузбу?Каракол, Улукбек.

Жооп: Жумушка деп алса, жумушка деп берсеӊер, ал жумушун бүтүрсө, силер күнөөкөр болбойсуӊар. Берер кеӊешим, аны балдары менен чогуу жашап калуусуна себепкер болгула! Колуӊардан келсе, ага акча карматпай, анын жумушун өзүӊөр бүтүрүп берсеӊер жакшы болот.

4.Христиан дининдеги бир аял менен акыйнек айтышып жүрөм. Ислам боюнча дагыилими күчтүү экен. Мындай туурабы өзү? Анын суроолорунатакалып калып, бир-эки күн маалымат издеп,анан жооп берем. Өзүңүздүн же илимдүү адамдардын номерин берип койсоңуз.Ага жооптуукечиктирбей берип турсам? Бишкек, Болот.

Жооп: Ислам боюнча күчтүү маалыматы бар аял болсо, ошол маалыматы бар туруп,сиздин маалыматтарыӊызга анын кандай муктаждыгы бар экендигине таӊмын? Адатта, акыйнек айтышууну, ошол илимди тереӊдеп билгендерге калтыруу жакшы болот. Аны менен убакытты текке кетирбей, пайдалуу илим жана саалих амалдар менен алек болуӊуз. Ал аялга Алланы улуктап, динибизди мактап, даават кыла бериӊиз. Тагдырына хидаят жазылган болсо, хидаятка келээр, тозоктон башка тоорубаган болсо, каапыр бойдон аркы дүйнөгө кетээр, бара турган тозогуна бараар. Кудайым сактасын!

5. Адашкан агымдардын ишенимине кирип, алардын таратып жүргөн китеп, кагаздарын чогултуп, жок кылып салсам күнөө эмеспи? Алардын каргышы тийиши мүмкүнбү? Бишкек, Болот.

Жооп: Болот, урматтуу Болот! Андай изги ишиӊизге көӊүл толот. Болгондо да кандай жакшы болот. Болмок турсун, эбегейсиз көп соопко теӊдеш болот. Ошол жаман кагаздардын ичинде да Кудай Тааламдын аты жазылган болот. Андыктан аны таза жерге коюп өрттөп салсаӊыз жакшы болот, урматтуу Болот! Билбегендер оозу менен орок орот. Андыктан, ардактуу Болот, күчүӊдү ошол нерсеге корот. Андай жаман китеп тараткандарды, каргашалуу тозок оозу менен сорот. Абайлап, жакшы китептерди гана жаныӊа жолот.

6. Кызыгуучулардын деңгээлинде гипнозду өздөштүрүп алгам. Колдонсом күнөө эмеспи?Кез-кези менен жанымда жалгыз олтурганадамгаайттыргымкелген нерсени айттыра алам. Бишкек, Болот.

Жооп: Кылганыӊкүнөө, кылганишиӊеишенип ала турган, жашап жаткан элиӊдаэнөө. Аны менен тапканыӊмакүрөө, аны жеген балдарыӊ болотмажүрөө.

7. Ички органдарын, мээсин чукуп алып салган адамды көмгөн туурабы? Ал кабырда кантип жооп берет? Аты белгисиз.

Жооп: Ага болбо кыжаалат! Кудайым сурак алганда, жансызга жанды салганда, баары келээр ордуна! Жоктон барды жараткан, бардан барды жаратаар! Кабырда кантип жооп берүүгө эмес, эмне деп жооп берүүгө кылгын далаалат. Деги эле, ал нерсеге болбогун кыжаалат.

8. Жихадка барса бейишке чыгат деген чынбы,устаз? Аты белгисиз.

Жооп: Чын, берекем! Жихаттын эңэле төрөсү, адеп-ахлакты оӊдоп, кулк-мүнөздү тууралоодо, напси-балээге алдырбай аны менен күрөшүүдө турат.

9. 2007-жылдары Орусияда иштеп жүргөнүмдө Баткендик Мамлекет деген эже мага жасалма документ жасап берген экен. Документтин жарым акчасы берилип, жарымы бериле элек болчу. Калган акчаны төлөшүм керекпи? Мен ал эженинкайда экенин билбейм. Акчага муктаж адамдарга берип койсом болобу? Аты белгисиз.

Жооп: Жок, жараным! Мамлекет сага карыз, сен ага эмес. Акыйкат, туура жол болсун сага эс! Болбосун акылыбыз эч убакта нес!

10. Менин иним бар.20 жашта,үйлөнгөн. Иним дааватка барат,беш маал намаз окуйт. Ата-энени сыйлабайт? Ата-энеге жардам бербейт? Атам аны менен урушуп, ыйлап жүрүп жүрөгүооруп калды. Үйлөнгөнүнө бир жыл болду, балалуу боло элек. Башкага үйлөнөм дейт. Кеңешиңизди бериңиз,устаз? Москва, аты белгисиз.

Жооп: Дааватка барганы чын болсо, намаз окуганы кадиксиз акыйкат болсо, анда ал сиз айткан терсаяк иштерге бармак эмес. Демек, анын намаз окуганы жалган, же окуйт, бирок, өзүн окуйм деп алдап жүрөт! Намаздын акыйкаты, улуулугу жүрөгүнө кирбептир. Андай намаздын барынан жогу. Жамандыктан кайтара албаган намазды Кудайым кабыл кылбайт, аны намаз деп эсептебейт!

Бул келесоо чалыш иниӊе кантип кеӊеш бермек элем? Келесоо чалыш дебегенде кантейин, сен айткан сөздөн диагнозу ошондой чыгып жатпайбы? Эми, бир тууганым, дуба кылалы жалпыбыз, оӊолуп кетсин калкыбыз! Тазарсын биздин алкыбыз, түздөлсүн жаман шалкыбыз!

11. Менин кызым ооруп реанимацияга түшүп, азыр жакшы болуп калды. 2 айлык. Кайненем канталаш кылып жибергиле дейт. Бир улак союп,чийки бойдон кошуналарга тараткыла деп жатат. Бул кылганыбыз туурабы? Аты белгисиз

Жооп: Кайнене айткан кеп - туура кеп! Аны кыргыз түлөө дейт. Пайгамбарым алайхис салам айтат: “Садага балээлерди кайтарат, жамандыктан тосот!”. Ошондуктан мусулмандар жамандык тооруганда эчки же козу-корпо соёт,жесин деп коӊшу-колоӊ!

12.Бир таанышымдын жолдошу ачуусу менен аялына жообуңду бердим деп айтыптыр. Бирок аялы үйдөн бир кадам чыкпаптыр. Анан кайра эле жарым сааттан соң жарашыптыр. Булардыкы кандай болду? Аты белгисиз

Жооп:“Жообуӊдубердим” деген кыйытма талак, ал талактынтүшүүсүүчүн зарыл болот эркектен толук кандуу “ниет-талак”. Антпесе, же жөн эле ачууланса, түшпөйт бир дагы талак.

13.Менин атым Пиримкул. Сенин атыңдын мааниси Аллага ширк келтирет деп айтышат. Ушул туурабы? Москва, Пиримкул

Жооп:Кыргызда Кожомкул – кожомдун кулу,Пиримкул – пиримдин кулу деген аттар коюлуп келет. Менин жеке баамымда мындай ысымдардан ширк издөөнүн кажети жок. Анткени бул сөз айкалыштарынан пайда болгон ысымдардын мааниси, кулдай болуп кызмат кылсын деген маанини туюнтуу үчүн айтылган болуу керек.

Мисалы кожо дегенибиз,Пайгамбарзаадаболуп, ошол заттардын кызматында болуунунмустахаб-зарылдыгынбаса белгилеп, төрөлгөн перзентПайгамбарзаадалардынкызматында кулдай болуп, ошолордон таалим алса деген аруу тилек.

Пир дегенибиз да инсандын руханий тараптан өсүп жетилүүсүнө тарбия берип,салымын кошкон тарикаттын устазына айтылат. Мисалы Фетхулла Гулен мырза да,Мавлаана Саьд да өз алдынча пирлер деп айтсам,эӊ бир жарашкан сөз болор эле. Ошолордун кызматында болуу шарапатын, урматын туйдурган маани.

Жогорудагы кожо жана пир-устаз дегендерди эч ким Кудай Тааламдын даражасына көтөрбөйт. Ошондуктан бул учурларда “акыйкат махжуура” эрежесине ылайык жогорудагы ысымдар менен атаса болот.

Ал эми Алыкул деген ысым, бир аз коркунучтуу. Азирети Алинин кулу деген маанини туюндурган бул ысым шииттерге тиешелүү акыйда. Анткени алардын кээ бирлеринин түшүнүгүндө азирети Алини “Кудай” деп да түшүнүшөт.Бул учурларда “акыйкатмаьмуула” эрежесине ылайык, Алыкул,Үметаалы,Алинур,Нуралидеген аттарды өзгөртсө жакшы эле болот.

14. Москвада иштеймин. Бизде казыкка байлаар жигит жоктугунан 35ге чыккыча жалгыз боймун. Мага бакыт тилеп бата берипкоёсузбу? Сизди урматтап,Айнузат

Жооп:Эми,Айнузатберекем! Балмуздак жеп эле жүрө берсеӊ, эртеӊ жетимишке деле чыгыпкоёсуӊ, Кудайым өмүр берсе. Буту менен басып мурду менен тынган эркек болсо, аны оӊдоп албай жаныӊ жокпу?! Москванын мончосуна жакшылап салсаӊ, койду илгери кралинге салгандай болуп, жакшына жигит болуп чыга келет. Сен оозуӊду куу чөп менен аарчыбай, ошол көз жашка ишенбеген Москвадагы бир миллион кыргыздын биринин этегин карма. Экинчи же үчүнчү болсоӊ деле макул. Эки аялды бага алган, көӊүлүн таба алган эркек чынында мыкты эркек! Ал эми үч аялы барды ойлонбой туруп,депутат кылып алуу керек. Төрт аялы бар эркектер гана падышалык орунга татыктуу болуш керек!

15. Кайненем балдарымды аябай эле каргайт. Өлүп калгырлар, туулбай калгырлар деп. Өзү эки жолу ажыга барып келген. Каргышы тиеби деп корком. Ар бир сөзгө периштелер “оомиин” деп турат дейт ко. Кеңешиңизди бериңизчи,устаз? Аты белгисиз.

Жооп: Эненин каргышы бок, атанын каргышы ок деген кеп бекеринен айтылбаса керек. Ошого, энеӊердин каргышын алкышы деп эле түшүнгүлө. А байкуш кайнене айткан сөзүнө маани деле бере бербесе керек.

КайненегеКудайымчымчыктыкындайчымчым акыл насип этсе, сөзүнүндөөдүрлүгүнбаамдап калаар. Жакшылыктан үмүт үзбөйлүчү, үмүтсүз шайтан делет эмеспи…

16. Коёнду аткандан кийин ит алып келсе өкүмү кандай, жесе болобу.? Калык

Жооп:Иттин тиши тийген жерди кыя кесип, итке “закускеге” тартуулайт.

17. Менин жыныс мүчөм кичине, аялым алымсынбайт. Чоңойтуучу гелдер бар экен. Ошону колдонсом болобу? Аты белгисиз

Жооп: Болоору го болот дечи. Анан кара басып тескери жака иштеп,таптакыр жылан сыйпагандай жоготуп алба!?. Деги этиет болчу, карагым! Көбүнесе ушундай типтеги даарылар убактылуу натыйжа берип, акыр аягында айлаӊды кетирип ала турган болчу эле дешет,доктурлар. Жакшы болсо, жакшы эле болмок. Сен да ыраазы, башкалар да ыраазы.

18. Балалуу боло албаганыман улам, эки жолу турмушка чыккам. Кийин экинчи жолдошум дагы ажырашып кетип, айылга барып,үйлөнүп алды. Кийин кайра келип,бирге жашап калдык, нике кыйдырбай эле. Аллага шүгүр боюмда болду, төрөдүм. Бирок,биз нике кыйдырбай эле жашаган болчубуз?Аты белгисиз

Жооп: Экинчижолдошуӊузменен кандай тариздеажырашканыӊыздытолугураакбаяндасаӊыз,бүтүнүрөөкжооп берер элем. Муну менен кантип жооп берилсин.

19. Атам ичкиликке берилип кеткен. Апамды уруп, урушуп эч тынчтык бербеди. Акыры апамды Москвага чакыртып алдым. Атам эми мага жашоомду сен буздуң деп оор сөздөр менен каргап жатат. Масатамдын каргышы өтөбү? Апамды жиберсем, өлтүрүп коёбу деп корком. Атамдын каргыштарын уга берип, өзүм да сыгыла турган болдум. Москва, аты белгисиз

Жооп: Апаӊды ура берсе,алып кеткениӊ сооп болуптур. Эми атаӊды да алып барып алсаӊ, эки бакыр бир тукур болуп,сенин көзөмөлүӊдө жашай берет. Соопту эки эселеп ала бересиӊ.

20. Гинекологиялык жактан дарыланып жатканда намаз окуганга болобу? Аты белгисиз

Жооп: Болот. Бир гана жери, ошол гинеколог аял врач авретиӊди чукулап көргөндө, ошондон ырахат ала турган болсоӊ, анда гусул ваажып болуп калат. Андай болбосо, гусул да ваажып болбойт. Намазды калтырба.

http://saresep.kg/

1. Шамсуддин Абдыкалык уулунун китептерин окусак болобу устаз? Москва,Өмүрбек

Жооп: Шамсуддин Абдыкалык уулу салафий багытындагы инсан. Китептери ошол багытта жазылган. Китептеринде мага жана Абдишүкүр ажыга кыйыр түрдө сын айтып жазат. Анын “Кадияния-Ахмадия” агымы жөнүндөгү эмгегин окууну сунуштайт элем. Кудай Таалам баарыбызга хидаят-туура жол насип этсин, тура жолдон тайдырбасын…

2. Бир тууганым менен бир себептер болуп таарынышып кеткенбиз. Эч сүйлөгүм келбейт ага, устаз! Сүйлөшкүм келбеген адам менен кантип мамиле кылам?! Ипотекага үй алса болобу? Москва, Барчын 

Жооп: Агайынды жаман деп тууганды кайдан табасың? Бир туугандар менен мамилени үзүүгө болбойт. Арам. Эки адам урушуп кетсе, акылдуураагы күнөөкөр болот. Туугандардан мамилени үзгөн адамдан Кудай Таалам да мамилемди үзүп коём дегени бар. Туугандар менен катташкан адамдын өмүрү узун болуп, ырыскысы кенен болот. Ушул жоопту окууруң менен бир тууганыңа телефон чал! Андан кечирим сура! Ким күнөөлүү экенин териштирүүнүн да кажети жок. Кыяматта ага убакыт табылат. А бул жалган дүнүйө ал маселеге арзыбайт…

Ипотека дегениң кредиттин бир түрү. Москванын өзүндө болсоң, мусулман эмес банктан же мусулман эмес адамдан алсаң болот. Бирок төлөөгө кудуретиңди эсептеп туруп алууң керек. Анткени, ханафий мазхабтын эрежесине ылайык, дааруль харбда муслим менен харбийдин ортосунда сүткордук жүрбөйт.

3. Ассалааму алейкум! Мурунку каза намаздарды кантип толуктаса болот? Түшүндүрүп коюңузчу, устаз! Аты белгисиз

Жооп: Каза намаздардын тартиби:

Парз намаздар менен витир ваажып намазы гана каза болуп окулат.

Сапарда жүрүп каза болгондор сапардагыдай таризде, б.а. касыр болуп каза кылынат. Ал эми толук түрдө каза болгондор, толук түрдө казасы окулат.

Азан менен кооматта, каза намаз менен жөн намазда айырма жок.

Ниетте “каза намазды” ниет кылуу керек.

Күн батып баратканда, чыгып баратканда, так төбөгө келгенде окууга болбойт. Калган бардык убакытта каза окуса боло берет.

4. Саламатсызбы! Эгер аялы күйөөсүнө төшөктө жетиштүү рахат бере албаса эмне кылуу керек? Башка кыздарга барса болобу? Ош, Алим

Жооп: Андай учурда экинчи аял алуу керек. Кыздарга баруу арам. Ал ойноштук деген сөз. Айта турган маселе, балким, аялың деле сенден рахат ала албай жаткандыр? Деги эле сен рахат туурасында аялың менен сүйлөшүп көрдүң беле?

5.Устаз келинчегиме боёнбо десем «мен өзүм билем, өзүм жооп берем» дейт кыяматта. Ушул кандай болот? Аты белгисиз

Жооп: Аялың өзү билбейт. Кудай Таалам билет. Көчөгө боёнуп чыгуу арам. Кыяматта күнөөкөр болот. Кудайдын каргышы тиет…

6. Музыка укса болобу, устаз? Мисалы: Эне жөнүндө, комуз күүлөрүн дегендей. Ноокат, Нурбай

Жооп: Мен угуп жүрөм сен айткандарды… Ал эми фатва чыгарууга келсек, бул оорураак маселе…

7. Ассалааму алейкум! Биздин айылда көп жыл мурун ажырашып кеткен адам жашайт. Алардын балдары азыр жашы 35-40ка барып калды, атасы менен катташалы десе такыр болбойт. Көп жыл болду кечирим сурап атышат. Бирок жыйынтык жок. Балдары эмне болот? Ал киши башка үй-бүлө менен жашайт ошол айылда. Аты белгисиз 

Жооп: Атага таарынылбайт… Атага таарынган адам, жарыбайт. Атасын эптеп кадырлап албаган адам, башканын кадырына жетет беле? Кээде, эненин тарбиясын алып калган балдар, аялдай болуп ойлонуп калышат. Андай болбойт…! Туура, атасынын да кемчилиги бар, аларды таштап кеткен экен! Бирок, битке өчөшүп, көйнөктү отко салган туурабы?

8. Ассалааму алейкум Чубак ажы! Азыр тойлордо чыгымдардын көп кетип, ысырап болуп жатканы баарыбызга маалым. Ошондуктан устаз, ушул боюнча элге кайрылуу жасап, элге жеткиликтүү бир видео тартып чыксаңыздар жакшы болор эле. Москва, аты белгисиз

Жооп: Буйрутмаңыз кабыл алынды. Күтө туруңуз.

9. Чачты кара түстөгү хнага боёсо, гусул өткөрбөйт дейт. Ушул туурабы? Москва, аты белгисиз

Жооп: Негизи хнанын баары эле гусул өткөрө берет. Бирок, хнанын өзүнүн түсү кара болбойт. Боёк менен боёгон учурда гусул өтпөй калуу коркунучу бар деп айтылат.

10. Мусаапыр болуп башка шаарга барып калганда, мечиттеги имамга аялдар уюса болобу? Салафит же Шафий мазхабындагыларга Ханафийлер уюса эчтеке болбойбу? Москва, аты белгисиз

Жооп: Мечиттеги имамдарга аялдар уюса болот. Салафит же Шаафий мазхабындагылардын баарына уюса жарай берет. Салафий имам даарат алганда байпагына масх тартып, ошол бойдон имамчылыкка чыккандыгын көрсөңүз, ошол намазда ага уюбайсыз. Көрбөсөңүз уюй бересиз. Шаафий мазхабтагы адамдын мурду канап, бирок даарат албай эле имамга өтсө ага да уюбайсыз. А бирок, көрбөсөңүз уюй бересиз. Анткени, жогорудагы эки шартта тең ханафий мазхабында даараты жок деп эсептелет. Ал эми, көрбөгөн учурда жакшы күмөн кылууга милдеттүүбүз…

11. Туура жолдомунбу деп көп изденем. Мисалы, Ф. Гулендин «хизмет» жамааты жөнүндө айтып бериңизчи. «Бул секта» дегендин канчалык чындыгы бар. Деобанд деген эмне? Ушуга тиешелүү китептерди окусам болобу? Бишкек, Роза

Жооп: Гүлен мырза жөнүндө менин макалам бар эле. Гезиттин жетекчилигинен суранып көрөйүн. Балким, гезиттен орун беришер. Бербесе, “Акыйкат жолу” китебимди таап окусаңыз, жакшы болот. Ал эми “Хизмет” кээ бир адамдарга жакпаганы менен, берекелүү кызмат. Кудайдын калыс ниеттүү кулдарынын ак дил кызматы… (ред. Чубак ажынын суранычы менен айтылган макала эмки санында жарык көрөт).

Деобанд дегенибиз Индиядагы кыштактын аты. Англис колонизаторлору Индияны басып алганда, аларга каршылык иретинде медреселерди ачып, илим аркылуу каршы турууга аракеттенген ханафий мазхабын карманган багыт. Менин кээ бир устаздарым деобандийлер болуп эсептелет. Мисалы, Аллаама Хаалид Айюбий устазымдан “Нуурул анваар” менен “Шархул викааясын” окугам.

12. Мен Москва шаарындамын. Жумуш жок болгондо жумага барып турам. Жума намазынын казасы кандай болот. Эртеден кечке каза намаздарды окуса боло береби? Мисалы: Багымдаттын казасын бешимге чейин 15-20 күндүн казасын окусам болобу? Каза намаздын ниети кандай айтылат? Ар бир намаздан кийин теспе тартуу зарылбы? Кененирээк айтып бериңизчи. Москва, Нурсултан

Жооп: Кененирээк билүү үчүн атайын арзып билим алуу керек, чырагым. Суроолоруңдун кээ бирине жогоруда жооп айтылды. Ар бир намаздан кийин теспе тартуу сүннөт. Аткарсаң жакшы, аткарбасаң анчалык деле зыяны жок. Жума намаздын казасына бешим намаздын казасы окулат. А эгер, жумага барбай калсаң, анда бешим намаздын өзүн окуйсуң. Намазды калтырба! Билбейм, деги бул дүйнөдө намаздан башка дагы эмне зарылыраак боло алат эле?…

13. Ассалааму алейкум! Мен жогорку окуу жайда иштейм. Келбеген студенттерге баа койдурушат. Айла жок коюп беребиз. Бул күнөөбү? Ушинтип иштегеним болобу? Аты белгисиз

Жооп: Окубаганга, билбегенге жакшы баа коюп берүү арам. Андай тартипте иштегенге болбойт. Алардан алган параң дагы арам.

14. 34кө чыкканда намаз окуй баштадым. 20 жылдык каза намаздарды санасам, болжол менен 40 000 намаз окуш керек экен. Ушунун баарын окуп чыгышым керекпи же башка да жолу барбы? Тахажжуддун ордуна каза намаздарды окуганым жакшыбы? Москва, аты белгисиз

Жооп: Каза намаздарыңды колуңдан келишинче окуй бер. Пендеси колунан келген нерселерден суралат… Тахажжуддун ордуна каза окуганың абзел, карагым!

15. Адамга жин эмне себептен кирет? Аты белгисиз

Жооп: Шарият так сакталбай, сүннөттөргө маани берилбегендиктен кирет. Ыплас жерде жүрсө, таштандыларда басса да кирет. Кээде сыйкырдын күчү менен да кирет. Кээде, Кудай сактасын, жин адамдарды сүйүп калып да кирет. Мунун баарын Жыргал каарыкемден сурап жаздым. Канткен менен бул нерседе а кишиге жетээрибиз жок эмеспи…

16. Малдын омурткасынын ичиндеги чучук адалбы? Аты белгисиз 

Жооп: Малдын омурткасынын чучугу макүрөө, арам эмес.

17. Боюнда бар аялдын маңдайындагы чачынан тегиздеп кыркса болобу? Аты белгисиз

Жооп: Боло берет. Таптакыр кырып салса деле эч нерсе болбойт. Болгону, аялзатына чачын өстүрүп жүргөнү назиктигине жана сулуулугуна төп келе турган адеми жумуш.

18. Аял затына каш тергенге болобу, устаз? Аты белгисиз

Жооп: Аялзатына каш тергенге болбойт. Арам. Бирок каштан сырткаркы түктөрдүн баарын тергенге болот. Ошол эле учурда каштын тегерегиндеги бейбаш түктөрдү да терип салууга болот. Аял киши апсайып-сапсайбай, жагымдуу кебете менен жүрүүгө милдеттүү.

19. Молдо кайненеме «сенин кара жиниң бар, келиниңди бирөө окутуп салган» деп айтыптыр ошондой да болобу? Ишенбейли десек, молдо куран окуйт. Аты белгисиз

Жооп: Эгерде, жин окуганды билген адис молдо болсо, анда сизде жиндин бар же жок экендигин аныктай алат. А бирок, өзү көрбөгөн келинди окутуп коюшканын билип койгону кызык экен? Ар бир эле Куран окуган кишинин бардык сөзү туура боло бербейт. Курандын маанилеринин кыргызча котормосун окуп жүргөн Анарбек Усупбаев деген динбезер-теңирчи жүрбөйбү, оозунан бир ырыстуу сөз чыга элек.

20.Саламатсызбы! Менин таанышым аялын кийинтпейт, ооруса карабайт, «акча жок, ажалың жетсе акыры өлөсүң да», – дейт. Ажырашсам, Алланын алдында күнөөкөр боломун деп эркек ажырашпайт. Эмне кылуу керек? Балыкчы, Жамал

Жооп: Эгерде, бирге жашоонун улануусу кыйынчылыкка туруп, адамды динден кайтарып жиберчүдөй болсо, анда ажырашууга уруксат берилет. Аялын даарылоо, аны ылайыгына жараша кийинтүү, эркелетип, көңүлүн көтөрүү – эркектин айныгыс милдети.

21. Урматтуу Чубак Ажы, адамды маймылдан жаралган деп айтышат. Ошол сөзгө ишенсек болобу? Аты белгисиз

Жооп: Эми, бир тууганым, азыр бул кепке эч ким ишенбей калган. Бирок башка теорияны мен айтайын деп турам. Адамдар маймылдан жаралган эмес, маймылдар адамдардан жаралат. Мисалы бети-башын боёп алган эркек, жынысын өзгөрткөн адамдар маймылдан да жаман абалга келип калды. Мас болуп ар кайсы жерге жатып калгандарды айтпай эле кой… Бомж болуп калган маймылды уга элекпиз, а адамдарды көрүп эле жүрөбүз. Өз кызын зордуктаган айбанды маймыл дешке да оозуң барбайт.

http://saresep.kg/

– Баланын курсагын тойгузуу милдеттүү болот. Баланын жанын сактап калууга себеп болгондугу себептүү соопко ээ болот.

– Исрафил (а.с) ким экенин айтып бересизби? +770239…

– Исраафиил чоң периштелердин бири болуп саналат. Ал “сурнай ээси” деп айтылынат. Сурнай эки ирет тартылат. Биринчисинде Аллах Таалам өлүмдөн аман калтыргандан башка, асмандар менен жердегилердин баары бүтүндөй жок болушат. Себеби Аллах Таала ал аман калтыргандарды сурнай тартылуу себебинен эмес, өзүнүн ыктыяры менен жандарын алат. Мисал катары Бейиштеги үр кыздарды, тозоктун кароолчуларын келтирсе болот. Ал эми экинчи сурнай тартылган учурда, жан аттуунун баары өлгөндөн кийин кайра тирилишет. Аллах Таала “Зумар” сүрөөсүнүн 68-аятынын маанисинде мындай дейт: “Заман акыр, кыямат кайым болгондо Аллах Тааланын буйругу менен Исраафиил алайхис салам тарабынан сурнай тартылат. Жер-асмандардагы жандуу аттуунун баары  жан таслим болуп жыгылышат. Бирок Аллах Тааланын каалаган заттары гана тирик калышат. Андан соң Кудай Таалам каалаган мөөнөттөн кийин дагы бир мертебе сурнай тартылат. Ал убакта бардык өлгөндөр кайра тирилишет, жаткан жерлеринен чыгып, туш тарапка акылдары айран (хайран) болгон абалда назар салышат”.

– Былтыр биздин үйгө бир мышык Аллахтын каалоосу менен өзү келди эле. Экини тууган. Экөө тең үйдө жүрөт. Эч ким албаса кандай кылам? Хадисте бар го, мышыктарга үй-бүлө мүчөсү катары мамиле кылгыла деген. 077060…

– Анда кыяматка чейин сиздин үйүңүзгө мышык баласы толуп кетет го, ыя!? Мышыктарга жакшы мамиле кылуу деген сөз, аларды үйдөн кетирбей коюу керек деген сөз эмес. Жаз келгенде башка жерге таштасаңыз болот. Алар ошол жашоого көнүгүп кетишет.

– Аялым экөөбүз тез урушуп, тез жарашабыз. Жакында урушуп кетип, ажырашуу ниетинде 1 талак, 3-4 ай мурда 1 талак бергем. Азыр жашап жатабыз. Талак түштүбү? 077283…

– Силерди олтургузуп алып суроо керек…

– Мен бир кызды жактырам. Бирок, экөөбүздүн тең боюбуз кыска. Менин боюм 160 см болсо, ал менден да кыскараак. Ага үйлөнсөң балдарыңар такыр кичине болуп калат деп жатышат. Сиз кандай дейсиз? Бирок ал оорукчаныраак, мүнөзү да начар. Хиджап кийген, сакал койгон адамдарга аябай жинденет. Бирок, өзү буюрса намаз окуйм деп айтат. Анын да менде көңүлү бардай. 077769…

– Ага ушул эле гезиттин башка бетинде дарыгер мырза кеңеш берет, ошол кишиден сурап көрүңүз. Бөдөнөнү сойсо да касапчы сойсун…

– Мектепке окуучу кыз оромол салынып барса урушуптур, мындай кийинип келбе деп. Бирок кыска, өзүнө чып келген кийимди кийген кыздарды эч нерсе дешпейт. Биздин мектепке кайрылып айтып койсоңуз, Ч.Түлөбердиев атындагы 34-орто мектеп. Санжар.

– Урматтуу Санжар. Ушул гезитти директоруңа берип кой!..

“Урматтуу Ч. Түлөбердиев атындагы №34-мектептин директору! Сиздин мектептеги  бул окуяга сиз Кудай алдында жооп бересиз. Куранда эки жерде жоолук салынуунун милдеттүүлүгү айтылат. Андан сырткары мыйзам алдында да күнөөкөр болосуз. Ар бир жаран каалаган динин тутууга укуктуу. Кудайдан коркуңуз, мыйзамды сыйлаңыз. Кудай Таалам үй-бүлөңүзгө бактылуулук берген болсун. 

Урматтоомду билдирүү менен Чубак ажы. Кыргызстан мусулмандарынын мурдагы Азирети Муфтийи.”

– Зуха намазы канча рекет жана кайсы убакта окулат? Алибек 

– “Пайгамбарыбыз алайхис салам  шашке намазын төрт рекет окуп, андан да ашыкча окуур эле” (Муслим 1239). А бирок эки рекет окусаңыз да болот. Пайгамбарыбыз алайхис салам Азирети Абу Хурайрага эки рекет окууну  осуят кылган (Бухари 1178) Зуха араб тилинен оодарганда шашке деп айтылат. Биринчи рекетке “Ваш шамси” сүрөөсүн, экинчи рекетке “Ад духаа” сүрөөсүн окусаңыз жакшы болот (Ширьатул ислаам шархы 132б). Убактысы күн чыккандан баштап, күн чак түштөн оогонго чейин созулат. Эң жакшы убагы күн көтөрүлүп, күндүздүн төрттөн бири өткөндөн кийин болоор. Бул намаз авваабиндердин намазы деп да айтылат. Имам Термизий риваятында (748): “Төөнүн энесинен бөлүнгөн тайлагы, күндүн ысыгынан качып калган учурдагы намаз, авваабиндердин намазы!”. Авваабин дегенибиз, тооба кылып, дайыма Кудай Таалама кайрылып, таат-ибаадат аткарган, Аллах Таалама тасбиих айткан чыныгы момун пенде. Бул намаз жөнүндө Раддул мухтаар китебинде (4-том) кенен баяндалат.

– Бир молдо “эгер экинчи катын болуп тийгиң келбесе окуп салам, жинди болуп каласың” дегени туурабы? Кечиресиз, бирок ал бир мечиттин имамы. Менин анда көңүлүм жок. Корком!

– Молдонун айтканы туура эмес. Мечит имамы болсо, муфтиятка кайрылгыла. Тактап беришет. Корккондун кереги жок. Көңүл жок болсо кантмек элеңиз. Мойнунан байланган ит ууга жарабайт деп айтылат.

– Дуба кылган соң колуңду жүзүңө сүрткөн болбойт дейт. Намазда катарда турганда ийиндер тийишип турушу керекпи же талтайып буттар тийишип, колду төшкө алып окуш керекпи? Деги эле кол кайсы жерде болушу керек? Ушуга байланыштуу хадис да айта кетсеңиз. 077193…

– Дуба кылган соң эки колду жүзгө сүрткөн сүннөт болот. Азирети Умар: “Пайгамбарыбыз алайхис салам эки колун көтөрүп дуба кылган соң, эки колун жүзүнө сүртпөстөн туруп жерге түшүрбөс эле!” дейт.  Имам Термизий риваяттайт. О.э. Имам Абу Дауд Ибн Аббастан да ушул эле маанидеги хадисти риваят кылат. Имам Ибн Хажар “Булууг ал мараам” (474 б.) китебинде жогорудагы хадистин даражасы, бир канча риваяттардын топтомдорунун негизинде, “Хасан” деп баа берет. Ал эми бардык хадис аалымдарынын пикиринде “Хасан” хадиске шариатыбызда амал кылынат. Шейх Албааний бул хадисти “Даьииф-алсыз” деп баа бергендиктен, анын жолун жолдоочулар да эки колду дубадан кийин жүзгө сүртүүнү туура эмес деп түшүнүшөт. Албетте, бул алардын пикири. Ибн Хажар менен Албаанийди салыштырууга болбойт. Экөө бир заманда чогуу жашаган болсо, Албааний Ибн Хажардын эң кичине шакиртинин эң кичине шакирти болмок.

Намазда катар турганда согончоктор тең катар турган болуусу саптын түз болуусун шарттайт (Хаашия). Бут манжаларынын учтары менен сап тегизделбейт. Ошондой эле жеркелер да бири-бирине тийип туруусу зарыл (Бадааиьус санааьиь…). Адамдын эки буту бири-бирине жабышпоосу талапка ылайыктуу. Төрт манжа өлчөмүндө ачык болуусу эң жакшы. Талтайып туруу адепсиздик.

Намазда кол киндиктин астына коюлат. Имам Ахмад (1110), Имам Абу Дауд (756), Имам Дааракутний (1286), Имам Байхакийлер (231) Азирети Алийден төмөндөгү “марфууь” риваятты келтиришет: “Оң колду сол колдун үстүнө, киндиктин астына коюу сүннөттөн (болуп эсептелет)!”.

– Видеокамерага, фотоаппаратка сүрөткө түшсө болобу? 077354…

– Зарылчылыкка жараша болот. Мисалы паспортко түшкөндөй абал.

– Даарат албай туруп эле гусул ала берсе болобу? 077354…

– Гусулдун он эки сүннөтү айтылат: 1)Башында бисмилла айтуу; 2)Ниет; 3)Эки колду эки муунга чейин жууш; 4)Денеге жугуп калган нажасатты жууп кетирүү, эгер нажасат өз бетинче турган болсо; 5)Жыныстын мүчөсүн жууш; 6) Даарат алуу кадимкидей сүрөттө, эгерде суу топтолуп кала турган жерге жууна турган болсо эки бутун жуубастан тура турат; 7) Денесинин баарын үч мертебеден жууш. Эгерде агын сууга чумкуп кирсе, ал сууда бир аз туруп кайра чыкса, сүннөттү толуктаган болот; 8)Сууну куйганда башынан баштап куюу; 9)Баштан соң оң мүрүсүнө суу куюп жууш; 10) Андан соң сол тарабындагы мүрүсүн жууп баштамак; 11) Денесин ышкалап жууш; 12)Удаама-удаа жууш.

Сиздин жообуңуз: даарат албай туруп гусул алганда, сүннөт амалды калтырган болосуз. Сүннөттүн сообунан кур жалак каласыз. Бирок алган гусулуңуз жарактуу боло берет. Эске сала кетчү бир нерсе, гусул алуудан мурун заараңызды сыртка чыгарып жибергенге аракеттенгениңиз ийги. Же жунуб болгондон кийин дароо жууна калбай, бир аз жата туруңуз. Бардык нерсе орду-ордуна келгенге чейин.

– Махрды кызга береби же ата-энегеби? Кызга берсе, ал ата-энесине бергени туурабы?

– Экөө бир нерсе. Кызга берет, кыз өзү билет, кимге беришти…

– Күйөөм менен жашаганыма 20 жыл болду. Жаш кезде ал эки жолу үйлөнүп ажырашкан. Мен да мурда турмушка чыгып ажырашкам. Эстеп көрсөк, экөөбүз тең ажырашканда талак же жооп жөнүндө сүйлөбөптүрбүз. Экөөбүздүн никебиз үйлөнгөндө эле кыйылган. Биздин жагдайда талак же жооптун мааниси канчалык? 077353…

– Ажырашкан учурда, “экөөбүз тең бактыбызды табалы, сен да ыраазы бол, мен да ыраазымын” деп жакшылыкча ажырашкан болсо да жарай берет. Андан сырткары бул учурда маселе сизге эле байланыштуу болот. Себеп дегенде эркек бир учурда төрт никеге чейин тура алат. Бирок ал мурдагы кетирген аялдарына талакты эми деле берип койгону оң. Алар да өз күнүн  көрүшсүн. Тагыраагын тактоо үчүн кененирээк тактоо керек.

– Намаз убагында сөздөрдөн адашып кетсе, кайра ниет кылып окуш керекпи же улантып кетсе болобу? 055812…

– Улантып кете берсин…

– Сизден Аллахым ыраазы болсун. Кана эми сиздей адал адам бизге президент болсо качан эле оңолуп кетмекпиз. Тигилерге караганда сиздин өлсөңүз өлүгүңүз артык. Мен 15 жашымда турмушка чыкканмын, азыр 16 жаштамын. Кичинекей кызым бар. Спираль койдурайын дедим эле. Интернеттеги молдолордон сурасам “спираль – мини аборт” деди. Сиздин оюңуз кандай? 070245…

– Кичине кызыңызды торолтконго чейин, бойго бүтүрүүдөн сактана тургандыгыңыз жакшы болот. Аны дарыгер менен кеңешиңиз. Кандайын сизге тандап берген болсо, аны аткарыңыз. Убагы келгенде дагы төрөй бересиз. Кудайым бакыт берсин…

– Сиздин жоопторуңузду калтырбай окуйм. Мага абдан жагат. Сизге ден соолук. Менин кызым бир жаш эки ай. Чоңойгондо эле эрип калмай болду. Эмдеттик жардам берген жок. Кирине да баттан кирет. Мүмкүн  болсо сиз жардам бересизби? 077343…

– Байланышыңыз. Жеке өзүмө “смс” менен сурооңузду кайрадан жөнөтүңүз…

– Менин көңүлүмө жаккан бала таппай жатам. Себеби, өзүм ажырашкам. Намаз окуйм. Бирок, эркекке ишенбейм. Эмне кылсам болот? 070778…

– Ошентип жүрө бер. Эч кимге ишенбей, эч кимди жактырбай… Сенин оюңча элдин баары  жактырган үчүн гана жашайт деп ойлоп турусуңбу? Андай эмес. Бири-бирин сыйлоо, өз ара түшүнүшүү, ырайым-мээрим деген да маселелер да бар бул жалганда… А сен жүрө бер…

– Даарат алаардан мурда кайсы дубаны айтыш керек? Анан этек кир келип бүткөндө, окулбай калган намазды окуп коюш керекпи? 

– Бисмилланы айтса жетиштүү болот. Этек кир келген убактагы намаздар окулунбайт. Кийин да окуп берилбейт. Кудайдын аял затына берген жеңилдиги.

– Биз 4 айлык уулубузду чочосунан эркелетип өөп коёбуз. Зыяны жокпу, күнөө болбойбу? Тариэл 

– Күнөө деле болбойт го. Бирок, ошого көнүп алып, кийин чоңойгондо да өпкүлө деп жүрбөсүн… жакшысы башкача эркелеткен жакшы. Кыргыздар “аман эле болсунчу” деп балдарды эркелеткенден башка эч кандай тарбиясына маани бербей коёбуз… Ошол жакшы эмес…

(7)Жалпы түтүн. (8)Даабба-улоо. (9) Күндүн батыштан чыгуусу. (10) Йеменден чыккан улуу от-өрт.

– Чачымдын күйгүзгөн жерлерин (миллировка) хнага боёп койдум. Эми гусул өтөт да? 077710…

– Жакшылап жууп ал дагы гусул ала бер.

– Биз намаз окуйбуз. Соода кылабыз. Тамеки, насбай сатабыз. Деги сатса болобу? Болбосо сатпай эле коёлу. 077733…

– Макрух.

– Мен үй-бүлөмдү кинелейм. Бул ширк эмеспи? Абдумалик.

–  Киринелейм дегениңиз болсо керек. Ширк эмес. Ар бир адамдын энергиясы болот эмеспи. Ошол аркылуу дарылайт. Мен да кээде чаалыгып турсам, апам жоюп берсе, кадимкидей жакшы болуп калам. Бирок, ширк сөздөрдү айтпоо керек.

– Жамаат менен намазды окуганда өзүнчө купуя окуш керекпи же кандай? 070719…

– Жамаат менен окуганда кыямда турган учурда эч нерсе окубайсыз. Болгону Алланын улуктугун моюнга алып турасыз… Окусаңыз макрух болот.

– Кудай “4 аял алсын эркектер” деп эч бир молдого айткан эмес. Өздөрүн пайгамбарларга теңеп алышкан. Ал жөн гана шылтоо. Кыздарда да мээ бар, 3-4- аял болуп тийбейт. Аялдардын көз жашы, ызасы, кайгысы 3-4 аял алгыла дегендерге тиет. Эркектер өздөрүн тыңгылыктуу багып алсынчы. Аялды антип паска чапкан болбойт. Өздөрүнүн кыздары ошондойго туш келип кайгыга чөмүлгөнүн эч бир молдо көргүсү келбейт да. 077050…

– Куранды өзгөртүүгө туура келеби эми, сизге жаксын деп. Кыргызча котормосун таап окуңуз, Нисаа-аялдар сүрөөсүн. Таап аласыз. Канчанчы аят экенин айтпай эле коёюн, аны тапканча башка дагы маалыматтарды окуп, бир аз ишенимизиңди түздөп аласыз. Андан сырткары, экиден көп аял алуу, ошол өзүн катындары менен кошо баккандарга айтылган. Бага албагандарга бир аял алуу да болбой калуусу мүмкүн. Мээси бар болгон үчүн экинчи болуп тийгенге макул болуп жүрөт. Мээси жоктор эчак эле сойку болуп, же жетимишке чыккыча кара далы болуп жүрөт. Бул аялдарды төмөндөтүү эмес, эгер түшүнсөңүз… Ай билбейм… бул кетишиңизде түшүнө албайсыз го. Сизге чыдаган күйөөңүзгө чоң ырахмат. Ал бейишке биринчилерден болуп чыкса керек. Себеби, бул дүйнөдө эле тозоктун даамын татып калып, тийешелүү жазасын алып калаары бар экен…

– Менин күйөөм өзүнөн өзү эле мага асыла берет. Ичпейт, чекпейт, кээде жакшына болуп калат. Сени менен жашабайм, кет дейт. Кетсем аркамдан барганын койбойт. Кеңеш бериңизчи. 077904…

– Дагы бир кеткенде, дааватка чыкмайынча барбайм деп, дааватка чыгар..адам болуп калат.

– Улак чапканга шарият уруксат береби? Кыска шорта кийип футбол ойносочу? Ыңгайлуу болот чурканда. 055017…

– Улак чапкан сүннөткө туура келет. Тизе авретке кошулгандыктан, аны ачык калтырууга болбойт. Кыска шорта кийсеңиз, тизеңизди атайын орой турганы менен ороп алсаңыз болот.

– Мен диск, кассета сатам, Голливуддун кинолорун. Ушул ишим арам эмеспи? 055025…

– Тарбиялык мааниси барын сатсаңыз мейли.. беркилериңиз таптакыр болбойт…

– Бир кыз менен никеге туруп кайра ажырашып кеттим. Жообун берген эмесмин. Эмне кылсам деп касыйдачыга барсам, “сени менен жашай турган кылып кайтарып берем” деп акча алды. Ушул чынбы? 055376…

– Эми Кудай Таалама кайрылып дуба кылса керек го. Сен өзүң деле Кудай Таалама дуба кыл. Ата-энесине айтпай эрге тийген кыздан жакшылык деле күтпө.

– Татуаж, жасалма чач менен намаз окусам болобу? Ата-эненин күнөөсү үчүн да тообо кылса кабыл болобу? Жамгыр жааганда периште көбөйөт деген чынбы? Намаз окуп жатканда эмнени элестетиш керек, эмнени ойлош керек? 070274…

– Татуаж дегенди түшүнбөдүм. Жасалма чач такканга шарият уруксат бербейт. Ата-эне үчүн тооба кылынбайт. Алар үчүн сооптуу иштерди аткарып, соопторун белек кылат. Алардын акысына дуба кылат. Жамгыр жааганда Аллахтын ырайымы түшөт делет. Намаз окуганда акыретти, соопту эстөө керек.

– Ар бир адам өзүнө кепиндик материалды сатып алып даярдап койсо болобу? Кепинге деген материал үйдө турса өлүмдү чакырат дешет. Ушул туурабы? 077754…

– Даярдаса жакшы болот, өлбөй турган ким бар? Чакырат дегени жалган кеп.

– Иттин жүнүнөн жасалган өтүктү (кончусунун сырт жагы) кийсе болобу? +7702390…

– Иттин жүнүнөн жасалган байпакты кийсе болот, жакшылап жууп алып туруп. Ансыз деле аны жууган болсо керек. Ал эми иттин терисинен тигилген маасы, өтүктөрдү ашталгандан кийин кийсе жарай берет. Ашталмайынча андан өтүк деле ултарбайт болуш керек. Намазга да жарай берет.

– Үйдөгүлөр мени үйлөн деп жатышат. Мен намаз окубайм. Намаз окуган кызга үйлөнсөм дейм. Медреседе окуган кызга үйлөнсөм болобу? Кандай таанышсам болот? 0771000…

– Намаз окуган кыздар эле көчөдө тизилип туруптурбу? Сен өзүң намаз окуп, анан окуган кыздарды ойлосоң, өзүңө жакшы көргөндү башкаларга жакшы көрсөң, берекем… Андан кийин медреседеги кыздарга үйлөнсөң эмне үчүн болбосун?  Аты менен фамилиясын сурап таанышасың го дейм…

– Менин жолдошум ата-энеме калың берген эмес. Бирок, ата-энем чакан сеп берген. Калың бербесе шариятка туура келеби? Эгер бериш керек болсо эми деле кеч эмеспи? Нифас деген сөздү кандай түшүнсө болот? 077045…

– Махр деген нерсе бар. Милдеттүү болот. Сизге күйөөңүз белек берген болсо, ошол да махрга-калыңга эсеп боло берет. Бербесе эми да кеч эмес. Нифас дегенибиз, төрөттөн кийин, аялдын жатынынан  келчү кан. Бул учурда намаз окубайт, орозо тутпайт, күйөөсү менен кошулбайт. Өбүшсө боло берет.

– Жигитиме турмушка чыгайын десем ата-энем каршы болду. Анткени, жигитим Оштон, биз Таластан. Бирок азыр андан 3 айлык боюмда бар. Эми наристе арам болуп төрөлөбү? Жигитим мени абдан сүйөт! Ата-энемдин макулдугун кантип алсам болот? Аида

– Апаңа курсагыңдагыны билдир. Дароо нике кыйдыр. Көп баскан аяк бок басат болгону ушул. Тооба кыл. Намаз оку.

– Бир кыз мени сүйбөй калышы үчүн кандай дубалар бар? Мени тажатты. 070334…

– Кудайдан сура же ага үйлөн. Сен сүйгөнгө эмес, сени сүйгөнгө үйлөн дешет го…

– Мен азыр намаз окуйм. Бир жыл мурда химиялык боёк менен чачымды боёгом. Дааратым өтө береби же боёлгон чачты кыркып салыш керекпи? 077810…

– Боёкту кетирүү керек, болбосо кыркып саласыз. Насип кылса өсүп калат. Кудайым намазыңызды кабыл кылсын. Ушундай акылдуу суроо берилсе, баарына пайдалуу болмок…

– Сиздин жоопторуңузду окуп, көп пайда алып жатабыз. Аялымдын боюнда бар. Жакшы дуба берип койсоңуз. 077324…

– Жеңил кылсын….

– Биздин Усман деген балабыз бар. Илим берейин дедим эле. Канча жаштан берсе болот? 077324…

– Мектеп жашынан берсеңиз болот. Медреселердин шартына караңыз….

– Кошулгандан кийин сөзсүз гусул алыш керекпи? Мисалы, кышындачы, ар бир эле үйдө мончо жок да. 077908…

– Ар бир үй жуунгандын аракетин көрүүсү керек болот. Жок эле дегенде кытайдын чоң “тазигин” сатып алып, бир чака менен бир чөмүчтү даярдап коюу керек болот. Дааратканага барганда кагаз даярдап баргандай эле кеп. Кагазым жок эле деп эмне кылат элең?.. Ошондой. Гусулу жок кантип намаз окуйт элеңиз. Деги намаз окуйсузбу?.. Намаз окуш керек…

– 6 балам бар. Союз кулагандан бери жолдошум иштебейт. Балдарды багыш үчүн Москвага кетип иштеп бир жылдан кийин келсем, мас болуп алып “сен талаксың” деп кайра-кайра айтты. Эми аракты да көп ичип кетти. Бирок балдарымдын атасын таштагым келбейт. Кайра башынан нике кыйдырганга айткан эмесмин деп мойнуна албай жатат. Эмне кылам? 077278…

– Оозмо ооз сүйлөшүү керек болот сиз менен…

– Эки-үч аял алганга оозуңуз толо “ооба” дей бересиз. Эмнеге ага чейинки парздарды аткарып жүрөбү, сурабайсыз? Же сиз дагы шарияттын ушул гана жерин колдонгон эркектерди колдойсузбу? Кандай ой менен кандай адам сураганын кайдан билесиз? Үй-бүлөсүн бузуп алыштан коркпойсузбу? 077700…

– Кантип коркпойм. Корком. Бирок, ар бир адамга жакшы күмөндө болуу үчүн, мен аларды баш маал намазын үзбөгөн, чыныгы момун деп элестетип жооп беремин. Бирок, суроосунан андан башкачараак адам болуп туюлган болсо, ага ылайык жооп беремин. Андайларга кээде бир аял алганды деле тыйып жүрөм.  Шариаттын баарын кармануу керек. Ошентсе да бир жерин карманбасаң, бардыгын карманбаш керек деген жери да жок. Сизге ырахмат. Туура айтасыз.

– Биз сүрөт тартабыз. Кесибим дизайнер-модельер. Сүрөт тартсам болобу? 070330…

– Адамдын, жандуулардын кебетесин тарткан болбойт. Калганы боло берет.

– Жумшак бозо арам болбойбу?

– Болбойт, берекем.

– Маасы чечкенде (даараты болсо) бутту эле жууса болобу? 055001…

– Эгерде маасыга масх тартылгандан кийин маасыны чечсе, бутту гана жууп коёсуз. Эгерде даарат алып, даарат бузулбастан туруп, маасыга масх тартпастан туруп, бутту чечсеңиз эч нерсени жууштун кереги жок.

– Сиңдим чет өлкөлүк кыргыз балага турмушка чыккан. Жолдошу Кыргызстандын паспортун алып, Сибирге иштегени кеткен. Кайненелери менен калып, 3 айдан кийин ашказаны гастриттен түйүлүп, ооруп үйгө келген. Ата-энем дарылатты. Күйөөсү ууру жол менен өт же сени менен жашабайм деп шарт коюптур. Ал ууру жолдон өтөм деп камалып кетейинби дептир. Кыйналдым, мени сатып алганбыз дешсе, уруша кетсек, алып берген белектерин алып алса, катындарга кошулуп алып ушактаса, байпак да алып бербесе деп барбай койду. Визаны ЗАГС жокторго баспайт экен. Ушул ажырашууга себеппи? Бактылуу болсун дейт элек. Мээрим 

– Эми бул себеп деле эмес. Турмуштун майда-чүйдөсү деп айтылат. Кабыргасы менен кеңешип көрсүн. ЗАГСты мындай деле алып калат го бизде…

– Мүчөл жылында кызыл кийим кийүү керек деген шариятта барбы?

– Кыргыз эл жомокторунда болсо керек. Же орус эл жомокторундабы, айтор, биздин шариатыбызда жок.

– Мени чоң апам чоңойткон. Менден кийинки бир туугандарым ата-энемдин колунда. Менин өз энеме болгон мээримим жоктой сезилет. Апама караганда чоң апама жакынмын. Азыр өзүнчө жашап, ЖОЖдо окуйм. Апам менен болгон мүнөттөрдө, ачуусуна тийип алган учурларда  мага “чоң апаң туура эмес тарбия берген” дейт. Ошондо апамды жек көрүп кетем. Өз апама оюмду ачык айта албайм. Үй-бүлөбүз чогулганда өзүмдү чоочун, ашыкча сезе берем. Апам мени жаман көргөндөй сезилет. Эне баарынан ыйык делет. Бирок, мен үчүн андай эмес. Өз энеме жакын болууга аракет кылам, бирок жасалма, эки жүздүүлүк кылып жаткандай сезилет. Мен канткенде өз энеме жакын боло алам жана мен күнөөгө батып жатамбы? 077759…

– Анын энеңиз экенин билиңиз…ушул жетиштүү болот.

– Аллах сизге ыраазы болсун. Кандай гана суроолорго жооп бересиз, сизди ар кандай жаман сөздөр менен айтса да көтөрөсүз. Сиз ошолордун баарына түшүнүү менен жооп бересиз. Илимиңиз арта берсин! Биз жолдошум экөөбүз кызыбызды ортого алып жатабыз. Күнөө болбойбу? Кызым кичине. 077066…

– Аллахым эч нерседен кем кылбасын. Кичине кыз болсо эч нерсе деле болбойт. Бирок, четке жаткырсаңар, барып барып бөлсөңөр жакшы болот. Жубайлардын жашоосу эркин болуусу керек. Бири-биринен толук пайдаланып, ырахаттануусу керек болот. Жубайлардын төшөк маселеси ойдогудай болбой калган учурда жашоонун башка тармагына да терс таасирин тийгизет. Бала уктасын деп олтуруп, күйөөңүз уктап калат, же уйкудан калат, баягы каалоосу кетип калган болот. Ошентип, жарака пайда болуусу мүмкүн. Анын үстүнө жубайлар жаткан бөлмө өзгөчө жакшы жыттанып туруусу керек болот. Жаш баланын заарасы жыттанбай…

– Жамаат намазда бирөө күлүп жиберсе, менин да күлкүм келип кетсе, келген жеримден эки жакка салам берип, кайра уюп окусам болобу? 

– Болот, бирок, күлкүңдү токтотуп калып намазыңды улантканың жакшы. Тигинин намазы да, даараты да бузулду.

– Такыба, анан да билимдүү, Кыргызстанга кызмат кылсам деген жаштарга кеңешиңиз кандай? Себеби, дээрлик бардык мамлекеттик структураларда коррупция, маяна аз. Анан айласыздан коррупцияга аралашат. 077323…

– Бир аз бизнесин жолуна коюп, ырыскысын таба турган болгондон кийин, элге кызмат кылуусу керек. Жок дегенде, иштетпей кубалаганга чейин пайда келтирип калсын…

– Күйөөсү аялына 3 талак берсе, талак түшкөнү далилденсе, алар жарашуу үчүн бир эркек менен макулдашып (кайра талак беришин) аялын ага никелетсе, анан бир эле түнөтүп кайра жообун бердирип, мурунку күйөөсү менен кайра никелешсе нике эсептеле береби? Болот деген молдолор бар. 055607…

– Түнөткөндө жыныстык байланыштын болуусу шарт кылынат. Жөн эле жомок айтып, таң атырышса, эч нерсе болбойт, эсептелбейт. Жогорудагыдай шартта макрух болуу менен дурус болот. Бирок, кайра талак беришин макулдашып, экинчи эркек бир күнгө деп убактылуу нике кыйдырган болсо, ал нике никеге өтпөйт.

– Намазканада бешим намазынын парзына кечигип келип сүннөт окубаган илимдүү адамдын имамдык кылышы болбойбу? Суннада кандай? 

– Жарай берет. Бирок, имам болгон адам башкаларга үлгү болгудай болуусу керек. Башкалардан көбүрөөк ибаадат кылган, такыбараак болгон адам болуусу кажет. Пайгамбарыбыз алайхис салам деле көбүрөөк ибаадат кылаар эле, а түгүл бизге нафил болгон тахажжуд намазыа кишиге милдеттүү эле. Ушундан эле көп нерсени билсе болот эмеспи. Илимдүүнүн кийими, сөзү, жүрүш-турушу баары үлгү болуусу керек.

“Тамчы”

The post Чубак ажы Жалилов менен турмуштук суроо-жооптор (44) appeared first on БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ.