БАКТЫЛУУЛУК ФОРМУЛАСЫ

Аялдар баш бербеген, оолуккан заманга келип калдык, көбүнчө аялдар тоготпойт, уккусу келбейт, баш бербей басып кетиши мүмкүн. Бирок, мындай аялдарга боор ачуу менен гана мамиле кылышыбыз керек. “Укугум бар” – деп көчөгө чыгып кетүү туура эмес болуп саналат.

Аял киши үйүндө жолдошу менен, балдары менен бакыт тапса, бактылуу болсо, кандайдыр бир иш үчүн чыкса болот. Үй-бүлөсүнөн таппаган бакытты көчөдө таба албайт. Мейли, эжесине, сиңдисине, курбу кызына барсын ал бакытты таппайт. Турмушка чыккандан кийин, ошол күйөөсү менен үй-бүлөсү менен бактылуу болушу керек.

Күйөөсүнүн сөзүн укпаган аялды эч ким тоготпойт. Көчөгө барып эч кимге дартын уктура албайт. Тыңсынып тыкыраңданганы менен эгер күйөөсүн укпаса, анда ал аял бактысыз аял дегенди билдирет.

Аялдын бактысы каякта? Күйөөсүнө баш ийгендигинде. Аялдын бактысы каякта? Күйөөсүнө моюн сунгандыгында. Аялдын бактысы каякта? Үйдөгү ынтымакты, кутту сактап тургандыгында болот. Ошондуктан айтаарым, карындаштарым, эжелерим, күйөөңөрдү сыйлагыла. “Жаманбы жакшыбы, аюу да болсо эрим бар, үңкүр да болсо үйүм бар” – деген сөз бар.

Cиздин күйөөңүз, сиздин айыбыңызды жабып турган эриңиз, балдарыңыздын атасы болот. Сиз аны сыйлашыңыз керек. Ага баш бербей көчөгө чыгып кеткениңиз өзүңүздүн бактысыз экениңизден, өзүңүздү өзүңүз сыйлабаганыңыздан кабар берет.

Күйөөсүн сыйлаган аялды күйөөсү сыйлайт, күйөөсүн сыйлаган аялды эл сыйлайт, Күйөөсүн сыйлаган аялга Кудай Таалам ыраазы болуп, бейишине киргизет. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) осуятында кимде ким беш маал намазын окуса, отуз күндүк орозосун тутса, күйөөсүнө баш ийип сыйлаган болсо, андай аялзатына Алла Таала “Бейиштин сегиз эшигинин каалаганынан кире берүүгө уруксат” – деп сүйүнчүлөгөн.

Турмушка чыккан кыз кимдин сөзүн угушу керек күйөөсүнүнбү же ата – энесининби?

Турмушка чыккан кыз күйөөсүнүн сөзүн угушу керек. Ата-энеси күйөө болуп бербейт. Пайгамбарыбыз (с.а.в.): “Эгер Аллахтан башкага саждага кылуу уруксат берилсе, аялдарга күйөөңөргө сажда кылгыла дээр элем”, – деп айткан.

Кээ бир кыздар турмушка чыккандан кийин да атасынын сөзүн, апасынын сөзүн угат. Бул туура эмес. Күйөөнүн сөзүн угуу керек. Эгер күйөөң буйрук берсе, шарияттын чегинде аткаруу керек. “Чыккан кыз чийинден тышкары”, турмушка чыккандан кийин ата- энең сага кийигилишпеш керек. Ата-эне сага муктаж эмес. Эгер сен бактылуу жашап жатсаң, аларга ошо маанилүү.

Келин менен кайнене ортосунда мамиле кандай болушу керек?

Аялдар бир нерсени түшүнүүнү каалабайт. Эгер күйөөсү менен мамилеси жакшы болсо, кайненеге жакшы мамиле кылбай коюшат. Күйөөсү менен бирге болуп, аны кармап калууну каалаган аял кайненеге жакшы мамиле кылышы керек. Ага дайыма кошомат кылып, жолуп табыш керек.

Ар дайым айтып жүргөнүмдөй эле, чачын өрүп, тырмактарын алып, кирлерин жууп, мончого түшүрүш керек. Бул нерсени айтсам, бир аял мага ”Ушунун барын каяктан билип алдың” – деп ыйламсырады. Шарият бизди ушуга үйрөтөт.

Негизи кайненеге кызмат кылуу милдет эмес. Ислам аны буйрубайт. Бирок аны инсаният буйруйт. Имам Сарахсинин жакшы бир эмгеги бар, анда: “Эгер аялың тамак бышырбай, кириңди жуубай койсо, сен аны милдеттүү кыла албайсың, бирок сен да үйгө бал-кант алып келбей эле, кара нан алып келип кой. Анткени ошону менен да тойсо болот. Ал милдетин аткарса, сен дагы милдетиңди аткарышың керек”. Бул сөз жубайлар ортосунда ынтымак болуусу керек дегенди билдирет.

Келиндер кызмат кылыш керек. Себеби ушул учурда үй- бүлө сакталат деген маани. Ошол үчүн кайненени жакшы көрүү керек. Эгер кайненесин апасынан көбүрөөк жакшы көргөн болсо, күйөөсүн ошону менен байлаган болуп эсептелет. Күйөөнү кармап калуу – чоң чеберчилик.

Түлкүнүн бир сөзү бар экен, “Менин миң айла амалым бар. Эң эле жакшысы – көрүнбөгөнүм”. Анын сыңарындай аялдардын күйөөсүн кармап калуунун эң эле жакшы айласынын бирөөсү – кайненени жакшы көрүү болуп саналат. Кошомат кылыш керек, жагыныш керек. Эртең өзү да кайнене болот. “Кайнененин камырынан ” деген сөз айланып келип ага калат. Келиндер кайненеге кандай мамиле кылса, ошондой эле мамилени кийин, кайнене болгондо өз келининен көрөт, сөзсүз.

Запись Күйөөсү сыйлаган адамды эл сыйлайт впервые появилась Formula.KG.

Кайненеңизге дайыма “апа” деп кайрылыңыз. Бул сөз баары бир көңүлдү жибитет, айрыкча, сизден мындай сөздү күтпөгөн болсо, сиз тарапка жакшы упай кошулаарында талаш жок.

Бат-бат телефон чалып туруңуз. Сүйлөшүүгө шылтоо издөөнүн дагы кереги жок. Жөн гана акыбалын сурап койгон туура.

Жолдошуңузга кайненеңиздин жанында сын айтуунун кажети жок. Анткени, кайненеңиз уулуна болушаары турган иш. Анын үстүнө анын эне катары берген тарбиясына да шек жараткан болосуз.

Анын ашканадагы чеберчилигин баалаңыз. Эгерде чогуу жашасаңыздар, баары бир негизги кожойке ал экени эсиңизде болсун да, ашканада анын айтканындай кылууга аракеттениңиз. Ал эми кайненеңизден бөлөк жашасаңыз, анын рецепттеринен үйрөнүп алып, ал конокко келгенде андан үйрөнгөн тамактар менен сыйлаңыз. Дасторкондон өзүнүн тамактарын көргөн кайнене сизге жүрөгү жылып, ыраазы болуп калат.

Андан кеңеш сурап турганыңыз сизге пайда алып келет.

Ар кандай маселелер боюнча анын көз карашы сиздин кыжырыңызга тийип атса да эч качан каршы сүйлөбөңүз. Анын пикирин сыйлаңыз. Эгер айта турган сөзүңүз аябай маанилүү болуп атса, кайненеңизге каршы чыгып, “эл душманы” болбой, жайынча отуруп жолдошуңузга түшүндүрүңүз. Ал апасы менен чечишип алсын.

Жолдошуңузга апасын эч качан жамандабаңыз. Сизди канчалык сүйгөн менен апасы да ошончолук жакын адам. Ортодо чайналып, күйөөңүзгө эле кыйын болот.

Кайненеңизге сиз үчүн жолдошуңузду төрөп бергенине эле ыраазы болсоңуз болот.

Запись Кайнененин көңүлүн кантип алуу керек? впервые появилась Formula.KG.

СУРОО: – Эмне үчүн Куранды, намазды кыргызча окуй  албайбыз? Арабдар бизден  өйдө  турабы?

ЖООП: – Эгер  кыргыз  тилинде  түшкөн  болсо  кыргыз тили өйдө турабы демекпиз. Биринчиден, Кудайдын ыктыяры. Экинчиден, араб тили бай болгондугу үчүн. Үчүнчүдөн, бардык адамдардын баш мыйзамы бир тилде  болгондугу талапка  ылайыктуу. Курандын кыргызча котормосун окуса болот. Намаздын араб тилинде болуусу шарт. Буга жооп берүү үчүн гезиттин бир бети арналыш керек.

СУРОО: – Атам мас кезинде өзүмдү коргоп мушташып кеткем. Атам мени “жети атаңдын каргышы  тийсин” деп каргаган. “Атанын сөзү ок” деп коёт эмеспи. Эми не кылам? Кеңеш бериңизчи…

ЖООП: – Атаңыздан  кечирим сурап,  тообо  кылыңыз. Атаңыз өлтүрүп койсо да унчукпашыңыз керек болчу. Арактын арты ушул.

СУРОО: – Согушта адам өлтүрүп, ок тийип өзүң да өлсөң кыяматта жооп бересиңби?

ЖООП: – Адамды себепсиз өлтүрүү күнөө,  жооп берет. Эгерде мекенди коргоп, динди сактап, үй-бүлөсүнүн абийирине тийип, зордуктап жатса өлтүргөн болсо жооп бербейт.

СУРОО: – Апам казакка турмушка чыгып 4 жыл жашап, ажырашты. Азыр турмушка чыккан. Бирок, экөө менен тең жашайт.

ЖООП: – Кандай акмак апа! Андай болбойт. Никеси бары менен жашашы керек. Никеси жогу менен зына эсептелинет.

СУРОО: – Намазды 5 убак окуу керекпи же 2 убак боло береби?

ЖООП: – Бул 5 сом карызым бар, 2 сомун эле берип койсом болобу дегендей сөз. 3 сомун да төлөп беришиңиз керек. 5 маал намаз буйрулган. Намаз окуу менен энергия аласыз, жүрөгүңүз тазарат.

СУРОО: – Адамдын сүрөтүн тарткан күнөөбү?

ЖООП: – Адамдын сүрөтүн фотоаппарат менен тартуу күнөө эмес, кол менен тартуу күнөө.

СУРОО: – Дваваттын мааниси кандай жана максаты эмне?

ЖООП: – Жакшылыкка чакыруу, жамандыктан кайтаруу, динге чакыруу деген сөз. Максаты – адамдарга акыйкатты жеткирүү.

СУРОО: – Ата-энемдин сүрөтүн үйгө илип койгон элем. Периште кирбейт деп жазылыптыр китепте?..

ЖООП: – Сүрөт бар үйгө периште кирбейт. Сүрөт илүү болбогон нерсе, шариятта эле эмес кыргыздын салтында да жок.

СУРОО: – Атам бакшыга үйлөнүп алган. Аялы бизди  батырбайт. Атам болсо өзгөрдү, мурункудай балдарым деп эзилбейт, ичип калыптыр. Инимдин тоюна өз атам да, өгөй атам да катышса болобу?

ЖООП: – Экөө тең катышса болот.

СУРОО: – Бир жарым жылдан бери балалуу болбой жатабыз. Кетип калсам болобу? Бирок жолдошумду аябай жакшы көрөм.

ЖООП: – Кетип эмне кыласыз! Адамдар он жылдан кийин деле балалуу болушат. Кудай берген күнү болот. Балким жаш кезде ойноп-күлүп алышсын деп мүмкүнчүлүк берип жаткандыр.

СУРОО: – Күйөөм ичип алганда “кет, балдарың менен” деген. Талак түшпөйбү?

ЖООП: – Ажырашуу ниетинде айткан болсо түшөт. Анан жөн эле мастыкта келжирей берген сөздөргө маани берилбейт.  СУРОО: – Мурунку жолдошум каза болгондон кийин ашында кабар берилбей карам алынбай калды.  Ишим  жүрүшпөй  жатат.  Каранын мааниси  барбы?  ЖООП: – Эч кандай мааниси жок.

СУРОО: – Дубаны 1000 жолу окуш керек десе сөзсүз ошончо окуш керекпи? Жети токочту Кудай жолуна деп күнүгө жасаса болобу?

ЖООП: – Шарт эмес, бирок көбүрөөк окуган жакшы болот.

Токочту күнүнө 2 жолу жасасаңыз деле жарай берет.

СУРОО: – Беш жылдан бери күйөөм бирөө менен жүрүп, анысы төрөдү. Экөөнүн никеси жок. Күйөөм ага эмнелерге милдеттүү?

ЖООП: – Никеси жок болсо эч нерсеге милдеттүү эмес. Ага да нике кыйдырып ал десеңиз жакшы болот. Балким алардын никеси бардыр, сиз билбегениңиз менен.

СУРОО: – Намаз окуйм. теледен түрк сериалдарын көрсө күнөө болбойбу?

ЖООП: – Түрк, бразилия сериалдарын көрүп, убакытты ысыраптайсыз.

СУРОО: – Мени кудалап койгон. Аны жакшы көргөндүктөн эмне десе кечирип, күтүп жүрдүм. Аябай кызганчаак. анын айынан уятсыз сөздөр  менен сөгө баштады. Көп урушкандыктан көңүлүм калды. Мындайда эки тарап сүйлөшүп чек койсо болобу?

ЖООП: – Кудалашуу никелешүү деген сөз эмес. Бул жөн гана убада. Башка күйөөгө тийсеңиз жарай берет.

СУРОО: – Тиш кыйшык болсо башка тиш салганга болобу?

ЖООП: – Түздөтсө болот. Анан түз эле тишти андан бетер Майкл  Жексондукундай,  Пугачеваныкындай  сулуу кылам десе болбойт.

СУРОО: – Жаман ойлорду ойлой берем. Кайсы аяттарды окуп мындан арылам же бул оорубу?

ЖООП: – “Фатиха”,  Курандын  бардык  аяттары  себепчи боло берет. Окуй бериңиз.

СУРОО: – Сүйлөшкөн кызым  менен жаткам. Кыздыгы жок экен. Аны албай  койсом  болобу?

ЖООП: – Өзүң деле зына иш кылып албай койсом болобу дейсиң.  Дароо алышың  керек! Денеси чоюлчаак болушу мүмкүн, спорт менен машыгууда түшүп калышы мүмкүн же төрөгөндө кыздыгы чыгышы мүмкүн. Балким айып сендедир. Өздөрү эле периште болуп кеткенсип албай коём деп чыгышат!

СУРОО: – Мен ишиме байланыштуу багымдат намазын окуйм, калганын кечинде үйгө келгенде парздарын окусам болобу?

ЖООП: – Колуңдан келишинче толук окуганга аракет кыл. Эгер ниет койсоң Кудай Таалам бардыгына жетиштирет. Дуба кылсаң баары ордуна келет.

СУРОО: – Мен бойдок жигитке турмушка чыккан элем. Ата-энеси  ата-энемдин алдына келе элек. мен да аларды көрө элекмин. Жашаганыбызга бир жыл болду. Качан келээрин сурасам, шарт болгондо дейт. Мени да ата-энем жанымды койбойт, качан кудалар келет деп. Азыр чогуу жашабайм. Эмне кылсам болот? Ата-эне балага жамандык каалабайт да.

ЖООП: – Турмушка чыкканда ата-энеңдин колунан алып кеткендей болуу керек эле. Кыз каадасы кымбат дейт. Ошого карабастан үйлөнүп алган болсоңор, жашап жаткан болсоңор улантып жашай бергиле! Калганы акырындык менен ордуна келет, насип кылса. Жөн эле жетелешип барсаңар деле жараша берет. Кайра жашап баштаңыз. Ажырашуу жакшы эмес. Кудалар келбей койду деп ажырашып кеткен уят иш.

СУРОО: – Үч күндүк даават учурунда европа улутундагы эки аял, бир эркек мас абалында бут кийимдери менен  намазкананын төрүнө өтүп жигиттерди акараттап, “уурулар” деп доомат кылышты. Мен чыдап тура албай сыртка сүйрөп чыгарсам Алла жолундагы бир туугандар менен кайчы пикирде болуп калдык. Ушуга пикир билдирип койсоңуз.

ЖООП: – Алар намазкананын сыртында туруп сүйлөшсө болмок экен. Анын үстүнө мас болсо. Пайгамбарыбыз алайхис саламдын убагында бир адам келип мечиттин ичине эле заара ушаткан. Ал убакта мечиттер өтө эле карапайым болуп, полу топурактан эле. Сахабалардын кээ бирлери заара ушаткан чөлдүк адамды ур-токмокко ала турган болгондо, аларды тыйып, заара ушаткан жерине бир чака сууну куюуга буйрук берген. Андыктан биз да Пайгамбарыбыздын жолун кармангандыгыбыз жакшы болот. Жамандын өзү теңелбесе да сөзү теңелет дейт. Ичкени арак болгон кайрыдиндин намазканага киргени абдан туура эмес, а бирок Аллах Тааланы тааный албаган адамдан башка эмнени күтүүгө мүмкүн эле? Аллах  жолундагы  бир туугандарыбыз ушуларды айткысы келсе керек го…

Запись Чубак ажы Жалилов менен турмуштук суроо-жооптор (67) впервые появилась Formula.KG.

Жооп: Ар кайсыны айта бербей дароо ишке өтүш керек. Үй-бүлө бузулган жаман. Азыр көп учурда зордуктап кетти, минтип кетти, антип кетти деген жаңылыктарды көп укчу болдук. Анын баары үй-бүлө бузулгандан болуп жатат. Ата-энеси ар тарапка кетип, балдарын бирөөгө бактырып койгон. Сенин аялың бучук болуп, мурду көктү карап, тешигинен өпкөсү көрүнүп турса да, ал сенин балаңа дүйнөдөгү бардык аялдардан жакшы мамиле кылган аял. Сенин эриң сасып, биттеп, селсаякка айланып кетсе дагы балдарыңа дүйнөдөгү бардык эркектерден мээримдүүрөөк ата. Сага жакшы мамиле кылып жаткан эркек балдарыма да ошентет деп ойлойсуң, бирок андай эмес. Түндөгү 15 мүнөттүк ырахаттын айынан аялыңа талак берип кетип каласың. Бирөөнүн катыны бирөөнө кыз көрүнөт болуп, кээде өзүңдүкүн карабайсың да, башканын аялын, балдарын карап жаткан болосуң. Сенин балдарың кандай тагдырда калды, ага кантип жооп бересиң? Эркек, аялдын ортосунда махабат болушу шарт эмес. Бири-бирине ырайым, аёо деген болуш керек. Сенин жашооң жашоо, балдарыңдыкы жашоо эмеспи? Балдарды ойлош керек.

Ал эми сүйүүнү табыш керек. Жарандык никеде жашап көрүп, жакса үйлөнүш керек деген жалган сөз. Ал атайын мусулмандарды бөлүп-жарыш үчүн капырлардын ойлоп тапкан саясаты. Сүйүү деген никеден кийин болсо беш, болбосо он беш. Ал болбосо мээрим деген бар, ошону менен жашай берет. Алланы сүй, динди, мекенди, элиңди, пайгамбарыңды сүй. Сүйүү тукум-курут болуп калган жери жок. Кыргызстанды сүй. Колдо бар алтындын баркы жок деген эң туура сөз. Жаман көрүп, күндө уруп, тепкилеп аткан сасык катының талак бергенден кийин айчүрөккө айланып кетет. Болгону сен анын колдо бар кезде кадыр-баркын билбейсиң. Болбосо анын артынан 2-3 жыл чуркап жүрүп, жатаканада жашаган болсо терезесин карай берип моюнуң үзүлүп, кыйшайып калайын деген. Кызганып, түнү менен ырларды жазып, ыйлап жаман болгонсуң. Анан үйлөнүп, колуңа келип калгандан кийин салып берген мончоң жок, жуунганга самыны жок, бетине упа, эндиги жок көркүнөн кетпегенде анан эмне болуп кетиши керек?! Сен дагы мурункудай эмес өзгөргөнсүң, анан аялым жакпай калды, сүйүү өчүп кетти деп талак бергенден кийин эки күн өтпөй үйүңдүн куту кетип, балдарың ачка калып, идишиң жуулбай үйүлүп, намаз окуганга дамбалың калбай калганда аялыңдын баркын билип, “аттиң ай” деп өкүнөсүң.

КР Экс муфтийи Чубак ажы Жалилов

Запись Үйлөнгөндөн кийин ортодогу сүйүү өчсө ажырашуу керекпи, Ортодо балдар бар? впервые появилась Formula.KG.

Запись Иранда турмушка чыга турган кыз калыңына 1 372 бак отургузууну талап кылды впервые появилась Formula.KG.

“Биринчи аялы, Шынар менен 40 жыл омур суруудо экен, ал 63 жашта, экинчи аялы Фатимага 60 жаш, ал эми жаш учунчу аялы 37 жашта.

“Баардык буйурукту куйоомон мен алам, анан болуштуром. Биз куйобузду тамашалап президент дейбиз, ал эми биз министрлербиз.

“Сырткы жумуштарга” мен жооптумун, Фатима менен Куляйхан “ички жумуштарга”. Биз куйобузду урматтайбыз, жакшы коробуз. Ал бизди болбойт жана уй-булоо учун баардыгын жасайт.” – дейт байбиче.

Үй-бүлө башчысынын айтуусу боюнча биринчи аялынын экинчи аял (токол) алуусун айтканда аябай тан калган. Биринчи аялы менен официалдуу никеде турат, ал эми кийинки экоо менен мусулман салты боюнча.

Экинчи аялы Фатима эки кыз төрөп берген, анан алар дагы бир токол алуусун чечишкен.

“Мен анда 21 жашта болчум, бирок мен тушунуп тургам мен учун ал биринчи куйоо болгону менен ал учун мен учунчу болчум. Бирок ал мага аябай жаккан.”- деп айтат Куляйхан.

Дыйканчылык менен алек болгон Абсаттардын үй-бүлөсү бир там астында жашашат. Уй-булоо башчысынын айтуусу боюнча алар уруш-талаш дегенди билишпейт жана анын аялдары ушундай жашоо ынгайлуу деп эсептешет.

“Formula.KG”

Запись Кызылордолук жашоочу бир үйдө үч аял менен жашаганы менен элди кызыктырды. впервые появилась Formula.KG.

СУРОО: Жүрөгү түшкөндү көзү ачыктарга, табыптарга көтөртсө болобу? Жүрөгү түшкөнгө кайсы сүрөөнү окуп дем салса болот? Өзүнө өзү дем салсачы?

ЖООП: Өзүңүз “Фатиха” сүрөөсүн окуп, сууга дем салып ичсеңиз же жуунсаңыз болот. Көзү ачык, бакшыларга барган таптакыр туура эмес. Ал эми айылдагы табып сыяктуу колунда эми бар, Кудай тарабынан берилген таланты бар кемпирлер балдардын жүрөгүн көтөрүп коюшат. Бул жакшы нерсе. Анткени алар бакшы эмес, мээримдүү, таланты бар адамдар.

СУРОО: Достор менен баняда парда отуруп, бассейнге  түшсө  болобу?  Бассейнге  ич  кийимчен же шейшеп менен түшүрбөйт.

ЖООП: Достор менен болсо ич кийимчен, тизеге чейин жабылган шейшеп менен түшсө болот. Баары жылаңачтанып малдай болуп жүргөнү арам.

СУРОО: Түнкүсүн  иштеп,  күндүзү  үйдөмүн.  Багымдат  намазын  ошол  жердеги  мечиттен окуйм.  Анан  үйгө  келип  уктап  калам.  Кээде бешимди күтөм.  Анан  кулайм.  Жумушумду таштасамбы?

ЖООП: Жумушту таштабаңыз. Бешим намазынын убагы аср киргенге чейин боло берет. Асрга чейин туруп окуп коёсуз.

СУРОО: Беш маал намаз окуган, бир турмуш башынан өткөн, баласы бар болсо мастуратты кантип  алса  болот?

ЖООП: Эгерде мурдагы күйөөсүнөн талак алып, башы бош болгон болсо никелеп ала бересиз.

СУРОО: Менин колума сөөл жайнап кетти. окутсам жолум жабылбайбы?

ЖООП: Окута бериңиз. Эч нерсе болбойт.

СУРОО: Аллах менен Кудай бир адамбы же башка башкабы?

ЖООП: Адам деген Кудай жараткан макулук. Кудайды адам  дебейт. “Кудай” деген фарс  тилинде, ал эми “Алла”  араб  тилинде. Айырмасы жок, баары бир затка, Улуу жаратуучуга айтылган сөз.

СУРОО: Мен иштеген дүкөндө спирт ичимдиги сатылат. Ал жерде намаз окуса болобу?

ЖООП: Кээ бир аалымдар болбойт деп айтышат. Ичимдик кыбыла тарабыңызда турган болсо, намазыңыз макүрү (жаман) эсептелинет. Бирок, башка бөлмөдө кыбыла тарапта арам нерсе турбаган болсо, намаз дурус болот. Негизи ошол жерде иштеген жакшы эмес. Арам нерсе сатылбаган жерден жумуш тапканга аракет кылыңыз.

СУРОО: 18 жашымда турмушка чыгып, 4 жыл жашап, төрөбөй ажырашып кеткенбиз. Күйөөм үйлөнүп балалуу болгон. Азыр ал “сага кайра үйлөнөм. Экөөң менен жашайм” деп жатат. Кайын журтум үзбөй кабар алып турушат. Макул болсом күнөө болбойбу?

ЖООП: Макул болсоңуз жакшы болот. Керек  болсо, тиги төрөгөн болсо багып алсаңыз андан бетер жакшы болот.

СУРОО: Жолдошум намаз окуйт, мен да окуп баштадым. Окуй электе бирөө менен жаткам. Күндө тообо намазын окуп алладан кечирим сурайм. Кечирилеби?

ЖООП: Иншаллах,  кечирилет.  Кудай  кечиримдүү. Ширктен  башканын  баарын  кечирем  деген.  Ошол күнөөнү  бирөөгө  айтыштын  кереги  жок. Күнөөнү башкаларга  айтуу – дагы  бир  күнөө.  Жолдошуңузга айтып  алып  ызы-чуу  болуп  жүрбөгүлө.

СУРОО: Калың  бергенде  кайра эле кызга сеп кылып берет. Эми махр да бериш ваажиб болобу? Оронгон келин үйдө жоолугун артка салынып, моюн тарабы кайын ата, кайын агасына көрүнсө болобу? Никеде кыздын жообун күбөлөр угушу шартпы? Назданып унчукпасачы?

ЖООП: “Калың” кыргыз тилинде, “махр” араб тилинде. Экөө бир эле нерсеге айтылган. Сеп милдеттүү эмес. Сеп кыздын өзүнүн мүлкү. Кыз ажырашып кетип калса, кээ бир акмактар “калың бергенбиз” деп септи алып калышат. Миллион доллар калың берген күндө да септи алып калганга акысы жок. Калың сеп үчүн берилбейт. Калың – кыз үчүн белек.

Кайнатасынын көзүнчө жылаңбаш жүрсө болот. Кайнагаларына көрсөткөнгө болбойт. Анткени, алар махрам (никеге турууга болот) эмес (намахрамдар).

Кыз унчукпаса, нике кыйылбайт. Сөзсүз түрдө айтышы керек. Такыр эле уялып айта албаса, “менин атымдан айтып кой” деп өз өкүлүн жөнөтүшү керек. Кыз бир гана атасынын жана чоң атасынын алдында уялып унчукпаганы эсепке алынат.

СУРОО: Жашым 22де. Ата-эне каршы болуп жатса, үйлөнүүгө  болобу?  “Эки-үч жыл күт” деп жатышат. Өзүмдү карманууга сүннөт менен кандай аракет  кылсам  болот?  Кыздарды  көргөндө оюм бузулат. Же такыр көчөгө чыкпаш керекпи?

ЖООП: Дароо үйлөнүңүз. Эгерде, бир күндө бир нан тапканга акчаңыз жетсе үйлөнүңүз, аялыңыз менен бөлүшүп жейсиз. Кудай ырыскысын берет. Ата-энеңизди укпаңыз. “Үй алып, мебель алып, машина алып анан  үйлөнөм” дегендер болбогон сөз. Үйлөнүү колуңуздан келбесе орозо тутуңуз.

СУРОО: Атам аракты көп иччү болду. Эмне кылуу керек?

ЖООП: Кудайдан суранып, дуба кылыңыз. Алла ынсап берсин. Мүмкүн болсо даватка чыгарыңыз, жакшы болуп кетет.

СУРОО: Түндө уктап жатып көп сүйлөнөм. Күндүзү ойлогон нерсени айтып салам. Муну калтырса болобу?

ЖООП: Калтырса болот болуш керек. Жатаарда айтыла турган дубаларды айтып, намаз окуп, даарат менен жаткан болсоңуз жакшы болот. Куранда “Намаз жана сабырдуулук менен өзүңөргө жардам алгыла” деп жазылган.

СУРОО: Мени ала качып, каршы болгонума карабай жоолук салып, бата беришкен. Апама “калбайм” деп ыйлап келе бергем. Бир астана аттагандан кийин бактысы байланып калат дейт. Ушул туурабы?

ЖООП: Болбогон  сөз. Он  жолу бата берсе деле сизге жакпаган болсо, калыштын кереги жок. Келе бергениңиз туура болгон. Бирок, баланы көрүп жактырып калсаңыз андан бетер жакшы болмок. Күйөөгө тийип алганыңыз чоң олжо болмок. Бирок кемпирлер астанага жатып алып, нанды тиштетип коюп, “бактың байланып  калат”  дегендердин  баары ошол кемпирлердин жомоктору. Буга ишенбеңиз.

СУРОО: Касида түшүнгөн молдолор тамыр кармап дарылашат. Ошолорго  ишенсе болобу?

ЖООП: Тамыр кармап дарылоо – молдонун эмес, табыптын  иши.  Элдик табып  болсо, бул жакшы. Касида окуйт  десе эле  күчтүү  молдо  экен  деп ойлошот. Касида – поэзия, поэма деген эле сөз. Пайгамбарыбыз алейхиссаламды  мактап  жазылган  ыр. Ал ырды арабча билгендин баары эле окуй берет. Касиданы окугандан көрө, Курандын бир аятын ошондон он эсе аз ихлас менен окуса дагы аяттын таасири көбүрөөк болот. Өкүнүчтүүсү, айрымдар Касиданы Курандан жогору коюшат.

Куран – Кудайдын сөзү. Касида – бир адамдын сөзү. Куранды окуса, андан миң эсе көп шыпаа берилет.

СУРОО: Менин кулагыма көбүнчө таңга маал эркек адам азан же сүрө айтып ойготуп жиберет. Коркуп кетем…

ЖООП: Коркпоңуз. Бул Алланын сизге жиберген периштелери. Намаз окуңуз. Мен Меккеде жүргөндө да ушинтип эрте менен ойготчу.

СУРОО: Мен окуучумун. намаз окугум келет. Бирок, мектепте хиджаб кийгенге уруксат жок. Азыркы жаштардай кийинип эле намаз окуй берсем  болобу?

ЖООП: Хиджаб кийүүгө уруксат бар. “Уруксат бербейм” дегенди  сотко  берсеңиз болот. Бизде  демократия. Намазды окуй бериңиз. Намаз менен хиджаб кийүү – эки башка амал.

СУРОО: Намазды жаттагыча китепти карап окуса болобу?

ЖООП: Болот. Бирок, колдон келишинче тезирээк жаттаганга аракет кылыңыз.

СУРОО: Мага азан чакырбай эле ысым коюшкан экен. Күнөө эмеспи?

ЖООП: Күнөө эмес. Кааласаңыз мечиттин жанына келип азанды угуп кетиңиз.

СУРОО: Досум машинасы менен кырсыктап, 4 бала каза болуп, рулдагы досум аман калды. Биз муну кырсык дедик. аны каматпай койсок күнөө болбойбу? Каза болгондордун туугандарына колдон келген жардамды берип жатабыз.

ЖООП: Жардам берип жатканыңар жакшы. Досуңуз тообо кылып, Кудайдан кечирим сурасын. Катасын түшүнгөн болсо, жетиштүү болот. Каматкан менен эч ким пайда көрбөйт.

СУРОО: Жылдыз түшкөндө тилек айтса аткарылабы?

ЖООП: Жок, бул туура эмес.

СУРОО: 5 маал намаз окучумун. Бир жигит менен сүйлөшүп  баштагандан  кийин окубай  калдым. Аракет кылсам да болбой жатат. Эмне кылам?

ЖООП: Жигитиңизди таштаңыз. Жигит менен сүйлөшүү жакшы көрүнгөнү менен бул шайтандын  оюндары. Намазды жакшы ниет кылып баштаңыз.

СУРОО: Жумушка байланыштуу аялым экөөбүз бир жыл бөлөк жашадык. Нике бузулбайбы?

ЖООП: 10 жыл, 100 жыл бөлөк жашасаңар деле нике бузулбайт. Бөлөк жашагандан нике бузулат деген жок.

СУРОО: Үч айга чейин бойдон алдырса болобу? Спирал салдырсамчы?

ЖООП: Бойдон алдыруу – күнөө, арам. Эгер, эненин ден-соолугуна олуттуу зыян келе турган болсо, же ичиндеги бала өлүп калган болсо, алдырса болот. Спиралды ден соолукка зыян келтирбесе жана бала төрөө жагымсыз жагдай жарата турган болсо, салдырса болот. Жөн эле “2 бала жетиштүү, фигурам бузулуп калат, ишим калып кетет”  дегендей  шылтоолор менен салдырса болбойт. Баланы 2 жыл эмизүү керек. Врачтар менен кеңешип, кийинки баланы төрөгөнгө чейин салдырса болот.

СУРОО: 14 жашымда намаз окуп кийин сабагыма байланыштуу окубай  калдым. Күйөөгө тийгенден кийин сөзсүз окуйм деп сөз бергем. Кудайым мени кечирет болду бекен?

ЖООП: Кудай күнөөнү кечирет. Бирок, күйөөгө тийгенге чейин жашаарыңызды кайдан билесиз. Ажал ар мүнөттө  келиши  мүмкүн. Сабагым  бар дегениңиз – шылтоо. Намазды окуңуз.

СУРОО: Эжем айткан “намаз окуп, өзүнө ылайыктуу кийинсе болот, кеп кийимде эмес, эң башкысы адамдын жүрөгү таза болушу керек” деп…

ЖООП: Туура. Эң негизгиси, жүрөктө ыйман болушу керек. Ыймандуу болуп, ошол эле учурда кийимге да маани берүү керек. Аялдарга жоолук салынып, узун кийип жүрүүнү шарият буйруйт.

СУРОО: Эмне үчүн көп аял алган эркектин материалдык жагы гана эске алынат. Физикалык жактан да күчтүү болушу керек да. Биринчи аялын төшөктө кандыра албай туруп, башка аялды катуу сүйүп калса, ага үйлөнүп алса болобу?

ЖООП: Албетте, материалдык эле эмес, моралдык жактан, баардык тараптан камсыз кыла алганда гана уруксат берилет. Биринчи аялын эптей албай жатып экинчисин албаш керек. Шариятта төшөк маселесине чоң маани берилет. Айтканыңыз туура.

СУРОО: Ата-энемдин ажырашканына 16 жыл болду. Башка үй-бүлөсү бар, бирок апамдын жообун мусулманча берген эмес. Кандай болот?

ЖООП: Бул боюнча апаңыз менен сүйлөшүү керек. Кээде талак сөзү айтылбастан деле ажырашуу ыктымалы бар.

СУРОО: Жигитим менен жүргөнүмө бир жылдан ашкан. ал мени бузуп койгон, бирок менден качып жүрөт. Эки айдан бери аны көрө элекмин. ар кандай ойлор келчү болду. Эмне кылаарымды  билбей  калдым…

ЖООП: Тообо кылып, Кудай жолуна түшүңүз. Сизге чала болду десем да жарашат. Жигит менен жүрүү акыры ушундай нерсеге келип такалат. Жигитиңиз келсе, дароо нике кыйдыралы деп айтыңыз.

Запись Чубак ажы Жалилов менен турмуштук суроо-жооптор (66) впервые появилась Formula.KG.

Күйөөсү аялын жаака чаап жиберди, аялы ыйлаган бойдон: “Мен сиздин үстүңүздөн арызданам” деди.

Күйөөсү: “Сага бул жерден чыкканга ким уруксат берет экен?” деди.
Аялы: “Сиз эшик-терезелерди жаап салсам эле арызданганга жолтоо кыла алам деп ойлоп жатасызбы?” деп сурады.

Күйөөсү таң калган бойдон: “Колуңан эмне келет?” деп жооп берди.

Аялы: “Мен байланышка чыгам” деп айтты.
Күйөөсү: “Телефонуң менде, каалаганыңды кыл” деди.

Аялы жуунчу бөлмөгө багыт алды да ал жакка кирип кеткенде күйөөсүнүн башына “Терезеден чыгып кетсечи” деген ой келип, сыртка атып чыкты да жуунчу бөлмөнүн терезесинин жанында күтүп туруп калды…бирок канчалык күтпөсүн эч нерсе болбогондон кийин кайра үйгө кирип, эшиктин жанына туруп алды.

Аялы жуунчу бөлмөдөн чыкты, жаңы эле даарат алганы көрүнүп турду. Чыкты да күйөөсүнө карап: “Мен сиздин үстүңүздөн Ысымы менен ант берген Затка арызданам, буга эшик-терезе, телефондор тоскоолдук кыла албайт, дуа эшиктери ар дайым ачык” деди.

Күйөөсү тынч гана диванга отурду да ойлонуп кетти. Аялы саждаларды узартып намаз окуп баштады, күйөөсү болсо муну кунт коюп карап отурду, качан гана аялы намазды бүтүп эки колун көтөрүп дуа кылып баштаганда ал аялын эки колунан кармап калды…

Аялы күйөөсүнө назик үнү менен ылдый карап туруп айтты: “Сиз мага кылган нерсеңиз үчүн бир эле ушу дуа менен чектелет деп ойлоп жатасызбы?”.

Күйөөсү: “Аллахтын ысымы менен касам ичип айтам, сени урайын деген ниетим жок эле, бирок ачуум сабырыман ашып кетти”.

Аялы айтты: “Ошондуктан мен бул дуа менен гана чектелбейм жана менин дуаларым Иблиске каршы багытталган, мен күйөөмө каршы дуа кылгыдай кемакыл эмесмин” деп көзүнө жаш алды.

Күйөөсү: “Сага сөз берем – экинчи ачуум менен сага кол тийгизбейм”.

Мынакей, Аллах жана Анын элчиси (ага Аллахтын салам-салаваттары болсун) сыфаттаган момун мусулман аялзатынын үлгүсү.

Алар үчүн коруучу болуңуздар, ошондо алар сиздерге кызмат кылышат.
Алар үчүн болуңуздар, ошондо алар сиздер үчүн болушат.

Запись Күйөөсү аялын жаака чаап жиберди жана анын аягы эмне болду? впервые появилась Formula.KG.

(Үйлөнгөндөр үчүн…үйлөнө электерге да…жана үйлөнүүнү каалагандарга…)
Жигит үйлөнөт, атасы куттуктап, батасын берип, анан барак, калем жана өчүргүч алып келүүсүн суранат.
– Эмне үчүн? – жигит таңдана сурайт.
– Алып келе бер, – дейт атасы, сырын чыгарбай.
Кагаз менен калемди алып келип, өчүргүч жок экенин айтат.
– Таап келе кал, – дейт атасы.
Жигит көчөгө чыгып өчүргүч сатып келет.
– Жаз, – дейт атасы.
– Эмнени жазайын?
– Каалаганыңды жаз.
Жигит бир сүйлөм жазат.
– Өчүр, – дейт атасы.
Жигит өчүрөт.
– Кайра жаз, – дейт.
Чыдабаган жигит сырын сурайт.
– Жаз, деп кайталайт атасы, олуттуу.
Жазат… дагы өчүртөт… кайра жаздырат… кайра өчүртөт…
Бир канча жолу кайталагандан кийин атасы сурайт:
– Барагыңдын бети дагы эле актай турабы?
– Ооба, кайра-кайра өчүрүп жатсам…?
– Оп, баракелде, – атасы уулун далысына таптайт, – кептин төркүнү мына ушунда, сен бүгүн үйлөндүң, эми көкүрөгүңдө дайыма “өчүргүчтү” ала жүр. Эгерде аялыңдын кээ бир кемчиликтерин, жаман жорук-жосунун дароо көңүлүңдөн өчүрүп салбасаң, бат эле кирге толуп жакшылыгын жазчуудай орун табылбай калат. Аялыңда да ушундай өчүргүчү болууга тийиш. Мына ошондо гана силердин көкүрөгүңөр актай болуп, жакшылыкты жазганга орун табылат. Болбосо эр-аялдын “барагы” бат эле кирге толору турган кеп…
Эгер жашооң бактылуу, ырыс-кешиктүү болуусун кааласаң, “өчүргүчтү” дайыма ала жүр. Кимдир бирөөнүн жаман мамилесин, кемчилигин дароо “өчүр”, таза жаша, ак кагаздай таза бол, жашоонун мааниси ушул… “өчүргүчтү” унутпа…

Даярдаган: Алайчы Сеитбеков

Запись Өчүргүч (Үйлөнгөндөр үчүн…үйлөнө электерге да…жана үйлөнүүнү каалагандарга…) впервые появилась Formula.KG.

Бир жигит жаш кызга үйлөнөт. Салт боюнча жигит досторун үйүнө чакырып сыйламакчы болот. Ал базардан союлган койдун бүтүн этин алып келет да, аялына аны бышыруусун буйруйт. Таң калган жаш келин бышыра албасын айтат. Ачуусу келген күйөөсү аялынын буюмдарын чогултуп, мага татыктуу эмес экен деп жетелеп атасынын үйүнө алып барат. Атасына: “Кызыңыз койдун этин бышырганды билбейт экен, жакшылап үйрөтүңүз. Мага мындай тамак бышырганды билбеген аял керек эмес. Жакшылап тамак бышырганды үйрөткүлө. Ошондо алып кетем.”-дейт. Атасы: Макул, уулум биздикине эки айга калтырып кет. Жакшылап үйрөтөбүз.”-дейт. Арадан эки ай өтүп күйөө бала келинчегин алып кеткени келет. Келип аялынын тамактын түрүн бышырууну үйрөнгөнүн угуп аябай кубанып, алып кетмекчи болот. Кыздын атасы базардан тирүү кой алып келет. Күйөө баласына: “койду союп даярда кызым бышырсын. Жеп алып кетесиңер”- дейт. Күйөө баласы өмүрүндө кой сойбогонун айтат. Анда кайнатасы: “Атаңа айтып бар. Сага жигиттикти үйрөтсүн. Жакшылап кой сойгонду да үйрөнүп кел. Ошондо кызымды алып кетесиң” дейт.

PR: Аялыңды канчалык кемчилиги болсо да аны жарыя кылбай өзүн оңдоого аракет кыл. Биринчи өзүңдү да карап көр. Татыктуусуңбу?..
Бир даанышмандан:
-Сен эмнеге эч кимди кемсинтпейсиң? -дешкенде, ал:
– Мен башкаларды кемсинткидей ар тараптуу төп келген адам эмесмин да.-деп жооп берген экен.

Которгон: Ж. Шамшиев

Запись ЖАШ ТУРМУШ КУРГАН КЫЗДЫН ОКУЯСЫ впервые появилась Formula.KG.

Сөзүн мындай баштайт: Менин үч уулум бар. Мен алардан бөлөк өзүм жалгыз жашайм. Бир күнү улуу уулумдун үйүндө конок болуп түнөп калуу үчүн бардым. Эрте менен келинимден дааратка суу алып келүүсүн сурандым. Алып келген сууга даарат алып, калганын өзүм жаткан төшөккө төгүп салдым.
Эрте мененки тамак учурунда келиниме: “Кызым картаң кишини билесиң. Төшөккө сийип койдум…” -деп сөзүмдү аяктагыча, мени каргап уруша баштады. “Төшөктү жууп кургатып кой, экинчи кайталоочу болбо. Эгер кайра кайталоочу болсоң…” Мен ачуумду жутуп, төшөктү жууп кургатып койдум да, экинчи уулумдун үйүнө бардым. Анын үйүндө да кайталадым. Келиним катуу зекиди. Мага болушат го деген ойдо уулума айтсам келиниме унчуккан жок. Алардын үйүнөн да чыгып, кенже уулумдукуна бардым. Ал жерде да кайталадым. Эрте мененки чайда келиниме абалымды айттым. Келиним: “эч нерсе эмес энеке, биз кичинебизде канча ирет көйнөгүңүздөргө сийип койгонбуз. Бул карылыкта боло турган көрүнүш.” -деп жууп, кургатып койду.
Мен келиниме: Кызым, менин бир кошунам бар. Ал мага базардан зер буюмдарды ала келүүм үчүн акча берген эле. Жүр мени менен базарга барып кел. – деп, базардан бир топ алтын, күмүш тагынчактарды сатып алдым.

Ошол күнү кечинде балдарымды аялдары менен кошо кичине келиндин үйүнө кечки тамакка чакырдым. Баарына болгон окуяны төкпөй чачпай айтып бердим. Сатып алган зер буюмдарды кенже келиниме бердим да: “Мына ушул келиним мен эч нерсеге жарабай калган мени карайт. Калган өмүрүм ушул келинимдин үйүндө өтөт.”-дедим. Калган эки келин кылгандарына аябай өкүнүштү…

Запись КАРЫГАН КЕМПИРДИН ОКУЯСЫ впервые появилась Formula.KG.

Суроо: Ипотека арам эмеспи? Прививка, вакцина алса болобу?
Жооп: Үстөккө же пайызга акча алуу арам. Прививка, вакцина алуу ар бир атуулдун өз чечими.

Суроо: Ассалому алейкум! Менин апам окуган эмес, намаз окуганга ниет кылат. Кандай кылса болот? Апам элү жети жашта. Рахмат.
Жооп: Апаңызга намаз окуганды үйрөтүңүз. Сооп алып, Кудайдын алдында чоң иш жасаган болосуз.

Суроо: Шейит кеткенди морг экспертиза кылса эмне болот?
Жооп: Шейит кеткендерге экспертиза кылбаш керек.

Суроо: Уят сөздөрдү сүйлөсө кандай жаза жазылат?
Жооп: Күнөө болот.

Суроо: Саламатсызбы! Мен күйөм менен ажырашканыма 3 жыл болду. Талак берген эмес, кандай болот?
Жооп: Ассалому алейкум! Талакты алыш керек. Аны алмайынча башка менен баш кошууга уруксат жок.

Суроо: Ассалоому алейкум, саламатсызбы! Намаз окуп жатып адашса даарат бузулабы?
Жооп: Ва алейкумум ассалам. Жок, даарат бузулбайт.

Суроо: Ассалоому алейкум ва рахматтулоох. Канча күн сакталган суу дааратка болот?
Жооп: Ва алейкумум ассалам. Эгер суунун табигый заты бузулбай сакталып турса ал сууга даарат алса болот. Эгер жыты, даамы жана түсү өзгөрүп кетсе ал сууга даарат алганга болбойт.

Суроо: Ата энеден калган үй-жай эң кичине балага калабы, эгер үй сатылса кандай?
Жооп: Ата-энеден калган үй биздин салтта кичүү баласына калат деп эсептешет. Бирок, динде бир туугандар ата-энеден калган үй жана башка мал-мүлктөрдү бөлүшөбүз дешсе анда ар бири шарият талабына жараша өзүнүн үлүшүн алат.

Суроо: Асалому алекум дамыла! Менин карындашым кайсар ага кандай чара көрсө болот?
Жооп: Ва алейкумум ассалам. Кыргызда жакшы сөз жан эритет дегендей карындашыңызга жакшы сөздү айтып, түшүндүрүп турушуңуз керек.

Суроо: Көзү өтүп кеткен 3-4 адамга бир мал союп, Куран окуса болобу?
Жооп: Динде көзү өтүп кеткен адамга сөзсүз мал союлуш керек деген нерсе жок. Көзү өтүп кеткен адамга үй ээси үч күн ичинде мал сойбош керек. Алыстан келген жакындары болсо, кошуналары же маркумдун туугандары аларды тосуп, сыйлаш керек.

Запись Турмуштук суроо-жооптор (63) впервые появилась Formula.KG.

Суроо: Намазда турганда эки буттун талтайып тургандар же бир намаз бүткөнчө улам орун которушкандар кайсы мазхабда?
Жооп: Андай турган эч бир мазхабда жок. Андай тургандар кээ бир тартипсиздер.

Суроо: Адамга кирген жин Куран окуу менен жин күйүп жок болобу, же жиндер өлбөйбү?
Жооп: Ооба, Куран окуу менен жинди адамдан кубалайт. Алар да өлөт бирок, адамдарга караганда көбүрөөк жашайт.

Суроо: Намаз окууп, бозо ичсе болобу? Дарылыкка ширин кылып.
Жооп: Бозо ичпестен эле намаз окуш керек.

Суроо: Экинчи аял алса болобу?
Жооп: Болот, бирок ага шарты болуусу керек, мүмкүнчүлүк керек. Ал болбостон туруп алган күнөө.

Суроо: Ассалому алейкум! Элдин бут кийимин ондойм, алган акчам адалбы?
Жооп: Ва алейкумум ассалам. Адал, бул иштин эч кандай жамандыгы жок. Бул сиздин адал эмгегиңиз.

Суроо: Ассаламу алайкум! Шариятта өлгөн адамдан жыт чыгып кетсе жаназа кабыл болобу?
Жооп: Ва алейкумум ассалам. Эгер жыт чыгып кеткен болсо кабыл болбой калат. Тезирээк көмгөнгө аракет кылыш керек.

Суроо: Салам алейкум! Менин суроом күйөм Россияда, мен кыргызстанда күйөм менен каттуу урушуп калдык телефон аркылуу. Ошондо мага жообунду алдың деп жазды. 3 күн өтпөй мурдагыдай сүйлөшүп калдык, жооп түшүп калабы деп ойлоном азыркыга чейин?
Жооп: Ва алейкумум ассалам. Эгер ошол сөздү айтканда, ажырашуу ниетинде айткан болсо бир талак түшөт.

Суроо: Ассалому алейкум! Менин апама жин кирген экен, дем салсак болбой атат. Эмне кылсак болот, кайака кайрлабыз?
Жооп: Жин киргенин такташ керек. Окутуп көрүш керек.

Суроо: Жылдыкты 1 ай өткөрүүгө болобу?
Жооп: Негизи Ислам дининде 1 айлык, 1 жылдык деген жок.

Суроо: Имам фатиханы окуп бүткөндө «Амин» деп купия айтыш керекпи?
Жооп: Имам фатиханы окуп бүткөндөн кийин имамга уюгандар да аамиин деген сөздү ичинен айтыш керек.

Запись Турмуштук суроо-жооптор (62) впервые появилась Formula.KG.

Суроо: Ассаламу алейкум уа рахматуллохи уа баракатух! Боюмда бар бозо ичсем болобу?
Жооп: Жок.

Суроо: 46 жаштамын, балалуу боломбу же кечпи?
Жооп: Алладан үмүт кылыңыз. Алланын колунда бала бериш, бербеш. Кыргызда токсон, сексен, жетимиш деген аттар болгон азыр дагы болуп келе жатат. А сиз 46 эми чыгыпсыз. Алладан дуба кылып сураңыз.

Суроо: Тамеки чексе даарат сынабы? Рахмат.
Жооп: Сынбайт.

Суроо: Арууке деген аттын манисин айтып берип коюнузчу?
Жооп: Арууке деген ат таза, тунук дегенди түшүндүрөт.

Суроо: Менин ата-энемдин үйлөнгөнүнө 30 жыл болуптур. Нике кыйылбаптыр, мен үйлөнгөндө күбө катарында отуруган нике ата-энеме нике түшөбү же кыйдырыш керекпи?
Жооп: Ата-энеңизге нике кыйдырып койуңуз.

Суроо: Жума намазна толук намаз билип барыш керекпи? Жатып турган эрежелери зарылбы же жатып турганды жумада үйрөнсө болобу?
Жооп: Намаздын жатып турган эрежелерин бир эки жолу көрүп эле үйрөнүп алса болот. Сиз бара бериңиз жуманы калтырбай, жуманыз кабыл болот ин шаа Аллах.

Суроо: Кээде мергенчилик кылабыз, мылтыкка созсуз документ алыш керекпи? намаз окуйбуз.
Жооп: Мыйзамда кандай болсо ошого баш ийип анан анчылык кылыңыз.

Суроо: Аялым менен ажырашып, 7 жылдан кийин кайра жараштым бирок, ичимдеги кара так кыйнап жатат. Күйөгө тийип келди эле кантем?
Жооп: Өтүп кетет дуба кылыңыз.

Суроо: Мышык өлтүрсө болобу?
Жооп: Болбойт.

Суроо: Менин боюмда бар, жакында көз жарам эгиз уулдар. Ат коюп бересизби?
Жооп: Саад-Масууд, Хасан-Хусейин

Запись Турмуштук суроо-жооптор (61) впервые появилась Formula.KG.

Күйөөсүнүн жана балдарынын ушунчалык сый – урматына татыган аялдын мындай бакубат жашоого кантип ээ болгондугу тууралуу баяны….

Ал аял сөзүн минтип баштады:

“Биз жолдошум экөөбүз турмуш курганыбызга жыйырма жылдан ашып калды. Ушул жыйырма жылдын ичинде бетимде жылмаю пайда болуп, жашоонун ырахатын сезип бактылуу жашаган күндөрүм аз болду. Жашообузда күн сайын уруш – талаш, акыйнек айтышмай.

Ошентип жүрүп бир күн бир китептен бир аалымдын айткан сөзүн окуп калдым. Ал мындай болчу:

“Эркек адам аялы менен болгон мамилесинде аялын жинди деп билүүсу керек, ал эми аял адам күйөөсү менен болгон мамиледе күйөөсүн жинди деп билүүсү керек”- деп, жазыптыр. Биринчи бул нерсеге акылым жетпей таң калдым. Мындай нерсе кантип эле болсун деп.

Бирок бул нерсеге көнүл деле бурбай койдум. Анткени жолдошум жогорку билимдүү, акыл эси жайында, ден соолугу жакшы эле. Үй бүлөмдү бактылуу кылуу үчүн жашоодо бардык жолдорун колдонуп көрдүм. Бирок эмнегедир тыянак чыкпай жатты. Акыры ажырашууга да аз калды. Айлам жоктугунан улам жанагы аалымдын айткан сөзун жашоомдо бир колдонууну чечтим. Мына ошондо ошол сөздү жашоомдо колдонгонума эч өкүнбөймүн. Тескерисинче кайра-кайра ушунчалык сүйүнөм.Ошол күндөн баштап менин бактылуу жашоом башталды.Анткени жолдошум экөөбүздүн арабызда ызы чуу, уруш – талаш башталганда мен өзүмдү кармап, ага теңелбей, өз ичимден өзүмдү жоошутуп кирем:

“Сен ага тенелбе ал ушундай жинди, анын ден соолугу жайында эмес, Аллахым өзу шыпаа берсин. Ал эмне дегенин өзү билбейт. Эгер анын акылы жайында болгондо бул нерсени айтмак эмес, бул нерсени кылмак эмес”, – деп.

Бир канча убакыт ушинтип өзүмдү кармап ага тен келбей жүрдүм. Албетте кээде өзүмдү араң кармандым. Бирок сабырдуулуктун баары акыры мага женишти алып келди.

Жолдошум да акыркы күндөрү ага карап сөз кайтарбашымды, ага карап акыйнек айтышпаганымды байкап жатты. Күндөн күнгө ага болгон мамилемдин сылыктыгын жана жумшактыгын сезгенин көздөрүнөн, сүйлөгөн сөздөрүнөн байкап жүрдүм. Ал да мага жылуу мамиле кыла баштады. Мурдакыдай үнүн бийик чыгарып кыйкырбай калды. Акыры барып жаңы түрмуш курган жаш жубайлардай болуп калдык.

Биздин үйдө согуштун ак байрагы көтөрүлдү. Тынчтык өкүмү сүрө баштады. “Сабырдын түбү сары алтын” – дегени мына ушул турбайбы “,-деп акылдуу аял сөзүн аяктады. Аял-эркек маселесинде ким унчукпай койсо,ошол утат.
” САБАК АЛУУЧУ ТААСИРДУУ КЫССАЛАР ЖАНА ОКУЯЛАР ” китебинен.

Запись АЛ УШУНДАЙ ЖИНДИ.. впервые появилась Formula.KG.

– Мен жаңы эле турмушка чыккан элем. Кайын-журтум көз ачыктарды алып келип, шам жагышат экен. Мен болсо намаз окуймун. Ошону эмне кылсам болот, мага аябай жакпай жатат. Күйөөмө айтсам, ал апасынын сөзүн сүйлөп жатат. Күйөөм намаз окубайт. Бирок окуйм деген ниети бар?

– Бул жерден албетте, сабырдуулукка үндөйт элем. Эгерде көз ачыктык кылса динден чыгат, бул нерсе ыймансыздыкка алып барат. Кимде-ким бакшылык кылып, төлгө ачып, карта салып, таш салып адамдардын келечегин айтып бере турган болсо бул адам ыймандан чыгып капыр болуп калат. Ошондуктан биз тоба кылышыбыз керек жана дуба кылышыбыз керек. Эми мен сизге айтарым сабырдуу болуңуз, Кудай Таалам жакшылык берет жана күйөөңүзгө айтарым убада бергенден кийин намаз окушу керек, окуганга аракет кылышы керек. Көп учурда эркектер намаз окуган кыздарга үйлөнүшөт, «мен намаз окуйм, ниетим бар» – деп. Бирок үйлөнгөндөн кийин намаз окубай койгондор да бар. Ошондуктан ата-энелерге айтарым кыздарды турмушка берип жатканда этият болуп, ар – жак, бер – жагын карап беришибиз керек. Анан ушундай бир бейтааныш жерге берип коюп, кийин өксүп калган учурлар көп кездешет.

Урматтуу бир туугандарым, көзү ачыктык кылган, бакшылык кылган, мазарды кыдыргандардын баары жакшы эмес. Шариятка туура келбейт. Адам мусулманчылыктан чыгып калат. Мазардан сураган таптакыр болбойт. Биз мазарга барып эстейбиз, дуба окуйбуз, Куран окуйбуз, бирок алардан бир нерсе сураганга шариятыбыз жол бербейт.

Ал эми сен карындашым, дуба кыл, тоба кыл. Балким сенин кылган тобаң менен дубаңдын шарапатынан ошол үйдөгүлөрдүн бардыгына тең Кудай Таалам хидаят берген болор эле деп үмүт кылабыз.

– Тармактык маркетинг боюнча сурайын дедим эле?

– Тармактык маркетинг боюнча бардыгына эле фатва бере албайбыз. Айтып коё турган маселе кээ бир адамдар бизге келип түшүндүрүп айтат, биз ошол түшүндүргөнүнө жараша жооп берсек, Чубак ажы бизге уруксат берди, фатва чыгарып берди деп, тармактык маркетингди жайып жүргөндөр бар, бирок бул туура эмес. Азыркы күнгө чейин эч бир уюмга биз фатва берген жокпуз. Кээ бирлердин продукциясы адал болсо ошону колдонгонго болот. Бирок, «сен бирөөнү жаздырсаң, акча аласың» – деген туура эмес. Ошондуктан бул боюнча Муфтиятка кайрылыңыз. Биз баары бир бул боюнча сизге оңтойлуу фатва бере албайбыз, болгону пикир гана билдире алабыз. «Жок» – деп айтсаң деле болбой эле, «мындай эле, андай эле» – дей бергенинен адамдын көңүлүнө карап угуп көрөйүн дейсиң. Бир саат уккандан кийин деле, «жок» – деген жооп берилип калат. Анан кээ бир адамдар атайын тармактык маркетинг боюнча иштегенин жашырышат дагы, анан бизге башка бир нерсени сүйлөй берет. Эгерде кагаздар менен расмий аныкталган чоңдору келсин десеңиз жок, башка бир адамдарды жөнөтүп эле жылуу сүйлөп, эптеп эле макул кылдыргысы келгендер дагы бар. Биз аларга эч кандай фатва берген жокпуз. Эгерде бере турган болсок кагаз жүзүндө берип кол коюп беребиз. А оозеки фатва берди дегенге эч качан ишенбеш керек. Бизге келген күндө дагы биз пикир эле билдиребиз, мөөрүбүз жок. Мөөрдү болсо муфтият басат, ошондуктан ошол жерге барыңыз.

Мен бир жумушта иштейм. Ал жер кудайга шүгүр, эже-сиңдилер баары жакшы. Бирок жеке жашоомдо беш жыл мурун ажырашып кеткем. Жумушта болсо тамашалашып, «турмушка качан чыгасың?» – дей беришет. Бирок мен алардан жеке жашоомду жашырып келем. Мен күнөөгө баткан жокмунбу?

Эгерде сизди турмушка чык деп сунуш кылса, Кудай мындай бербеспи деп дароо макул болуп чыга берүү керек. Эгерде жакшы адам болсо. «Бирөөлөр ичерге суу таппайт, бирөөлөр кечерге кечүү таппайт». Ал эми канча адамдар күйөө таппай жүрөт. Эгерде сизге бирөө колуңузду сурап, турмушка чык десе, олуттуу ниет болсо макул деп турмушка чыкканыңыз туура болот. Жалгыздык Жаратканга эле жарашат. Ошондуктан турмушка чыкканыңыз жакшы. Бирок элдин бардыгына өзүңүздүн жеке жашооңузду толук айтканга милдеттүү эмессиз. Айткыңыз келбесе айтпай деле койсоңуз болот. Бирок адамдардын үйлөнүп-жайланып, турмуш курганы жакшыраак болот. Ошондуктан бир тууганым базар кызып турганда дароо «Бисмилла» деп турмушка чыгып кеткениңиз жакшы болот.

– Ажыке, биз кудай буюрса, намазкана салып жаттык эле. Ошого Муфтияттын уруксаты керек болуп жатты эле, ошону кантип алсак болот? Жол-жобосун айтып бересизби?

– Мен жол-жобосун билбейм. Муфтияка бар. Ошол жерде курулуш бөлүмү бар. Алар кагаз беришет. Менин Муфтиятта иштебей калганыма канча жыл болуп кетти. Эгер мен иштесем анда келгиле демекмин. Бирок мен иштебей калгандан бери кандай мыйзамдар кабыл алынды кабарым жок. Ошол жерде Таалай мырза деген курулуш бөлүмүнүн башчысы бар, ошол кишиге жолуксаңыздар түшүндүрүп айтып берет. Интернетке киргенди билсеңиз муфтият.кж деген сайт бар, ошол жерден дагы карап алсаңыз болот.

– Мен беш маал намаз окуйм. МАИ кызматкери болуп иштесем болобу? «Бир аз немелер» бар го, ошолор зыяны тийип калбайбы?

– Эмне үчүн иштесе болбойт? Токмоктон келе жатканда мени МАИ кызматкери тосту. «Эмнеге тостуң?» – десем, «сиз катуу айдабай, жайыраак айдап жатасыз»- дейт. Биринчи жолу таң калдым, МАИ кызматкери, «эмнеге катуу айдабайсыз?» – деп сурайт экен деп (күлүп). Албетте иштеген жакшы болот.

Ал эми «бир аз немелер» бардык жерлерде бар. Адам болгондон кийин болот ал «немелер». Сиз болсо ошол «бир аз немеден» алысыраак болуп, азыраак жасап, жок дегенде салыштырмалуу түрдө тазараак иштесеңиз, баары жакшы болот. Анан сен корксоң, мен корксом, ал корксо, бул корксо анда ким иштеши керек да, ким элге кызмат кылышы керек. Жанагы «таранчыдан корккон таруу экпейт, карышкырдан корккон токойго барбайт» деген сөз бар да. Бардыгы эле өзүнүн жанын ойлоп, «кой антпе, аны кылба, муну кылба, эптеп эле курсагым тоё турган тиричилик болсо болду» – десек, анда элдин тагдырын ким ойлойт? Кээ бир адамдар бар, «50-60ка чыгып калдым, эптеп эле иштеп курсагымды тойгузуп турсам» – деген. Мамлекеттин келечегин ойлоп, терең ой жүгүртүп сүйлөгөн адамдар аз болуп калат дагы, жеке бизнесин ойлоп жүрө берип, тар ойлонгон адамдардын колуна мамлекеттик иштер тийип калган учурлар көп эле кездешет. Ошондуктан антпеш керек дагы, «Бисмилла» – деп, тобокел кылып, Кудайдын ыраазычылыгы үчүн иштей бериш керек, урматтуу бир тууганым.

– Инилерим каза болуп ошол жерге барган элек. Жаныбызда бир классташыбыз бар, беш маал намаз окуган. Анан биз кыргыздын салты кылып үн чыгарып барып, топурак салып кайра чыккандан кийин ортобузда пикир келишпестик болду. Силерге Кудай көрсөтүп коёт, «эсил кайран бир боорум, эми кайдан көрөйүн» – деп өкүрбөш керек деген темада. Ушуга кандай карайсыз?

– Өкүрүп барганда калп эле артист болуп өкүрүп барганга болбойт. Эгер чындап эле кайгырып турганда, үн чыгарса зыяны тийбейт. Бирок жалгандын жалганы кылып кыйкырып, салты кылып токол наалат айта берген туура эмес. А бирок бир адам чындап эле адамдын өтүп кеткенине өкүнүп, дагы жашаса жакшы болот эле деп, ага ырайымы келип, намаз окуп, көп ибадат кылып калса жакшы болот эле деген ниет менен ыйлаган болсо анын зыяны тийбейт, иншалла. Бизде өкүргүсү деле келбейт, көз көрсөткөнү келип туруп, анан курулай эле кыйкырып ыйлап коёт, албетте, бул туура эмес. Чындап ыйлаганга шарият жол берет.

– Жолдошум экөөбүздүн үйлөнгөнүбүзгө жети жыл болду. Доктурларга барып көрүнөбүз, бирок такыр эле балалуу боло албай жатабыз. Борбордук мечитке баралы дегем, бирок жол-жобосун такыр биле албай койдум. Дем салдыралы деп ойлогом. Намаз окубайм?

– Борбордук мечитке барганда эле эмне бала төрөтүп иет деп уктуңуз беле? Биринчи намаз окуп, Кудайдан суранбайсызбы. Мечиттеги молдо сиздин чөнтөгүңүздү карап отурат, канчалык көбүрөөк берсе ошончолук дем салып батыраак кетирип иейин деп.

Намазды баштай албай жатсаңыз бүгүн баштай бериңиз. Эч кандай кыйынчылыгы жок. Күйөөңүз дагы намаз окусун.

Намаздын касиети такыр бөлөкчө. Балким намаз окубай жаткан үчүн Кудайым бала бербей жаткандыр. «Булар балага жакшы тарбия бере албайт, экөө тең жалкоо, ниет кылып басып жүрүшөт, иш кылбай эле» – деп. Балага деле ниет кылып, бирок аракет кылбасаңар болбойт. Ошон үчүн аракет кылып намаз окуп баштасаңар, Кудай Таалам берет иншалла.

Бирок мечитке барганда алар дем салып, баланы пайда кылат деген сөз жок. Маселе Кудайдан сураганда. Дагы бир жолу айтам, намаз окугула жолдошуңар экөөңөр тең. Даават деген жакшы нерсе бар ошого чыккыла, дуба кылгыла. Сизден башка эч ким чын ниеттен Кудайдан суранбайт.

Курани-Каримде бир дуба бар, Кудай Таалам мага жакшы перзент бере көр деп бата кылыш керек.

– Үйгө жылкычы чымчык учуп келип, эшикти тумшугу менен ургулап жатат, минткенине эки жума болуп калды. Аркы бөлмөгө барсак аныкын, берки бөлмөгө келсек беркиникин ургулайт. Эмне себептен ушинтип жатканын билбей жатабыз?

– Эшикти ачып койгула, карап көргүлө да эмне кыларын, балким үйгө кирип ойногусу келип жаткандыр. Бирок, «жылкычы чымчык эшик-тереземди каккылап жатты эле» – деп андан төлгө кыла берген туура эмес. Анан аны кубалап жиберүүнүн деле кереги жок.

– Сакал коюуну бирөөлөр сүннөт дейт, бирөөлөр парз дейт, ушуну жакшыраак түшүндүрүп койсоңуз?

– Сакал коюу – сүннөт болот. Мурутту кыскартыш керек, узун кылып, шимип жей тургандай кылып өстүрүп алган туура эмес, бул жанагы отко сыйынгандардын иши. Сакалды тарап, ага атыр сээп, жууп туруш керек. Сакалдын эки тарабын аркага тарап, кулактын жана беттин чек арасынан ашканын кыркып туруш керек. Ылдый жагын бир тутам болгондо кыркыш керек. Узун кылып киндикке түшүрүп алуу жөөттөрдүн сакалына окшоп калат. Мусулманчылыкта сакал деген көркөм, кооз болуп туруш керек. Сакал коюу сүннөт, урматтуу бир тууганым. Сакал өстүрүүнү парз деген туура эмес. Анткени бир нерсе парз болуш үчүн бул «кати субут» жана «кати дарала» менен белгилүү болуш керек. Ал эми сакалды коюуну сүннөт экендигин айткан шарияттык тексттер булар «ахад» хадистер, аны «мутаватир» хадис деп айтканга болбойт.

– Ооруканага жатканда намазды кантип окуйбуз? Мечиттен, «башкаларды кыжалат кылбагыла» – деп айтылган эле?

– Кадимкидей окуй бересиз. Жаныңыздагы кишилер кыжалат болуп жатышса анда сиз коридорго чыгып окуңуз, сыртка деле чыгып окусаңыз болот. Туруп окуй албасаңыз отуруп окуңуз. Отура албасаңыз жатып окуңуз. Айтор ыңгайына жараша окуй берсеңиз болот. Бирок таптакыр калтырбаш керек. Эгерде намаз окуп жатканда узак болуп кетип, адамдар, «тезирээк окуп бүтүр» – десе анда сүннөттөрүн калтырып парзын эле окуңуз. Бирок асты намазды калтыра көрбөңүз. Сөзсүз түрдө жаткан жерде кыйкырып окуу шарт эмес. Өзүңүз уга тургандай кылып купуя окусаңыз дагы жарай берет, кудайга миң мертебе шүгүр, азыр укол сайган жерге, тамак ичкен жерге барып окуй берсе болот.

“Саресеп“

Запись Чубак ажы Жалилов менен турмуштук суроо-жооптор (58) впервые появилась Formula.KG.

– Мен Фейсбук баракчасына комментарий жазган элем. Орустарды капыр деген экен. Ал эми мен уккан, билгеним боюнча буларды “адашкандар” дейт десем мага: “Таксыр сиз никеңиз менен ыйманыңызды жаңылаңыз. Ыймандан чыгып кеттиңиз”, – деп комментарий жазыптыр. Ушул туурабы?

“Ислам дини” деген сайттан “Каза намазы бар адамдарга сүннөт намазы буйрулбайт” дегенди окудум, ушул туурабы?

– Биринчи суроодо орустар капырбы же адашкандарбы маселе. Жер жүзүндөгү адамдардын бардыгы мусулмандар жана мусулман эместер деп экиге бөлүнөт. Мусулман эместердин бардыгы жалпы жонунан, “капыр” – деп айтылат. “Капыр” деген сөз мусулман эмес деген сөздүн бир гана түрү. Анын ичине христиан болгон капырлар, баптист болгон капырлар, еврей болгон капырлар, теңирчи болгон капырлар, айтор ушуга окшогондор кирет.

Мисалы, адамдар кыргыз же кыргыз эмес дегендей эле адамдар да мусулман же мусулман эмес деп бөлүнөт. Эгерде христиан дининдеги орустар болсо улуту орус, капыр дегени мусулман эмес. Анан ошол мусулман эмес адамдарды “адашкан, христиан дининдегилер” – деп айтылат. Демек, мусулман эместердин бардыгы капыр, ал эми капырлардын түрлөрү бар. Мисалы, көп кудайлуу мушрик капырлар, “кудай жок” – деген атеист капырлар деген сыяктуу.

Суроодогу сөз түрк аалымы Кара Быйыхтын “Ислам дини” деген китебине тиешелүү. Бул китепке муфтияттан адашып уруксат берип алышып, кийин ызы-чуу болуп жүрүшкөн. Бирок чындыгында бул маңыздуу сөз. Анткени сүннөт намаз деген бул милдеттүү намаз эмес, ал эми каза намаз милдеттүү. Ошондуктан ал сөздө маани бар. Бирок биз каза намаз окугула, сүннөт намазды да окугула, бирок каза намазы бар адам нафил намазды окубасын деп айтат элек.

– Менин жакын туугандарымдан бир иним көзү ачыкка барыптыр. Көзү ачык болсо иниме, “сенин сүрөтүңдү мүрзөгө көөмп койгон. Ошол үчүн сен ата-эне, бир туугандарың менен урушуп, ишиң жүрүшпөй жатат”- деп айтыптыр. Ушул туурабы?

– Биринчиден иниңиз намаз окусун. Көзү ачыкка баруу-адамды ыймандан чыгарат. Экинчи барбасын. Бишкектеги Жыргал каарыга келип дем салдырсын. Көз ачыкка барган сайын балээ ого бетер күчөп кетет.

– Балдарды эмдеген (привывка) динге каршы келет деген нерсе туурабы? Эгер туура эмес болсо ажыга бара тургандардын баарын эмдешет?

– Көпчүлүк аалымдардын пикиринде эмдөө жакшы эмес деп айтылат. Ал эми ажыга барып жаткандардын бардыгы эле олуя-аалым эмес. Болгону тандоо ар кимдин эркинде.

– Мен Ош шаарында жашайм. Кимге барып дем салдырсам болот? Сиз айткан Жыргал каары Ошко келеби?

– Жыргал каары Ошко бара албайт. Анткени Бишкекте жумушу абдан көп, колу бошобойт. Ошто ким жакшы дем саларын мен так билбейт экенмин. Мечиттерден барып сурап көрүңүз.

Бирок мечитке барып дем салдырууда этият болуңуз. Кээ бир мечиттерде имамдар дем салдырганы барганда кыздарга кол салып ийген учурлары да кездешет. Дем сала турган молдо аялдарды жалгыз үйгө киргизип алып дем салганы болбойт, балким ал зордуктап коюшу мүмкүн. Мындай молдолор Кыргызстандын бардык аймактарында эле кездешет. Ушундай акмактар чыгып калганы өкүндүрөт. Ошондуктан молдо бөлмөдө жалгыз дем салам десе андан жаа бою качуу керек. Бул шайтан, чапаны, сакалы бар шайтан. Буларга эч качан ишенбеңиздер. Динибиз эч качан буга жол бербейт.

– Моюнга тумар тагып жүрсө болобу? Машинага теспелерди жана дубаларды илип алган туура элеби? Анан айылдардагы берилип жаткан пайыздык чеги абдан төмөн насыялардан алсак болобу?

– Теспени болсо машинага дем салдырбай эле кооздук үчүн илип коёт. Бирок машинага тумар илип алышат. Ошондой эле кишилер да моюнуна тагып алышат. Бирок тумар моюнда же машинада болбостон адамдын жүрөгүндө болгону абзел. Жүрөгүндөгү келмеси бул – тумар. Эгерде сүйлөй албаган жаш балдардын бешигине Фатиха сүрөөсүн жазып илип койсо бир жөн. Моюнуна тагып алып дааратканага кирип кетсе анда күнөө иш болуп калат. Ал эми тумар сактайт деген адамды динден чыгарып иет.

Сүткорлуктун бардыгы жана насыянын баары арам. Такыр эле ачкадан өлө турган абалга жеткенде гана алса анда бир жөн.

– Досторум менен Ютуб каналынан “Тозок жердин астында, бейиш асманда” деген видео көргөнбүз. Ал жерде “жердин канча бир километр катмарынан ар кандай үндөр чыгып жатат. Бул тозоктон келген үн” – деп айтылыптыр. Сиз буга кандай карайсыз?

– Аны биз дагы көрүп жатабыз, кылып жатабыз. Бирок биз бир гана нерсеге ишенебиз. Тозоктун бар экендиги чындык, акыйкат нерсе. Ошону менен бирге бейиштин бар экенине да ишенебиз. Буларды четке каккан киши ыймандан чыгып калат. Андан аркынысына акылыбыз жетпей жатса ага кийлигишип, тастыктоонун да, жалганга чыгаруунун да кереги жок.

– Эркектердин чачын өстүрүп алуусу сүннөт экен. Өстүрбөй кыркып алса болобу же сүннөткө каршы келип калабы?

– Пайгамбарыбыз алейхи салам чачын өстүрүп жүргөн. Бирок өмүрүнүн акырындагы кылган ажылыгында чачын алдырып койгон. Демек, чач өстүргөн сакалдай сүннөт эмес. Эгерде сүннөт болсо анда пайгамбарыбыз алейхи салам чачын алдырбайт болчу. Шариятта эч качан өкүмдөр бири-бирине каршы келбейт. Чачын өстүрсө зыяны тийбейт, сүннөт ниетинде койгон болсо бул жакшы. Чачты дагы өзүнө жарашыктуу кылып өстүрүш керек. Анан бир жерин тасырайта кырып, калган жерин өстүрсө такыр туура эмес. Эркектин чачы мүрүсүнө тийбеш керек. Пайгамбарыбыз алейхи салам, “чачыңарды каза кылып кырктырбагыла” – деген. Бул бир жерин кыркып, калган жерин өстүрбөгүлө дегенди түшүндүрөт.

Көзгө сурма коюу аял-эркекке бирдей сүннөт. Бирок кээ бир жерлерде эркектерге сурма койгонго тыюу салат. Анткени көбүнчө кызтекелер коюп алышат экен. Ошол сыяктуу эле чач өстүргөн бизде жакшы эмес жагдайды жарата турган болсо анда чачыңарды өстүрбөй эле койгула, урматтуу эркектер! Анын үстүнө биздин салтыбызда дегеле эркектердин чачын өстүрүүсү кездешпейт. Азыркы күндө чач өстүргөндөр “инкаршик” же “якыншик” деген жамаатка тиешелүү болуп калды.

– Карындашым инсульт болгон эле, бир аз кыйналып жатат. Кайсы молдокеге барып дем салдырсак болот?

– Жыргал каарыга барыңыз. Бишкектеги Ынтымак жаңы конушундагы мечитте кызмат кылат.

– Мен Кореядан суроо берип жатам. Аср намазын бул жердеги башка мазхабдагылар менен кошо окуганда 45 мүнөт эртерээк болуп жатат.

Кыргызстандан жер алганга чек алгам. Бирок ал үлүштү адистер эки жыл мурунку документ менен бергени жатышат. Бул нерсе пара берип алган болуп калбайбы?

– Окуй берсеңер болот.Сахибе имам Абу Юсуф, имам Мухаммаддын пикиринде боло берет. Ал эми 45 мүнөт кечиктирип окуу Абу Ханифанын жеке өзүнүн мазхабы. Колдон келсе Абу Ханифанын тартиби менен окуган жакшы. Бирок шаафилерде азан айтылса алар менен чогуу окуй бериш керек.

Эгерде жерлер ага тийип, ошонун негизинде берип жатса зыяны тийбейт. Бирок ал элди, мамлекетти алдап жатса бул туура эмес.

– Телеканалдардан эмнеге көп көрүнбөй калдыңыз? Биздин Кыргызстанда деле, Орусияда деле даават тууралуу ар кандай пикирлер айтылат экен. Сизден сурайын дегеним дааватка чыгуу шартпы, ушул тууралуу кененирээк токтолсоңуз.

– Мен Темир Сариев премьер-министир болуп турган учурда “Элтр” телеканалына чыкчумун. Бирок Сариев берген тулпарды Жээнбеков кайра алды. Мен Темир мырзага ыраазычылыгымды билдирем. “Элтр” өкмөттүн каналы болгондуктан өкмөт башчынын кийлигишүүсү менен иштер чечилет окшойт деп ойлоп калдым.

Кудайга миң мертебе шүгүр, Орусияны кыдырып жүрөбүз. Бирок ал жерде дааватка тыюу салынган. Ошондой эле Казакстан, Тажикстан сыяктуу мамлекеттерде да тыюу салынган. Биздин президенттин кеменгерлигинин аркасы менен бизде кудайга шүгүр дааватка тыюу салынган жок. Албетте буга тыюу салынбашы керек. Эмне үчүн биз Орусия, Казакстан, Тажикстанды ээрчишибиз керек. Орусия мусулман эмес өлкө. Ал эми Кыргызстан мусулман өлкө. Коңшулардыкына карганда биздин жерибиз кичине болгону менен биз суунун башында турабыз. Башкаларга караганда биз таза суу ичкен адмдарбыз. Ошондуктан биз башкаларга таза пикир, таза акый бере алабыз. Биз жарды мамлекет болгонубуз менен, бизде эркиндик деген нерсе бар.

Өткөндө бирөө айтып жатат, “Өзбекстанда медреселер бизге караганда аз экен” – деп. Бирок аларда абактардын саны канча экенин ал киши билет бекен? Ошондуктан сүйлөп жатканда бардык тарабын караш керек.

Дааватка тыюу салынганы менен даават токтоп калган жок. Анткени бул Кудайдын иши. Орусияда иштеп жүргөн мекендештерибиздин балдары бара-бара кыргызча билбей калышат экен. Алардын ата-энелери Кыргызстанга келген күндө дагы балдары келгиси келбейт экен. Ошол Орусияга кыргыз мектептерин ачуу абдан татаал жумуш. Ошондуктан молдокелердин жана дааватчылардын кыргыз тилинде айткан үгүт-насыят, дааваттары аркылуу аларды кыргыз бойдон сактап калуу мүмкүнчүлүгү бар. Муну муфтият эске алып аракет кылса, абдан жакшы иш болот эле.

“Саресеп”

Запись Чубак ажы Жалилов менен турмуштук суроо-жооптор (57) впервые появилась Formula.KG.

Баласынын үйлөнгөнүнө бир ай өткөн эне келинин жанына чакырды. “Мен баламды 30 жылдан бери намазга тургуза албайт элем. Сен болсо 30 күндүн ичинде эле буга жетиштиң”-көздөрү жашылдана түштү. Кайын энесин сооротуп, акылдуу келин мындай деди: “Энекем, таш жана кен жөнүндөгү окуяны уктуңуз беле? Чоң жолдун так ортосунда өткөн-кеткен жолоочуларга тоскоол болгон чоң таш бар эле. Бир күнү бир жолоочу аны майдалап, жолдон алып коюну чечти. Ал ташты күч менен уруп жатты. Бирок, 99 жолку соккудан кийин ал кишиден күч кетти. Ошол убакта, жанынан өтүп бараткан киши ага жардамга келди да, керкини алып күч менен ташты урду. Таш майда бөлүкчөлөргө бөлүндү эле, анын ичинен бир кап алтын чыкты. Ташты майдалаган жолоочу айтты: “Ташты мен майдаладым. Алтын мага тийиштүү”. -Мен 99 жолу урганмын. Демек, менин да үлүшүм бар-биринчиси кем калган жок. Маселе чечилбеген соң, экөө казыга барышты. Аларды кунт коюп уккан казы биринчисине алтындын 99 бөлүгүн, ал эми экинчи кишиге 1-бөлүгүн берди. “Эгерде бул 99-жолу урбаганда, сенин бир жолу урганыңдан эч кандай майнап чыкмак эмес”-деди адилеттүү казы. Сиз 30 жыл үмүт үзбөй балаңызды намазга ойготтуңуз. Менин бир жолку ойготконум да сиздин мээнетиңиздин мөмөсү деп жооп берди акылдуу келин..

Запись Акылдуу келин впервые появилась Formula.KG.

Суроо: Аялым менен урушуп кеттим деп айткам. Талакка барабарбы? Эмне кылыш керек?

Жооп: Бир гана «аялым менен урушуп кеттим» деген менен талак түшпөйт албетте, ошол сөздү айтып жатып жүрөктө талакка ниет кылбасаңыз.

Суроо: Ассаламу алейкум! Мен күндө атама-апама-акама өзүнчө-өзүнчө Куран окуйм же үчөнө бир окуп койсом болобу?

Жооп: Бир эле окуп баардыгна багыштап койсоңуз деле сообу жете берет.
Суроо: Кайын сиңдимдин күйөсү якиншик. Якиншик деген эмне? Аларады токтотсо болобу?
Жооп: Бизде азыр «Якиншик» деп бир «топ» чыккан алар асбаптан (нерселерден) болбойт, жалгыз Алладан болот деп асбапты колдонбой жада каласа паспорттон дагы баш тартышат. Албетте ар бир нерсе жалгыз Алладан гана болот бирок, Алла Таала асбапсыз дагы баардык нерсени кылганга кадыр зат. Бирок бизге асбаптарды ыктыяр кылганга өкүм берген. Пайгамбарыбыз жана сахабалар баары асбаптарды колдонуп келген. Согушта кылыч колдонгон, базарга барып соода кылышкан.
Аларды токтотконго арекет болот.

Суроо: Cалафит дини кандай дин?
Жооп: Төрт мазхабты(Ханафи, Шаафи, Маалики, Хамбали) кармабаган бир жамаат.

Суроо: Намаз окуйм 5 убак, кээде ооруп калып окуубай калып жатам эмне кылсам болот?
Жооп: Туруп окуй албасаңыз олтуруп окуңуз, олтуруп окуй албасаңыз жатып окуңуз , анда дагы болбосо ишара менен окуңуз.Окулбай калган намазыңызды казасын окуп койуңуз.

Суроо: Ассаламу Алейкум! Төрөгөндөн кийин 34 күндө кошулса болобу?
Жооп: Нифаз каны ( төрөгөндөн кийин келген кан) токтосо боло берет.

Суроо: Дааватка чыккым келет бирок, үйдөн эч ким намаз окубайт. Кыз үчүн 3 күнгө барсам болобу?
Жооп: Аллах үчүн барсаңыз болот.

Суроо: Ата-энеден калган мурасты барына тең бөлүш керекби же кичинесине аз бериш керекпи?
Жооп: Куранда мураскорлордун ар бирине бериле турган үлүшүн белгилеп айткан. Сиз мураскорлорду атап суроону толуктап берсеңиз ошондо атап айтып беребиз.

Суроо: Ассалоому алейкум! Сапарга чыкканда каср намазынын сүннөтөрү окулабы?
Жооп: Сапарда сүннөт намазы нафилдин даражсына түшүп калат. Ошого окусаңыз дагы болот окубай койсоңуз күнөкөр болбойсуз. Албетте убакыт кенен болсо окуп койгон жакшы.

Суроо: Мен даарат алып келип намаз окуганча заарам чыгып калат. Кайра даарат алыш зарылбы?
Жооп: Ооба кайра даарат алып окуңуз.

Суроо: Ассаляму алейкум! Нурзина деген ысым шариятка туура келеби?
Жооп: Келет.

Суроо: Салам таксыр! кекилик бакса болобу?
Жооп: Болот.

Суроо: Жаназа намазын үйдө окуган жакшыбы же мечиттеби?
Жооп: Мечитте окуган жакшы. Албетте, шарт болбосо үйдо окуса дагы боло берет.
Суроо: Энеси баласына ыра көрбөйт, мындайча айтканда бирини-бири жаман көрөт. Бул кандай болот?
Жооп: Туугандардан кол үзүү б.а жаман көрүү бул күнөө иш. Пайгамбарыбыз айткан хадистин маанисинде: ким тууганчылыктан кол үзсө аны менен тууганчылыкты бекемдеткиле деген.

Суроо: Намаз китеп түш көрсө жана жин чыгарса эмне болот?
Жооп: Эч нерсе болбойт.

Суроо: Гусулу жок нашид укса болобу?
Жооп: Болот.

Тойдо музыка койсо болобу?
Жооп: Болбойт.

Суроо: Гусулу жок намаз окуса болобу?
Жооп: Болбойт, намаз өтпөйт.

Суроо: Ассаламу алейкум! Таква менен фужурду түшүнтүрүп беринизчи Аллах разы болсун?
Жооп: Таква деп Алла жана анын элчиси өкүм берген амалды аткаруу жана токтоткон нерседен өзүн токтотуу бул таква дейт. Ушул эле нерсеге амал кылбаса ал фужур деп аталат.

Суроо: Мен кайнатамдын чачын алып жүргөм, азыр күйөмдүн чачын алам ушул туурабы?
Жооп: Боло берет.

Запись Турмуштук суроо-жооптор (56) впервые появилась Formula.KG.

Бир жолу ата-эне кызынан сураптыр:

“Кызым, бизди жакшы көрөсүңбү же күйөөңдүбү?”
Кызга жооп бериш кыйын болуп:
“Сиздерди жакшы көрөм, күйөөмдү сүйөм”.
Ата-энеси: “Апеей, сени ушул эрезеге жеткирип, чоңойтуп бакканбыз да…”
Кызы: “Сиздер мени 18 жыл баксаңыздар, байкуш күйөөм өмүр бою багат экен”-дептир

Запись Күйөөңдү ата-энеден да сыйлагын! впервые появилась Formula.KG.